II OSK 1311/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-10-05
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Andrzej Jurkiewicz, Jerzy Solarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka administrująca nieruchomością na podstawie umowy cywilnoprawnej, która nie jest umową o zarząd nieruchomością w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, może być adresatem decyzji nakazującej usunięcie niewłaściwego stanu technicznego budynku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka administrująca nieruchomością na podstawie umowy cywilnoprawnej, która nie jest umową o zarząd nieruchomością w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, nie może być adresatem decyzji nakazującej usunięcie niewłaściwego stanu technicznego budynku. W przypadku jednoznacznego stanu własnościowego, adresatem takiego nakazu powinna być przede wszystkim wspólnota mieszkaniowa jako właściciel obiektu budowlanego. Zaskarżona decyzja, skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, jest dotknięta wadą nieważności.Stan faktyczny
Spółka z o.o. została zobowiązana decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymaną w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, do usunięcia niewłaściwego stanu technicznego budynku mieszkalnego. Spółka podniosła, że nie jest właścicielem ani zarządcą nieruchomości w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a jedynie administratorem na podstawie umowy cywilnoprawnej, i że adresatem decyzji powinna być Wspólnota Mieszkaniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając ją za zarządcę w rozumieniu prawa budowlanego. Spółka wniosła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz (...) Sp. z o.o. w W. kwotę 1105 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej (...) Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 541/05 w sprawie ze skargi (...) Spółki z o.o. w W. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia niewłaściwego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. (...) w W. 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz (...) Sp. z o.o. w W. kwotę 1105 (słownie: tysiąc sto pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zwany dalej WSA lub Sądem I instancji, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006r. sygn. akt II SA/Wr 541/05 oddalił skargę (...) Spółka z o.o. w W., zwanego dalej (...) lub Spółką, na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zakazu usunięcia niewłaściwego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W.
W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), nakazał (...) usuniecie niewłaściwego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W., a polegającego na przegniłym deskowaniu okapów dachów, braku rynien i braku rur spustowych, w terminie do dnia (...) września 2005r., co stwierdzone zostało w toku oględzin.
Od decyzji tej odwołanie wniósł (...) wskazując, że nieruchomość jest własnością Wspólnoty Mieszkaniowej i to Wspólnota powinna być adresatem decyzji.
(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, że Spółka jest podmiotem powołanym, by w imieniu właściciela budynku prowadzić eksploatację budynku i dbać o należyty jego stan. Z umowy o administrowanie zawartej w dniu (...) maja 2003r. pomiędzy właścicielami budynku tworzącymi Wspólnotę Mieszkaniową a (...) wynika, że Spółka ta jest "zarządcą" budynku. Zdaniem organu, skoro budynek jest w nienależytym stanie, to właśnie na zarządcy ciąży obowiązek naprawy elementów budynku w taki sposób by nie stanowił zagrożenia i nie był powodem niszczenia budynku.
W skardze na tą decyzję (...) wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że:
1. Spółka nie jest właścicielem ani "zarządcą" przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali, a więc zarządcą, któremu zarząd nieruchomością wspólną powierzono w sposób określony w art. 18 ust. 1 tej ustawy, ani też nie sprawuje zarządzania, o jakim mowa w art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Spółka podkreśliła, że przejęcie administrowania nie odbyło się aktem notarialnym zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, lecz na podstawie umowy o administrowanie z właścicielami, w związku z czym (...) nie posiada możliwości ustanowienia hipoteki czy zaciągnięcia zobowiązania finansowego na nieruchomość celem wykonania remontu dachu, a możliwość taką mają jedynie właściciele,
2. (...) nie pełni roli "zarządu", o jakim mowa w art. 20 ust. 1 cyt. ustawy, gdyż sporna nieruchomość jest tzw. "małą wspólnotą" i wobec takiej wspólnoty z mocy art. 19 ustawy o własności lokali, do zarządu nieruchomością wspólną mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego o własności,
3. (...) podjął się zarządu rozumianego jako administrowanie, zarządzanie nieruchomością wspólną (zgodnie z art. 22 ustawy), obejmującego takie czynności, jak: rozliczanie opłat i czynszów, bieżące utrzymanie, konserwację, remonty itp. w granicach określonych zawartą między stronami umową o administrowanie z dnia (...) maja 2003r., przy czym nie jest to umowa, o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 ustawy; zarządzanie nieruchomością nie oznacza też zarządzania w rozumieniu art. 185 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wobec tego adresatem decyzji powinna być Wspólnota Mieszkaniowa właścicieli lokali znajdujących się w przedmiotowym budynku. Zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, gdyż została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie .
