I SAB/Wa 77/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant J. G. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2007 r. sprawy ze skargi I. D.O. na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium 1. zobowiązuje Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. do nadania biegu wnioskowi skarżącego z dnia 3 grudnia 2004 r. o przyznanie stypendium za wyniki w nauce i spowodowania wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie przez komisję stypendialną w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. na rzecz skarżącego I.D.O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2004 r. I. D. O. zwrócił się do Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. o przyznanie stypendium za wyniki w nauce za okres semestru jesiennego w roku akademickim 2003/2004. Wskazał, że w okresie tym uzyskał średnią ocen 4,45, a więc powinien otrzymać stypendium za wyniki w nauce, skoro przyznawane ono było studentom, którzy uzyskali średnią ocen powyżej 4,20. Dodatkowo poinformował organ, że w kwietniu 2003 r. uzyskał zezwolenie na osiedlenie się w Polsce. Do wniosku załączył też kopię pisma z Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 listopada 2004 r., z którego wynikało, że cudzoziemcy, którym wydano zezwolenie na osiedlenie się w Polsce, mogą ubiegać się o pomoc materialną dla studentów. Uprawnienie to obowiązywało również przed zmianami w systemie pomocy materialnej dla studentów dokonanymi w ustawie z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1598). Rektor Wyższej Szkoły [...] w W., w odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 22 grudnia 2004 r. poinformował stronę, że podstawę przyznania stypendium do 30 września 2004 r. stanowił obowiązujący do tego dnia regulamin przyznawania i ustalania wysokości stypendium socjalnego, który zawierał przepis § 2 w brzmieniu: "Postanowień regulaminu nie stosuje się do studentów niebędących obywatelami polskimi". Rektor podał także, że procedura przyznawania stypendiów, w tym powyższy regulamin, były przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli, nie zostały także zakwestionowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu. A zatem w okresie obowiązywania tego regulaminu, czyli do dnia 1 października 2004 r. - zdaniem organu - stypendium nie mogło być wnioskodawcy przyznane. Pismem z dnia 27 września 2006 r. skarżący ponownie wezwał organ do rozpoznania jego wniosku z dnia 3 grudnia 2004 r. i do wydania decyzji administracyjnej. Rektor Wyższej Szkoły [...] w W. pismem z dnia 6 listopada 2006 r. wskazał, że, skoro nie zaistniały w sprawie żadne nowe okoliczności, nie jest możliwe udzielenie odpowiedzi innej niż wyrażona w piśmie z dnia 22 grudnia 2004 r. W dniu 24 kwietnia 2007 r. I. D. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o zobowiązanie Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. do wydania decyzji administracyjnej w sprawie jego wniosku z dnia 3 grudnia 2004 r. Wskazał ponadto na naruszenie przepisów art. 61 § 1 i art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 152 ust. 1 i art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym. Rektor Wyższej Szkoły [...] w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu ponowił argumentację zawartą w piśmie z dnia 22 grudnia 2004 r. i dodatkowo wskazał, że skarżący nie poinformował uczelni o tym, że posiada zezwolenie na osiedlenie się w Polsce. Ponadto organ wyjaśnił, że rektor nie jest organem właściwym w sprawach przyznawania stypendium za wyniki w nauce, gdyż w sprawach tych do dnia 30 września 2004 r. orzekały studenckie komisje stypendialne, a z dniem 1 października 2004 r. - komisja stypendialna. Decyzje zaś podejmowane przez studenckie komisje stypendialne musiały być podjęte do dnia 30 września 2004 r. i do tego dnia do decyzji tych nie stosowało się przepisów k.p.a. Po dniu 30 września 2004 r. żaden organ nie był uprawniony do prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie stypendium za wyniki w nauce, a zatem wniosku tego nie można było przekazać, jako wniesionego do organu niewłaściwego, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., do organu właściwego. Uczelnia, stosując odpowiednio art. 66 § 3 k.p.a., skierowała pismo z wyjaśnieniami, jakie są przyczyny braku możliwości spełnienia żądania wnioskodawcy. Organ wskazał także, że Wyższa Szkoła [...] w W. nie jest organem administracji publicznej, lecz szkołą wyższą, w związku z czym przepisy k.p.a. stosuje odpowiednio, a nie wprost, wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie albo, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 63). Bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W szczególności należy podkreślić, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący domagał się od Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu stypendium za wyniki w nauce za okres semestru jesiennego w roku akademickim 2003/2004. Tym samym od dnia 3 grudnia 2004 r. rozpoczął biec termin dla organu do załatwienia sprawy wywołanej wnioskiem I. D. O.. Skoro wniosek został skierowany do Rektora, to organ ten winien podjąć działania przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaniechanie podjęcia działań w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego wskazuje na bezczynność organu. Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, podobnie jak poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r., przewidują, że do decyzji w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednocześnie przepis art. 61 § 3 k.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma, art. 63 § 1 k.p.a. Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania (art. 1 pkt 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a.), w tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownej decyzji (art. 19 i art. 27 k.p.a.). Z kolei w przypadku negatywnej oceny złożonego podania (wniosku), a zwłaszcza w przypadku ustalenia, iż sprawa objęta treścią żądania nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt. 1 k.p.a., czy też pochodzi od podmiotu nie będącego stroną tegoż postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., bądź gdy została skierowana do organu niewłaściwego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest podjęcie stosownych czynności procesowych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności wezwanie strony do usunięcia braków formalnych podania, pozostawienie podania bez rozpoznania, przekazanie sprawy do organu właściwego, zwrot podania z odpowiednim pouczeniem. Oczywistym jest, że w przypadku ustalenia, iż sprawa objęta treścią podania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt. 1 k.p.a., to mamy do czynienia z bezwzględną przeszkodą we wszczęciu postępowania, czyniącą niedopuszczalnym wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie przed organem administracji publicznej. Jeżeli więc żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie winno ulec umorzeniu. Jeśli zaś żądanie strony zostało skierowane do organu niewłaściwego, organ winien podjąć czynności przewidziane w art. 65 k.p.a. i art. 66 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że pisma Rektora Wyższej Szkoły [...] w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r. i 6 listopada 2006 r. nie stanowią o podjęciu przez organ którejkolwiek z wyżej wymienionych czynności procesowych, zmierzających do załatwienia sprawy zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnić należy, że, pomimo, iż w sprawach przyznawania stypendium za wyniki w nauce organem właściwym jest komisja stypendialna, Sąd mógł zobowiązać do działania wyłącznie Rektora Wyższej Szkoły [...] w W.. Zdolność procesową, bowiem ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) przypisuje rektorowi - który, zgodnie z art. 66 ust. 1 - kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz. Skoro w niniejszej sprawie wpłynęło do Rektora żądanie to organ winien był podjąć niezwłoczne czynności zmierzające do rozpoznania tego żądania zgodnie z obowiązującymi go standardami wynikającymi z przepisów k.p.a. Mając na uwadze to, że właściwość rzeczową organu ustala się na podstawie przepisów materialnoprawnych obowiązujących w dniu wydawania decyzji, w rozpoznawanej sprawie organami właściwymi do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 3 grudnia 2004 r. są komisja stypendialna i odwoławcza komisja stypendialna. Skoro tak, to w niniejszej sprawie występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawanie przez organ w bezczynności. W aktach administracyjnych nie ma żadnego dokumentu wskazującego, aby Rektor nadał bieg wnioskowi skarżącego z dnia 3 grudnia 2004 r. i spowodował rozstrzygnięcie w tej sprawie przez organ właściwy. Nie ma znaczenia w sprawie fakt, że w sprawach przyznawania stypendium za wyniki w nauce do dnia 30 września 2004 r. orzekały studenckie komisje stypendialne, a z dniem 1 października 2004 r. - komisja stypendialna. Z punktu widzenia obywatela, który oczekuje na rozpatrzenie swej sprawy, wszelkie ustawowe zmiany właściwości nie mogą mieć wpływu na jedność zawisłej sprawy. Jest to cały czas ta sama sprawa, a powinność jej załatwienia spoczywa na administracji, z tym że do momentu zmiany właściwości jest to "dawny" organ, a od tego momentu - "nowy" organ. W stosunku do strony istnieje bowiem kontynuacja sprawy. Strona nie może też ponosić negatywnych skutków zmian w wewnętrznej strukturze administracji i przesunięć kompetencji poszczególnych organów. Dotyczy to także terminów załatwienia sprawy, a zatem odpowiedzialności za bezczynność administracji. Podobnie nie można przyjmować takiego rozumienia określenia o "odpowiednim" stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji podjętych w indywidualnych sprawach studentów, które prowadzi do pozostawienia poza kontrolą sądową orzekania w zakresie uprawnień i obowiązków studentów. Tego wymaga konstytucyjna zasada zaufania do państwa i prawa, charakteryzująca państwo prawa. Wyjaśnić też należy, że nie może regulamin przyznawania i ustalania wysokości stypendium socjalnego, tak jak miało to miejsce w przypadku Wyższej Szkoły [...] w W., ustalać, wbrew postanowieniom ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), zasad przyznawania stypendiów. Przepisy cytowanej ustawy przewidywały bowiem, że cudzoziemcy, którym udzielono zezwolenia na osiedlenie się mogą podejmować i odbywać studia na zasadach obowiązujących obywateli polskich (art. 33 a ust. 2 pkt 1.). Fakt, że przepis § 2 regulaminu przyznawania i ustalania wysokości stypendium socjalnego nie został zakwestionowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu ani przez Najwyższą Izbę Kontroli nie ma znaczenia w sprawie. Mając powyższe na uwadze - Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.