II SA/Ol 589/06

Dnia 9 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Beata Jezielska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 roku sprawy ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku - oddala skargę WSA/wyr.1 - sentencja wyroku W dniu 24 lutego 2006 r. D. F. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego na dzieci – K., K., K. i K. F. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia "[...]"2006 r. ("[...]"), wydaną z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu stwierdzono, iż na dochód państwa F. w roku 2004 złożył się dochód wykazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego w wysokości 3608,17 zł. oraz w oświadczeniu członków rodziny - z tytułu diet za wykonywanie obowiązków społecznych i obywatelskich w wysokości 2224,80 zł. oraz z gospodarstwa rolnego o powierzchni 31,49 ha przeliczeniowego, który po przeliczeniu dał kwotę 51.202,74 zł. Dochód z gospodarstwa rolnego obliczony został zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawczyni dołączyła zaświadczenie z Urzędu Gminy, z którego wynika, iż od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. posiadała wraz z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 31,49 ha przeliczeniowego, natomiast od 1 grudnia 2005 r. posiadają oni gospodarstwo rolne o powierzchni 20,40 ha przeliczeniowego. Część gospodarstwa, tj. 11,09 ha przeliczeniowego była dzierżawiona, lecz właściciel gruntów wypowiedział dzierżawę, dlatego też wnioskodawczyni wskazała, iż dochód z tej części gospodarstwa w wysokości 1.502,7 zł. oraz dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 300,68 zł. są dochodami utraconymi. Organ pierwszej instancji dokonał jedynie odliczenia dochodu z tytułu zatrudnienia w wysokości 300,68 zł. miesięcznie jako dochodu utraconego z powodu uzyskania prawa do urlopu wychowawczego. Nie uwzględnił natomiast, jako utraconego, dochodu z części gospodarstwa rolnego podając, iż fakt wypowiedzenia umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy nie jest dochodem utraconym. Łączny dochód rodziny ustalono na kwotę 57035,71 zł, co daje w przeliczeniu kwotę 742,05 zł miesięcznie na osobę w rodzinie i przekracza wskazane w ustawie kryterium dochodowe, które wynosi 504 zł. miesięcznie na osobę w rodzinie. W odwołaniu od decyzji D. F. zarzuciła, iż jej wniosek dotyczył roku 2006. Z tego względu dochód w jej rodzinie nie przekroczył 504 zł na osobę, gdyż od 1 stycznia 2005 r. do 30 września 2005r. posiadała gospodarstwo rolne o powierzchni 19,19 ha przeliczeniowego a do momentu złożenia wniosku o powierzchni 20,40 ha przeliczeniowego. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"2006 r. ("[...]"). Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W pkt 2 w/w artykułu ustawa określa, iż dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Obecnie okres zasiłkowy trwa od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., a więc w niniejszej sprawie rokiem, stanowiącym podstawę do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny jest rok 2004. Organ dodał, że pewnych odliczeń od dochodu można dokonać jedynie w przypadku tzw. "utraty dochodu". Przypadki te są ściśle określone w art. 3 pkt 23 ustawy, który zawiera ich zamknięty katalog. W wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) został uchylony punkt g wskazanego wyżej przepisu ustawy stanowiący o wydzierżawieniu gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8 a ustawy. Zmiana powyższa obowiązuje od dnia 13 stycznia 2006 r., a więc weszła w życie przed dniem złożenia przez D. F. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Organ II instancji dodał, że w świetle powyższej zmiany wydzierżawienie gospodarstwa rolnego nie stanowi już utraty dochodu. Podkreślił, że podstawą do ustalania dochodu jest dochód uzyskany w roku 2004, dlatego też przyjąć należy wielkość gospodarstwa rolnego posiadanego przez w/w w tamtym okresie. W związku z tym, dla niniejszej sprawy nie mają znaczenia późniejsze zmiany powierzchni użytkowanych przez Państwa F. gruntów. Na podstawie art. 3 pkt 23 lit. a można jedynie odliczyć kwotę 300,68 zł., jako przeciętną miesięczną kwotę dochodu utraconego przez D. F. w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Kwotę taką wskazała też sama zainteresowana w dołączonym do wniosku z dnia 24 lutego 2006r. piśmie. Jednakże nawet po dokonaniu tego odliczenia, dochód rodziny przekroczył znacznie wskazaną w ustawie kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego D. F. podniosła, iż