I OZ 705/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2007 r. sygn. akt I SAB/Wa 31/06 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie skreślenia K. C. z listy uczniów postanawia: oddalić zażalenie. K. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie skreślenia go z listy uczniów. W związku z wniesionymi następnie zażaleniami na postanowienia oddalające jego wnioski dotyczące wyłączenia sędziów, K. C. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 lipca 2007 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że K. C. nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Jako uzasadnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych podał trudną sytuację majątkową członków wspólnego gospodarstwa domowego. Przedstawione dokumenty wskazują jednak, że gospodarstwo domowe posiada stałe źródło utrzymania w postaci dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego ojca. Wykazane przychody z tej działalności wskazują na tendencję wzrostową. Nie można zatem uznać, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący wykazał brak możliwości poniesienia określonych kosztów sądowych. W dokumentach załączonych do wniosku, wskazał jedynie na ponoszone miesięcznie wydatki za czynsz, prąd i internet w łącznej wysokości około (...) złotych i bliżej nieokreślone wydatki na leczenie, deklarując jednocześnie dochody czteroosobowego gospodarstwa domowego na poziomie (...) złotych miesięcznie. Na postanowienie to skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i tym samym wniósł o jego zmianę. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że nie jest w stanie ponieść opłat sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swej rodziny, z powodu dotkliwych strat spowodowanych oczywistym naruszeniem prawa, w związku z nie wydaniem decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją przez stronę prawa do sądu, albowiem gwarantuje ono stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego, prawo do ochrony swych praw przed sądem. Mając na uwadze treść powyżej powołanego przepisu, należy stwierdzić, że sąd ma obowiązek przyznania stronie prawa pomocy w sytuacji wykazania przez nią wystąpienia przesłanek określonych w § 1 tego przepisu. Z konstrukcji tej regulacji wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Sama instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby naprawdę ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. W rozpoznawanej sprawie, skarżący K. C. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od ponoszenia opłat sądowych. Ze złożonych przez niego dokumentów wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z czteroosobową rodziną, która utrzymuje się z przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego ojca. Przychody te, jak wynika ze złożonych przez niego materiałów, wykazują tendencję wzrostową. W złożonym wniosku K. C. wskazał, że miesięczne wydatki ponoszone przez niego to koszt około (...) złotych, na który składają się opłaty za czynsz, prąd i internet, a także koszt bliżej nieokreślonych we wniosku wydatków na leczenie. Dochody zaś czteroosobowego gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie (...) zł miesięcznie. W świetle powyższego, należało się zgodzić z Sądem I instancji, że przyznanie prawa pomocy skarżącemu w tej sytuacji byłoby niezasadne. Intencją ustawodawcy, jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, było aby prawo pomocy przyznawać osobom, które deklarują się niskim dochodami i wyjątkową sytuacją życiową, a tym samym nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Przyznanie więc stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym wiąże się z wykazaniem przez nią, braku możliwości partycypowania przez nią w jakichkolwiek kosztach postępowania. Skarżący, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wykazał w sposób przekonywujący, iż nie jest w stanie ponieść opłat od wniesionych zażaleń, a tym samym, że znajduje się w sytuacji kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.