II OZ 906/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D., M., M. i J. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2007, sygn. akt II SA/Wr 125/04 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 zł. w sprawie ze skarg D., M., M. i J. W. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego położonych na działce nr [...] we wsi N. D., gmina T. i uporządkowania terenu postanawia: 1) oddalić zażalenia M. W. i J. W. 2) uchylić zaskarżone postanowienie W związku z zażaleniami skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 lutego 2006 r. o oddaleniu wniosku D. W. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi D., M., M. i J. W. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego położonych na działce nr [...] we wsi N.D., gmina T. i uporządkowania terenu - zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 marca 2006 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. Pismem z dnia 20 kwietnia 2006 r. skarżący złożyli wniosek o zwolnienie ich od opłaty od zażalenia. Z uwagi na niezłożenie (mimo wezwania) wniosku na urzędowym formularzu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2006 r. pozostawiono wniosek ten bez rozpoznania. Skarżący wnieśli sprzeciw od tego zarządzenia pismem z dnia 5 czerwca 2006 r.. Następnie w dniu 17 sierpnia 2006 r. (data stempla pocztowego) D. W. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 29 września 2006 r. pozostawiono wniosek skarżących z dnia 20 kwietnia 2006 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r. Wniosek D. W. z dnia 17 sierpnia 2006 r. został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 maja 2007 r., który przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 50 zł. Od tego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego straciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 zł. i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że trzyosobowa rodzina skarżącej utrzymuje się wprawdzie z niewysokiego dochodu ( ... zł. netto), jednakże sytuacja skarżącej nie jest na tyle trudna, aby nie była ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego uznając, że pokrycie pełnych kosztów postępowania przez Skarb Państwa nie byłoby zasadne, Sąd zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 zł. i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenia na to postanowienie wnieśli D. i M. W. pismem z dnia 16 lipca 2007 r. wnosząc o całkowite zwolnienie ich od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu oraz M. i J. W. pismem z dnia 15 lipca 2007 r., w którym wnieśli o "zaprzestanie poniżania, dyskryminowania i zmuszania do żebractwa". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w zażaleniach. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji przyznał skarżącej D. W. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 zł. Zwolnienie od kosztów sądowych w przypadku wydania stosownego rozstrzygnięcia następuje od chwili złożenia przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie (post. NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., FZ 125/04, niepubl.) i nie może obejmować zwolnienia od kosztów, które zostały już przez stronę poniesione. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, należny wpis od skargi (500 zł.) został uiszczony na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II w dniu 5 kwietnia 2004 r. (k. 24). Wobec tego rozstrzyganie możliwości zwolnienia skarżącej od obowiązku poniesienia kosztów wpisu od skargi w części przekraczającej 50 zł. było bezprzedmiotowe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w wyniku wezwania skarżących do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 10 lutego 2006 r., którym odmówiono wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od rozpoznania sprawy. Sąd powinien zatem rozpoznać wniosek skarżącej w kontekście obecnych oraz ewentualnych przyszłych kosztów, do jakich poniesienia może być skarżąca zobowiązana w toku tego postępowania i w oparciu o aktualne dane o sytuacji majątkowej skarżącej. Zażalenia wniesione przez M. W. oraz J. W. podlegały oddaleniu, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. W piśmie, którym Ci skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 12 czerwca 2007 r. nie przytoczono jakichkolwiek zarzutów dotyczących zaskarżanego postanowienia, nie wskazano dlaczego zdaniem skarżących jest ono błędne, ani nie powołano żadnych argumentów przemawiających za uznaniem, że odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby spowodować brak możliwości rozpoznania sprawy przez Sąd. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji postanowienia.