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA nie podzielił zarzutów (...) i oddalił skargę. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowi ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Sąd pierwszej instancji powołał wyrok NSA z dnia 21 października 1999r. sygn. akt IV SA 1597/97 (LEX nr 47802) w którym wyrażono pogląd, że adresatem decyzji przewidzianych w rozdziale 6 ustawy 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektów budowlanych. W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Wspólnotą Mieszkaniową a skarżącym została zawarta "umowa o administrowanie". Z § 3 tej umowy wynika, że do obowiązków Zarządcy należy m.in. bieżąca konserwacja nieruchomości wspólnej, a w szczególności dokonywanie napraw budynku, jego pomieszczeń i urządzeń technicznych umożliwiających właścicielom lokali korzystanie z oświetlenia i ogrzewania, gazu i innych urządzeń należących do wyposażenia nieruchomości wspólnej, usuwanie awarii instalacji i urządzeń, usuwanie skutków awarii w zakresie uzgodnionym ze wspólnotą, a także zapewnienie warunków technicznych dla dostawy energii elektrycznej, energii cieplnej, wody i gazu oraz odprowadzania ścieków. Natomiast z § 11 umowy wynika, że zarządca uprawniony jest w imieniu wspólnoty między innymi do zawierania w imieniu i na rzecz wspólnoty umów oraz wykonywania innych specjalistycznych usług związanych z funkcjonowaniem urządzeń technicznych nieruchomości wspólnej, zawierania umów o wykonywanie bieżącej konserwacji nieruchomości wspólnej, bieżące usuwanie awarii i skutków awarii oraz o wykonywanie remontów bieżących. Stosownie do załącznika nr 1 do tej umowy podano w pkt 10, iż do zakresu administrowania wynikającego w umowy z dnia (...) maja 2003r. należy zlecanie w imieniu wspólnoty przeglądów budynków w zakresie przewidzianym przepisami prawa budowlanego i przeglądów specjalistycznych, pomiarów i badań. Zdaniem Sądu I instancji z umowy o administrowanie wynika, że (...) jest zarządcą części wspólnych nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Stwierdzono, że strona skarżąca mogła być adresatem decyzji wydanych na podstawie art. 66 ust. 1 Prawo budowlane w zakresie, w jakim dotyczyły one części wspólnych budynku. W zaskarżonej decyzji nakazano usunięcie niewłaściwego stanu technicznego budynku mieszkalnego polegającego na przegniłym deskowaniu okapów dachu, braku rynien i braku rur spustowych w terminie wskazanym w decyzji. Nakaz ten dotyczył wyłącznie części wspólnych budynku i dlatego organy prawidłowo uznały, że adresatem decyzji może być strona skarżąca, jako zarządca nieruchomości.
