II OZ 626/10

Dnia 2 lipca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2010 roku, sygn. akt II SA/Wr 125/04 w części w jakiej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D.W., M.W., M.W. i J.W. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 roku sygn. akt II SA/Wr 125/04 o orzeczenie o kosztach postępowania w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2003 roku Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku D.W., M.W., M.W. i J.W. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r. o koszty postępowania sądowego, uzupełnił wyrok poprzez dodanie pkt III o następującym brzmieniu: ,,zasądzić od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz skarżących kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania" (pkt I. postanowienia) oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie (pkt II. postanowienia). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 8 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę D.W., M.W., M.W. i J.W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2003 r. Pismem wniesionym w dniu 24 listopada 2009 r. D.W. w imieniu własnym oraz pozostałych skarżących wniosła o uzupełnienie wyroku przez zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrot wpisu - 500 zł, kosztu dojazdu - 450 zł, kosztów kserowania dokumentów - 400 zł, kosztów pisania pism procesowych – 1000 zł oraz kosztów przesyłek poleconych wraz z dojazdami na pocztę - 500 zł. Łączenie skarżący domagali się zasądzenia kosztów procesowych w wysokości 2.850,00 zł. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie. Wyjaśnił, że w przypadku uwzględnienia skargi stronie występującej osobiście w postępowaniu sądowym albo reprezentowanej przez pełnomocnika, nie udzielającego zawodowo pomocy prawnej, należy się od organu zwrot niezbędnych kosztów postępowania, pod warunkiem że były one celowe w dochodzeniu praw. Na koszty te składają się: - poniesione koszty sądowe (tj. opłaty sądowe: wpis i opłaty kancelaryjne oraz zwrot wydatków), - koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz - równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Sąd I instancji podkreślił, że odszkodowanie za utracony zarobek, a także zwrot kosztów podróży przysługuje stronie wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie następuje na wezwanie sądu, co przewiduje art. 91 § 3 ustawy. Koszty te muszą być poniesione, co z kolei wynika wyraźnie z treści art. 205 § 1 ustawy. W niniejszej sprawie, wyrokiem z dnia z dnia 8 października 2009 r. Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję organu I instancji, nie orzekając o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Wyrok należało zatem uzupełnić w tym zakresie. Oceniając wniosek skarżących o zwrot kosztów dojazdu, Sąd I instancji wskazał, że zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności (z tytułu niezbędnych kosztów postępowania) oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. Takimi przepisami są dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 48, poz. 284 ze zm.). W szczególności z art. 13 w związku z art. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1950 r. wynika, że odszkodowanie za utracony zarobek i zwrot kosztów podróży przysługuje stronie jedynie wówczas, gdy została ona wezwana do sądu i jej stawiennictwo określono jako obowiązkowe. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący na rozprawę w dniu 8 października 2009 r. nie byli wzywani do osobistego stawiennictwa, lecz jedynie zostali zawiadomieni o terminie rozprawy, z wyraźnym zaznaczeniem, że ich stawiennictwo nie jest obowiązkowe. Ponadto, jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 8 października 2009 r. żaden ze skarżących nie stawił się na rozprawę w tym dniu. W związku z powyższym, zdaniem Sądu I instancji wniosek o zwrot kosztów przejazdu nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu I instancji, brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów ksero dokumentów składanych przez skarżącą, kosztów pisania pism procesowych, a także kosztów przesyłek poleconych wraz z dojazdem na pocztę. Katalog niezbędnych kosztów postępowania ma charakter wyczerpujący i zarazem wiążący. Nie może być zatem rozszerzany na inne wydatki, zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, jak wydatki na korespondencję czy ksero dokumentów składanych do akt sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący w części w jakiej Sąd I instancji odmówił im zasądzenia kosztów postępowania. W ich ocenie rozstrzygnięcie takie powinno zostać wydane z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Stosownie do treści art. 200 powołanej ustawy, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. Zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa między innymi w § 1 oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne (art. 205 § 3 p.p.s.a.), a wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. (art. 209 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Po pierwsze, stosownie do treści art. 13 w związku z art. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.) odszkodowanie za utracony zarobek i zwrot kosztów podróży przysługuje stronie jedynie wówczas, gdy została ona wezwana do sądu i jej stawiennictwo określono jako obowiązkowe. W niniejszej sprawie skarżący zostali zawiadomieni o rozprawie, lecz Sąd I instancji wyraźnie zaznaczył, że ich stawiennictwo jest nieobowiązkowe, co jest zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pozostałe koszty wskazywane przez stronę nie mieszczą się natomiast w zamkniętym katalogu kosztów określonym w przepisie art. 205 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji wniosek strony w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony, a zażalenie należało oddalić. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.