II SA/Wa 489/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bronisław Szydło, Sędziowie WSA - Iwona Dąbrowska, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - A. D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy słuchaczy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P., działając na podstawie art. 114b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667) w zw. z § 19 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 199, poz. 2046) oraz statutu Szkoły Aspirantów w P., w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą z dniem [...] lipca 2006 r. zwolnił strażaka w służbie kandydackiej P. K. ze Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P. i służby w Państwowej Straży Pożarnej. W uzasadnieniu decyzji powyżej określony organ podał, iż ww. otrzymał ocenę niedostateczną podczas egzaminu poprawkowego z przedmiotu [...]. Uzyskana ocena, potwierdzająca brak postępów w nauce, w świetle art. 114b ust. 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej stanowi podstawę do zwolnienia P. K. ze służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej i jako słuchacza Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P.. Od powyższej decyzji ww. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Straży Pożarnej, twierdząc, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił stan faktyczny i stwierdził, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż w toku jego nauczania nastąpił postęp. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz art. 138 § 2 K.p.a. – po rozpoznaniu odwołania - w dniu [...] września 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji niezasadnie powołał się na przepisy wskazane w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia. Uprawnienie do podjęcia przedmiotowej decyzji wynika z ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), a podstawę formalną decyzji powinien stanowić odpowiedni przepis statutu szkoły i w decyzji należało wskazać, że zwolnienie ze służby kandydackiej nastąpiło na podstawie uchwały rady pedagogicznej. Ponadto organ odwoławczy stwierdził m. in., iż w toku postępowania przed organem pierwszej instancji doszło do "uchybień formalnych i merytorycznych (...), które powodują, że nie można orzec co do istoty". W związku z powyższym rozstrzygnięciem Komendant Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P. w dniu [...] października 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą z dniem [...] października 2006 r. skreślił P. K. z listy słuchaczy Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P., jako strażaka będącego w służbie kandydackiej. Powyżej określona decyzja została wydana na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), § 19 ust. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. (Dz. U. Nr 199, poz. 2046 z późn. zm.) oraz § 12 ust. 1 Statutu Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P. U uzasadnieniu decyzji organ podał m. in., że P. K. nie zdał egzaminu poprawkowego i nie otrzymał promocji do klasy programowej wyższej. W świetle przepisów określonych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia zaistniały przesłanki do wydania decyzji o skreśleniu ww. z listy słuchaczy Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P. P. K. został pouczony, że od decyzji Komendanta Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] przysługuje odwołanie do Wielkopolskiego Kuratora Oświaty. Po złożeniu odwołania Wielkopolski Kurator Oświaty w dniu [...] grudnia 2006 r. wydał na podstawie art. 65 § 1 Kpa postanowienie o przekazaniu odwołania według właściwości Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 i Nr 104, poz. 708 i 711) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] stycznia 2007 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W tym miejscu należy podać, iż organ odwoławczy rozstrzygnął również kwestię zwolnienia P. K. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że "analizując dokumentację sprawy, organ odwoławczy nie stwierdził niedopełnienia procedur związanych z egzaminowaniem i sporządzaniem dokumentacji egzaminacyjnej, skarżący nie uzasadnił, na czym te uchybienia miały by polegać". Decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej stała się przedmiotem skargi złożonej przez P. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ww. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 138 i 139 Kpa, poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony oraz objęcie zakresem rozstrzygnięcia materii nie zawartej w decyzji organu pierwszej instancji, 2) zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 8 i 10 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa. Skarżący zarzucił również, iż organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył § 9 ust. 4 i 10, § 17 ust. 2 i § 18 ust. 9 "Tymczasowego regulaminu kształcenia, oceniania, klasyfikowania i promowania kadetów i słuchaczy Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P." wprowadzonego uchwałą nr [...] Rady Pedagogicznej tej szkoły z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz art. 2 i art. 70 Konstytucji RP. Podnosząc powyżej określone zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 cytowanego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej przedstawionych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialno - prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), zgodnie z którym dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy słuchaczy w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Powyżej przytoczony przepis ma w sprawie zastosowanie, gdyż wynika to wprost z § 43 uchwały nr [...] Rady Pedagogicznej Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wprowadzeniu z dniem [...] września 2005 r. "Tymczasowego Regulaminu kształcenia, oceniania, klasyfikowania i promowania kadetów i słuchaczy Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P.", który stanowi, że do wszelkich spraw nieuregulowanych postanowieniami niniejszego Regulaminu mają zastosowanie przepisy powszechnie obowiązujące w systemie oświaty. Natomiast w § 14 statutu Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P., nadanego zarządzeniem nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 1993 r., określone zostały kompetencje Rady Pedagogicznej. Z analizy tego przepisu wynika, iż Rada Pedagogiczna uprawniona jest m.in. do podejmowania uchwał w sprawach stwierdzenia braku postępów w nauce kadetów i słuchaczy (pkt 5), natomiast brak jest w statucie przepisu zakreślającego uprawnie tego ciała do podejmowania uchwał w zakresie skreślenia z listy słuchaczy kadeta lub słuchacza. Jak wynika z akt sprawy, Rada Pedagogiczna Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P., działając na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, podjęła uchwałę o skreśleniu skarżącego z listy słuchaczy Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w P. Takie działanie jest niczym nieuzasadnione i nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa powszechnie obowiązujących, jak również w przepisach wydanych na ich podstawie. W świetle powyższego, zasadnym jest stwierdzenie, że organ pierwszej instancji rażąco naruszył dyspozycję art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, który określa tryb postępowania przed podjęciem decyzji o skreśleniu z listy szkoły lub placówki. Decyzja wydana została bowiem w związku z uchwałą Rady Pedagogicznej, która wykraczała poza zakres jej kompetencji określony w § 14 przedmiotowego Statutu. Przechodząc do zaskarżonej decyzji, podać należy, iż art. 138 § 1 pkt 1 Kpa nie daje podstaw organowi odwoławczemu do utrzymania w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, ale nakazuje mu jej uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty lub umorzenie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26.11.1999 r. sygn. akt I SA 37/99). W niniejszej sprawie nie istniały przesłanki do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ pierwszej instancji to – utrzymując w mocy bez zmian rażąco naruszającą prawo decyzję tego organu – wydaje decyzję również rażąco naruszającą prawo. Ponadto należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy podjął merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej, w której organ pierwszej instancji nie orzekał. Takie działanie organu odwoławczego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 Kpa. Skoro więc organ pierwszej instancji nie wydał decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, to oczywistym jest, że organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie i wydając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, rażąco naruszył prawo (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że popełnione przez organy uchybienia w toku prowadzonego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją są o tyle istotne, że należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.