W skardze kasacyjnej (...) Spółka z o.o. w W, "na podstawie przepisu art. 173 § 1, art. 175 i n. ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.)", zwanej dalej P.p.s.a., zaskarżył wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego tj.:
a) przepisu art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, poprzez błędną jego wykładnię tj. błędne przyjęcie przez Sąd, iż zakres obowiązków jakie zostały nadane stronie skarżącej na podstawie umowy zawartej pomiędzy stroną skarżącą a wspólnotą mieszkaniową dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. z dnia (...) maja 2003r. odpowiada pojęciu "zarządcy obiektu budowlanego" w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, podczas gdy z literalnego brzmienia umowy o administrowanie w sposób jednoznaczny wynika, że do zakresu obowiązków spoczywających na stronie skarżącej jako administratorze spoczywa wg § 3 tej umowy m.in. bieżąca konserwacja nieruchomości wspólnej, a w szczególności: dokonywanie napraw budynku, jego pomieszczeń i urządzeń technicznych umożliwiających właścicielom lokali korzystanie z oświetlenia i ogrzewania, gazu i innych urządzeń należących do wyposażenia nieruchomości wspólnej, przy czym zakres robót konserwacyjnych określa załącznik nr 2 z którego wynika (lit. I i J), że do obowiązków strony skarżącej należy jedynie "likwidacja przecieków na złączach rynien i rur spustowych poprzez lutowanie oraz miejscowe uszczelnianie połaci dachowej",
b) naruszenie dyspozycji przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, iż zakres robót konserwacyjnych polegających na likwidacji przecieków na złączach rynien i rur spustowych poprzez lutowanie oraz miejscowe uszczelnianie połaci dachowej (do wykonania, których strona skarżąca zobligowana jest na podstawie umowy o administrowanie z dnia (...) maja 2003r. załącznik nr 2 lit. I i J) jest tożsamy z przypadkami, o których mowa w przepisie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego tj. z "nieodpowiednim stanem technicznym budynku", z "użytkowaniem w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia", oraz "oszpecającym wyglądem", które to okoliczności mogą stanowić podstawę do nakazania w drodze decyzji usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Tym samym Sąd błędnie przyjął, że prace te winny zostać wykonane przez stronę skarżącą pomimo, iż zakres obowiązków nałożonych na nią jest węższy i ogranicza się jedynie do w/w czynności,
c) naruszenie dyspozycji przepisu art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez bledną jego wykładnię tj. wydanie decyzji nakazującej usunięcie złego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W., polegającego na przegniłym deskowaniu okapów dachu, braku rynien i braku rur spustowych w terminie do dnia (...) września 2005r. czyniąc adresatem tej (...) podczas gdy mając na względzie zakres obowiązków nałożonych na stronę skarżącą umową o administrowanie, adresatem decyzji winna być Wspólnota Mieszkaniowa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że nie zgadza się z przyjętym w wyroku założeniem, że jest on w stosunku do budynku przy ul. [...] w W. "zarządcą obiektu budowlanego" w rozumieniu art. 61 ustawy Prawo budowlane. Sąd przyjął, że z umowy o administrowanie z dnia (...) maja 2003r. z zakresu obowiązków nadany został skarżącej Spółce status zarządcy w rozumieniu powołanego powyżej przepisu podczas gdy prawidłowa analiza postanowień umowy powinna prowadzić do zgoła odmiennego wniosku. Przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie zawartej pomiędzy stronami umowy o administrowanie prowadzi do naruszenia zasady ekwiwalentności świadczeń, ponieważ skarżący byłby zobowiązany do wykonania szeregu dodatkowych czynności i robót, które nie zostały w treści umowy przewidziane i za które dochodzi do rażącej dysproporcji pomiędzy świadczeniami na rzecz administratora a zakresem obowiązków, jakie WSA kreuje poza postanowieniami umowy obciążając nimi administratora. Z umowy o administrowanie wynika, że strona skarżąca "przyjmuje administrowanie nieruchomością" (§ 1 umowy) natomiast do zakresu obowiązków spoczywających na stronie skarżącej jako administratorze spoczywa wg § 3 umowy m.in. administrowanie nieruchomością wspólną w zakresie określonym załącznikiem nr 1, bieżąca konserwacja nieruchomości wspólnej a w szczególności dokonywanie napraw budynku, jego pomieszczeń i urządzeń technicznych umożliwiającym właścicielom lokali korzystanie z oświetlenia i ogrzewania, gazu i innych urządzeń należących do wyposażenia nieruchomości wspólnej, przy czym zakres robót konserwacyjnych określa załącznik nr 2, z którego treści wynika (li. I i J), że do obowiązków strony skarżącej należy jedynie "likwidacja przecieków na złączach rynien i rur spustowych poprzez lutowanie oraz miejscowe uszczelnianie połaci dachowej". Zdaniem skarżącego doszło do naruszenia art. 61 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię. Do obowiązków skarżącego należało jedynie dokonywanie drobnych napraw, a usunięcie stwierdzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieprawidłowości tj. usunięcia złego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W. polegającego na przegniłym deskowaniu okapów dachu, braku rynien i braku rur spustowych w terminie do dnia (...) września 2005r., należało do właściciela budynku czyli do Wspólnoty Mieszkaniowej.
