IV SA/Wa 1416/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej H. G. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1416/07 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) orzekającą o odmowie uchylenia czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu N. W. (zwanej dalej "uczestniczką postępowania" albo "uczestniczką") na pobyt stały w lokalu przy ulicy (...) w W. Uzasadniając zaskarżoną decyzję Wojewoda wskazał, iż decyzją z dnia (...) marca 2007 r. organ I instancji odmówił uchylenia – w trybie art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993 z późn.zm.), zwanej dalej "ustawą meldunkową" - czynności materialno -technicznej zameldowania uczestniczki postępowania w spornym lokalu, dokonanej w dniu 19 stycznia 2006 r. Odmowa ta umotywowana została faktem, iż zarówno w dnu 19 stycznia 2006 r., jak i w dacie orzekania przez Prezydenta uczestniczka faktycznie zamieszkiwała w spornym lokalu, wypełniając dyspozycję art.10 ust.1 ustawy meldunkowej. Rozpatrzywszy odwołanie H. G., zwanej dalej "skarżącą", od decyzji organu I instancji, Wojewoda nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Organ wskazał, iż zgodnie z art.47 ust.1 ustawy meldunkowej obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Wykonanie obowiązku następuje poprzez zgłoszenie danych właściwemu organowi, który na ich podstawie dokonuje stosownej rejestracji w ewidencji ludności (tryb rejestracyjny). Obowiązek rozstrzygania w tym zakresie decyzją administracyjną zarezerwowany został – zgodnie z art.47 ust.2 ustawy – dla przypadków, w których dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości (tryb decyzyjny). W trybie uregulowanym w art.47 ust.2 ustawy meldunkowej prowadzi się również postępowanie w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. W oparciu o powyższe Wojewoda podniósł, iż o ile prowadząc postępowanie w przedmiocie zameldowania na pobyt stały organ meldunkowy obowiązany jest, zarówno w trybie rejestracyjnym jak i decyzyjnym, stwierdzić wystąpienie przesłanki w postaci przebywania wnioskodawcy w danym lokalu, o tyle istotnie różni te tryby to, iż w postępowaniu rejestrowym warunki do zameldowania stwierdza się wyłącznie na podstawie danych zawartych w prawidłowo wypełnionym formularzu zgłoszenia, podczas, gdy w postępowaniu kończącym się wydaniem decyzji organ ustala fakt zamieszkiwania zgodnie z regułami wskazanymi w k.p.a. Z powyższego wynika, iż skoro z art.47 ust.2 ustawy meldunkowej wynika podstawa do orzekania zarówno w przedmiocie zameldowania jaki i uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania, to w tym drugim przypadku, znajdującym zastosowanie w sprawie, organ obowiązany jest do oceny materiału dowodowego pod kątem tego, czy dana osoba przebywa w lokalu, nie zaś do oceny prawidłowości formularza zgłoszenia pobytu. O ile zatem w niniejszej sprawie jest bezspornym w świetle materiału dowodowego, iż zarówno w dacie zameldowania jak i w dacie orzekania o legalności tego zameldowania uczestniczka postępowania zamieszkiwała w spornym lokalu, uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania należało odmówić. W skardze na decyzję Wojewody Mazowieckiego skarżąca zarzuciła organowi, po pierwsze, nierozważenie okoliczności faktycznych świadczących o tym, iż zamiar stałego przebywania w spornym lokalu, zadeklarowany przez uczestniczkę przy zameldowywaniu się w spornym lokalu, nie pokrywał się z zamiarem rzeczywistym, którym był pobyt czasowy, po drugie, nieuwzględnienie istotnego naruszenia procedury rejestracyjnej, polegającego na zameldowaniu uczestniczki w spornym lokalu w oparciu o potwierdzenie pobytu w tym lokalu dokonane jedynie przez jednego z jego współwłaścicieli (męża skarżącej), a zatem z pominięciem skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Przedmiotem oceny Sądu była prawidłowość decyzji wydanych na podstawie art.47 ust.2 ustawy meldunkowej. Z przepisu tego wynika, iż jeżeli dane dotyczące osoby i miejsca jej pobytu przy zgłoszeniu pobytu stałego lub czasowego albo przy zgłoszeniu ustania tego pobytu budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. W powyższym trybie orzeka się w formie decyzji administracyjnej nie tylko o zameldowaniu lub wymeldowaniu, ale i o uchyleniu zameldowania lub wymeldowania dokonanego w formie czynności materialno – technicznej (rejestracji). Na podstawie art.47 ust.2 ustawy meldunkowej organ meldunkowy uchyla zatem czynność zameldowania, o ile ustali, iż nie było przesłanek do jej dokonania. Nietrafnie przyjęły jednakże orzekające w niniejszej sprawie organy, iż w postępowaniu o uchylenie czynności zameldowania bada się jedynie to, czy w dacie zameldowania spełniona była materialnoprawna przesłanka do zameldowania w postaci przebywania zameldowanego w lokalu, nie bada się natomiast formalnej prawidłowości postępowania rejestrowego. Konsekwencją założenia przyjętego przez organ jest bowiem uznanie, iż przesłanką uchylenia czynności