II OZ 917/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej [...] w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2007r. sygn. akt II SA/Łd 485/07 o odmowie wstrzymania wykonania postanowienia w sprawie ze skargi Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej [...] w Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wyłączenia budynku z użytkowania - postanawia - oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2007r. sygn. akt II SA/Łd 485/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (zwany dalej WSA lub Sądem I instancji), odmówił wstrzymania wykonania postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wyłączenia budynku z użytkowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast użyte w przepisie sformułowanie "sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie" wskazuje, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc może - lecz nie musi być wydane nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie. Jeśli chodzi o sam wniosek, to uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji spoczywa na stronie skarżącej, przy czym uzasadnienie takiego wniosku nie może ograniczać się do stwierdzenia, że skutek taki nastąpi lub może nastąpić. Zdaniem WSA, zawarta we wniosku strony skarżącej argumentacja o wstrzymanie jest bardzo lakoniczna i sprowadza się do stwierdzenia, że konieczność zapłaty grzywny w określonej wysokości, w stosunku do posiadanych przez skarżącego środków finansowych, stanowi "znaczną dolegliwość i spowoduje dla zobowiązanego znaczną szkodę, powodującą niemożność zaspokojenia w zaplanowanym zakresie zobowiązań związanych z bieżącym utrzymaniem zasobów mieszkaniowych". Argumentacja ta jest łączona z całokształtem zarzutów dotyczących samego zaskarżonego aktu administracyjnego, jednakże na tym etapie postępowania Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności skargi. Sygn. akt II OZ 917/07 Jeśli chodzi o grzywnę wymierzoną zaskarżonym postanowieniem, to jej uiszczenie w każdym przypadku łączy się z obniżeniem dochodu, czy ewentualnymi trudnościami w zakresie dysponowania dostępnym majątkiem i środkami finansowymi. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków. W sprawie chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy odwracalne, a w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu uiszczonej grzywny. Ponadto skarżący w żaden sposób nie wykazał, że jego sytuacja finansowa jest zła i faktycznie zapłata grzywny spowoduje utratę płynności finansowej, czy też konieczność ograniczenia prowadzonej działalności. Na postanowienie to zażalenie złożył Zakład Gospodarki Mieszkaniowej [...] w Ł. zarzucając naruszenie art.61 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zdaniem skarżącego Sąd, do którego wpłynęła skarga z wnioskiem o wstrzymania aktu lub czynności, jest obowiązany do wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności zasadności zastosowania tak drastycznego środka egzekucji w specyficznej sytuacji wydania decyzji kilka lat wcześniej i bez określenia zobowiązanemu terminu jej wykonania. W sprawie, bezpośrednio po powzięciu wiedzy o niewykonaniu decyzji z 1999r., skarżący przystąpił do jej wykonywania i dlatego zastosowanie środka egzekucyjnego – grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku - było zbędne. Natomiast nie jest uzasadnione stwierdzenie Sądu, że zapłata grzywny jest stanem odwracalnym. Zgodnie z art. 126 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku uiszczenia lub ściągnięcia grzywny zobowiązany po wykonaniu obowiązku może złożyć wniosek o jej zwrot. Organ egzekucyjny może w uzasadnionych przypadkach zwrócić grzywnę w wysokości 75% lub w całości. Zatem odwracalność skutku nie jest bezwarunkowa i jest uzależniona od swobodnego uznania organu egzekucyjnego. Dodatkowo zwrot grzywny jest możliwy dopiero po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Wnioskodawca wskazał, że jest jednostką budżetową gminy i że zasady jego działalności finansowej określa ustawa z dnia 30.06.2005r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), która jednoznacznie na jednostki sektora finansów Sygn. akt II OZ 917/07 publicznych nakłada obowiązek oszczędnego i racjonalnego gospodarowania środkami finansowymi ustalając odpowiedzialność za naruszenie tych zasad tym bardziej, że rok bilansowy 2006r. jednostka rozpoczęła stratą netto w kwocie (...) zł a zakończyła startą (...) zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art.61 § 6 P.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu lub czynności zależy zatem od oceny Sądu; sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności musi poddać rozwadze wszystkie okoliczności danej sprawy i ocenić, czy występuje niebezpieczeństwo wystąpienia skutków wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Warunkiem koniecznym do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby w przypadku uiszczenia grzywny skutki, o jakich wyżej mowa, wystąpiły. Co więcej, zasadnie WSA stwierdził, że skoro przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest postanowienie organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, to z uwagi na charakter obowiązku (świadczenie pieniężne), nie można mówić o nieodwracalności skutków. W przypadku bowiem uwzględnienia skargi i uchylenia postanowienia nakładającego grzywnę, odpadnie podstawa do jej uiszczenia. Brak podstawy wywrze ten skutek, że grzywna, o ile zostanie wcześniej uiszczona, podlegać będzie zwrotowi i to w pełnej wysokości. Sygn. akt II OZ 917/07 W świetle powyższego chybione są zarzuty zażalenia, które wskazują na przepis art. 126 ustawy "prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" i w tej regulacji upatrują "nieodwracalność skutków", w rozumieniu art.61 § 3 P.p.s.a. Otóż przepis art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 229 poz. 1954, ze zm.) odnosi się do sytuacji, gdy grzywna w celu przymuszenia została prawomocnie wymierzona (a więc w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie o nałożeniu grzywny, skarga ta została oddalona), a zobowiązany, po uiszczeniu grzywny, wykonał obowiązek i występuje z wnioskiem o zwrot. Tymczasem na obecnym etapie postępowania postanowienie o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia nie jest prawomocne, gdyż skarga na postanowienie nie została jeszcze przez WSA rozpoznana. Reasumując, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.