Z art. 61 Prawa budowlanego wynika, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymać i użytkować obiekt budowlany zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Użyty w art. 61 spójnik "lub" oznaczający alternatywę łączną wskazuje, że obowiązki te mogą spoczywać w zależności od ich charakteru na właścicielu albo zarządzającym, jak również na obu tych podmiotach w zakresie określonym w odrębnych przepisach regulujących dany stosunek prawny (vide: J. Siegień Komentarz do Prawa budowlanego Wyd. C H Beck Warszawa 2003r. str. 324). Wyznaczenie podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie złego stanu technicznego budynku będzie wynikać z zakresu obowiązków jaki strony ustaliły w umowie zawartej pomiędzy wspólnotą mieszkaniową a strona skarżącą. Z § 3 umowy wynika, że m.in. administrowanie nieruchomością wspólną w zakresie określonym w załączniku nr 1, bieżąca konserwacja nieruchomością wspólną, a w szczególności dokonywanie napraw budynku, jego pomieszczeń i urządzeń technicznych umożliwiającym właścicielom lokali korzystanie z oświetlenia i ogrzewania, gazu i innych urządzeń należących do wyposażenia nieruchomości wspólnej, przy czym zakres robót konserwacyjnych określa załącznik nr 2 z którego treści wynika, iż (lit. I i J) do obowiązków strony skarżącej należy jedynie "likwidacja przecieków na złączach rynien i rur spustowych poprzez lutowanie oraz miejscowe uszczelnianie połaci dachowej" to usuwanie złego stanu technicznego budynku, w rozumieniu dyspozycji przepisu art. 66 Prawa budowlanego, należy do obowiązków właściciela tj. Wspólnoty Mieszkaniowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 80 poz. 903, ze zm.), ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Z przepisu tego wynika, że wspólnota mieszkaniowa, jako "ułomna osoba prawna" może być stroną w postępowaniu administracyjnym; pogląd ten ugruntowany jest w orzecznictwie (tak NSA w uchwale z dnia 26 listopada 2001r. sygn. OPK 19/2001, ONSA 2002/2 poz. 68).
W myśl przepisu art. 18 ust.1 ustawy, właściciele lokali mogą w umowie określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Co prawda, stosownie do art. 19 ustawy, jeżeli łączna liczba lokali w określonym budynku i to zarówno lokali wyodrębnionych, jak i niewyodrębnionych jest mniejsza niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności, to nie oznacza, że w takim przypadku wyłączony jest art.18 ustawy. Właściciele tych lokali i tak mogą powierzyć zarząd nieruchomością osobie fizycznej lub prawnej. Zarząd, w myśl art. 21 ust.1 ustawy, kieruje sprawami wspólnoty i reprezentują ja na zewnątrz, przy czym zaznaczyć należy, że ustawa o własności lokali w kilku przepisach wymienia obok zarządu także zarządcę (np. art.14 pkt 5, art.22 ust.3 pkt 1, czy też art.24).