zameldowania może być wyłącznie stwierdzenie przez organ meldunkowy w oparciu o później zgromadzone dowody, iż w dacie dokonania czynności zameldowany faktycznie w lokalu nie przebywał, a nie mogłoby by nią być samo stwierdzenie przez organ istotnego naruszenia procedury rejestracyjnej. Poglądu tego zaaprobować nie można. Jak wskazano powyżej niezbędną przesłankę do zameldowania danej osoby na pobyt stały w konkretnym lokalu stanowi przebywanie w tym lokalu. Przesłankę tę musi stwierdzić zarówno organ dokonujący zameldowania w formie czynności materialno – technicznej, jak i orzekający w tym zakresie decyzją w odniesieniu do sytuacji o złożonym stanie faktycznym. Oba wskazane tryby odróżnia zakres postępowania dowodowego, które zobowiązany jest przeprowadzić organ meldunkowy. O ile organ orzekający o zameldowaniu w formie decyzji administracyjnej zobowiązany jest zgromadzić materiał dowodowy zgodnie z art.75 i nast. k.p.a., o tyle organ dokonujący rejestracji ustala przebywanie w lokalu wyłącznie w oparciu o stosowne potwierdzenie tego faktu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (art.9 ust.2a ustawy meldunkowej). Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca związał organ meldunkowy dokonujący zameldowania w formie czynności materialno – technicznej obowiązkiem przeprowadzeniem konkretnego dowodu, tj. dowodu z oświadczenia osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu (nie przewidując możliwości potwierdzania pobytu przez inne osoby mające rozeznanie, co do tego, czy osoba zainteresowana meldunkiem przebywa w lokalu, czy też nie, np. przez inną osobę zameldowaną w tym lokalu, nie posiadającą jednakże do niego tytułu prawnego, sąsiada, Policję, itd.). Przyjęcie, iż w postępowaniu o uchylenie czynności zameldowania nie ma konieczności badania prawidłowości złożenia oświadczenia właściciela lokalu, a decyduje wyłącznie to, czy w dacie zameldowania zameldowany w lokalu przebywał prowadziłoby do sytuacji, w której zastrzeżeń co do legalności nie budziłoby zameldowanie dokonane bez potwierdzenia pobytu przez właściciela lub z potwierdzeniem dokonanym przez osobę trzecią (np. sąsiada). Powyższe wypaczałoby zupełnie intencje ustawodawcy. Pomimo tego, iż w świetle art.9 ust.2b ustawy meldunkowej, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, zameldowanie nie narusza cywilnoprawnej sfery uprawnień właściciela lokalu (nie kreuje bowiem w odniesieniu do zameldowanego żadnego cywilnoprawnego tytułu do tego lokalu), to jednakże udział właściciela w postępowaniu o zameldowanie (w formie złożenia oświadczenia) posiada nie tylko walor dowodowy (w zdecydowanej większości przypadków właściciel mieszkania posiada najbardziej wiarygodną wiedzę odnośnie tego, kto w jego lokalu przebywa), ale w oczywisty sposób stanowi gwarancję poszanowania prawa własności. Powyższe prowadzi do wniosku, iż wadliwość postępowania rejestracyjnego w postaci niezgromadzenia przez organ meldunkowy dowodu w postaci prawidłowo sporządzonego oświadczenia właściciela lokalu, potwierdzającego pobyt w nim osoby zameldowanej może uzasadniać uchylenie czynności zameldowania. Wadliwość taka wystąpiła w postępowaniu zakończonym zameldowaniem uczestniczki postępowania w spornym lokalu w dniu 19 stycznia 2006 r. Polega na tym, iż przyjmując stosowne oświadczenie od męża skarżącej, organ meldunkowy nie uwzględnił faktu, iż lokal stanowi przedmiot małżeńskiej wspólności ustawowej, co oznacza, iż jego współwłaścicielką jest również skarżąca. W obliczu nieuregulowania w ustawie meldunkowej zasad potwierdzania faktu pobytu w lokalu stanowiącego przedmiot współwłasności zasadnym jest, w ocenie Sądu, odwołanie się do zasad zarządu nieruchomością wspólną uregulowanych w prawie cywilnym. Zasady podejmowania czynności faktycznych i prawnych związanych z nieruchomością stanowiącą przedmiot współwłasności określone zostały w art.199 k.c. (czynności przekraczające zwykły zarząd) oraz w art.201 k.c. (czynności zwykłego zarządu). Potwierdzenie pobytu danej osoby w określonym lokalu uznać należy za zbliżone swoim charakterem do czynności zwykłego zarządu nieruchomością. Stosownie do art.201 k.c. do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W wypadku braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności. W sytuacji, gdy czynność potwierdzania pobytu dokonana została przez współwłaściciela, który nie posiada większości udziałów we współwłasności lub upoważnienia sądowego do dokonania czynności, dokonanie zameldowania w drodze czynności materialno – technicznej obarczone byłoby istotnym uchybieniem. Z uwagi na powyższe czynność zameldowania uczestniczki postępowania w spornym lokalu w dniu 19 stycznia 2006 r. winna była być - jako wadliwa - uchylona. Uznać zatem należy, iż organy orzekające w sprawie wadliwie zinterpretowały i zastosowały art.9 ust.2 ustawy meldunkowej. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 ust.1 lit.a, art.152 oraz art.200 p.p.s.a.