pominięcie przez ustawodawcę utraty dzierżawy jako okoliczności uzasadniającej utratę dochodu jest krzywdzące. Zarzuciła, iż organ odwoławczy nie wziął pod uwagę nowelizacji (z dnia 22 kwietnia 2006 r., Dz. U. Nr 58, poz. 401) rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), co mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zawartej w niej argumentacji, wskazało, iż znowelizowany § 17 pkt 3 w/w rozporządzenia stanowi, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Przepis ten precyzyjnie określa, od jakiego momentu przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych w przypadku wystąpienia okoliczności określanej jako "utrata dochodu". Ma on jednakże zastosowanie w przypadku spełnienia pozostałych kryteriów ustawowych, w tym przede wszystkim kryterium dochodowego, warunkującego uzyskanie prawa do świadczeń rodzinnych. W niniejszej sprawie po odliczeniu utraconego dochodu (związanego z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego) rodzina wnioskodawczyni w dalszym ciągu przekracza to kryterium, tym samym kwestia początku okresu, od jakiego należy przyznać wnioskowaną pomoc staje się bezprzedmiotowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). W niniejszej sprawie spór sprowadza się do wyjaśnienia, czy w dniu wydania zaskarżonej decyzji rodzina skarżącej spełniała dochodowe kryterium przyznania zasiłku rodzinnego. W brzmieniu obowiązującym w tej dacie, ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami) w art. 5 ust. 1 i 2 stanowiła, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (w tym przypadku rodzicowi albo rodzicom), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł., a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli dochód ten nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 2 wskazanej ustawy, ilekroć jest w niej mowa o dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy został z kolei zdefiniowany w pkt. 10 w/w art. jako okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Skoro zatem wniosek o przyznanie zasiłku został złożony przez stronę 24 lutego 2006 r., a więc w trakcie okresu zasiłkowego, którego początek przypadał na dzień 1 września 2005 r., organ administracyjny II instancji słusznie stwierdził, iż rokiem stanowiącym podstawę do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu jej rodziny jest rok 2004. Bezspornym jest, iż w 2004 r. skarżąca wraz z mężem posiadała gospodarstwo rolne o powierzchni 31,49 ha przeliczeniowych. Stosownie do art. 5 ust 8 cyt. ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969). Według obwieszczenia z dnia 28 października 2005 r. (Dz. Urz. GUS Nr 11, poz. 69) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2004 r. 1626 zł. Prawidłowo przyjęto więc, że dochód z gospodarstwa skarżącej i jej męża wyniósł 51202,74 zł a łączny dochód uzyskany przez skarżącą oraz jej męża w 2004 r. wyniósł 57035,71 zł. (dochód wykazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego w wysokości 3608,17 zł. oraz w oświadczeniu członków rodziny - z tytułu diet za wykonywanie obowiązków społecznych i obywatelskich w wysokości 2224,80 zł i wskazany wyżej dochód z gospodarstwa). Stosownie do art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. a cyt. ustawy organ pomniejszył tą kwotę o dochód utracony przez skarżącą w wyniku przebywania przez nią od 15 lipca 2004 r. (do 14 lipca 2006 r.) na urlopie wychowawczym, czyli o 3608,17 zł. W roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł zatem 742,05 zł. Tym samym przekroczone zostało dochodowe kryterium uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia, określone w art. 5 ust. 1 analizowanej ustawy. Organ II instancji słusznie nie dokonał odliczenia dochodu z części dzierżawionego przez Państwa F. gospodarstwa rolnego bowiem, podstawą do ustalania dochodu jest dochód uzyskany w roku 2004, dlatego też przyjąć należy wielkość gospodarstwa rolnego posiadanego przez skarżącą w tamtym okresie. W związku z tym, dla niniejszej sprawy nie mają znaczenia późniejsze zmiany powierzchni użytkowanych przez Państwa F. gruntów. Na marginesie dodać należy, że w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) został uchylony punkt g art. 3 pkt 23 ustawy, zgodnie z którym wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8 a ustawy uznawane było za utratę dochodu w rozumieniu wyżej wymienionego artykułu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż decyzje wydane w administracyjnym toku instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.