Organy administracyjne obu instancji przyjęły, a WSA stanowisko to podzielił, że skarżący (...) jest zarządcą nieruchomości w rozumieniu przepisu art.61 Prawa budowlanego i wobec tego nakaz usunięcia niewłaściwego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W., dotyczący przegniłego deskowania okapów dachów, braku rynien i braku rur spustowych, nałożony na podstawie art.66 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego skierowany został do właściwego adresata. Sąd I instancji uznał, że w świetle zawartej umowy z dnia (...).05.2003r., (...) pełni funkcję zarządcy nieruchomości i znajdującego się na niej obiektu budowlanego. Tymczasem w świetle zawartej między Wspólnotą a (...) umowy o administrowanie, a w szczególności załącznika nr 2, zakres robót konserwacyjnych obciążający administratora został jednoznacznie określony i stwierdzić należy, że roboty objęte nakazem w żaden sposób nie mieszczą się w tym załączniku. Stąd też treść zawartej umowy wykluczała przyjęcie tezy, że Wspólnota powierzyła funkcję zarządcy skarżącej Spółce. W konsekwencji utożsamianie podmiotu administrującego nieruchomością na podstawie umowy z dnia (...).05.2003r. z zarządcą nieruchomości, o jakim mowa w art.61 Prawa budowlanego i uczynienie adresatem przedmiotowego nakazu (...), było niedopuszczalne.
Ustawa z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane, na podstawie której organy administracyjne nałożyły na skarżącą Spółkę nakaz usunięcia niewłaściwego stanu technicznego (art.66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy), w przepisie art.61 jako obowiązanych do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art.5 ust.2 tej ustawy, wskazała właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Taka konstrukcja wskazanego przepisu nie jest przypadkowa. Wymieniając na pierwszym miejscu właściciela, ustawodawca wskazał kolejność adresatów, którzy są obowiązani utrzymać i użytkować obiekt. Prawo własności jest bowiem prawem dającym najszersze władztwo nad rzeczą i wobec tego do właściciela w pierwszej kolejności należy kierować nakazy z art.66 ustawy. Stanowisko takie można wyprowadzić również z orzecznictwa ukształtowanego jeszcze na gruncie ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1985 r. sygn. II SA 29/85 (LexPolonica nr 299419) stwierdzono, że przepisy art. 43 i art. 46 odnoszą się nie tylko do właściciela, ale również do zarządcy obiektu budowlanego, określając ich obowiązki oraz uprawnienia organów administracji państwowej w razie konieczności zapewnienia należytego stanu takich obiektów. Określenie w sposób alternatywny w omawianych przepisach osób odpowiedzialnych za stan techniczny obiektów budowlanych nie oznacza, że organy administracji w oderwaniu od szczególnych okoliczności faktycznych sprawy mają bez uzasadnienia pominąć jedną z nich. Odnosi się to zwłaszcza do sytuacji, w których niejasny bądź niepełny jest stan własności nieruchomości, a nie budzi wątpliwości, kto jest zarządcą. Również w piśmiennictwie dotyczącym aktualnego stanu prawnego zwraca się uwagę na konieczność nakładania obowiązków na podmioty według kolejności wymienionej w przepisie art.61 (zob. Komentarz do Prawa budowlanego pod redakcją Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2006. str.592).
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w przepisie art.61 Prawa budowlanego ustawodawca wskazał właściciela lub zarządcę, a więc posłużył się alternatywą co oznacza, że obowiązki w trybie art.66 ust. 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego mogą być nałożone również na oba podmioty łącznie. Niemniej jednak w sytuacji, gdy stan własnościowy był jednoznaczny, adresatem nakazu nałożonego na podstawie powołanych przepisów Prawa budowlanego winna być na pierwszym miejscu Wspólnota Mieszkaniowa, jako właściciel obiektu budowlanego.
Reasumując stwierdzić należy, że Sąd I instancji podzielając ustalenia organów nadzoru budowlanego dokonał błędnej wykładni przepisu art.66 ust. 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego, a ponieważ w sprawie miało miejsce wyłącznie naruszenie prawa materialnego, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Rozpoznając skargę Sąd uznał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały skierowane do podmiotu niebędącego stroną w sprawie (art.156 § 1 pkt 4 kpa) i dlatego, jako dotknięte wadą nieważności, podlegają stwierdzeniu nieważności.
O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie przepisu art.200 i art.203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło