V SA/Wa 960/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant - T. Z., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2007 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji W dniu 22 lutego 2005 r. Z. Ł. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Zakład") Oddział w C. z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy podnosząc, że nie jest w stanie ich uregulować z powodu kłopotów finansowych i zdrowotnych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku Z. Ł., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) - dalej powoływana jako "u.s.u.s." odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnianych pracowników, wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż za powyższym rozstrzygnięciem przemawiał fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości - lokali mieszkalnych, oraz działek budowlanych, z których mogła być prowadzona egzekucja. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący motywował prośbę o umorzenie należności swoją trudną sytuacją finansowa. Wyjaśnił, że nie posiada dóbr, z których mógłby spłacić zadłużenie. Stwierdził również, iż wciąż się leczy i nie ma perspektyw na poprawę jego stanu zdrowia. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że skarżący jest w posiadaniu majątku wystarczającego na spłatę zadłużenia - jednorazowo lub w ratach, a okoliczności te istniały już w momencie złożenia wniosku umorzeniowego. Świadczył o tym przedłożony przez skarżącego akt notarialny sprzedaży mieszkania z dnia [...] marca 2005 r. Ponadto organ wyjaśnił, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. nie stwierdził wobec skarżącego całkowitej nieściągalności istniejącego zadłużenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący stwierdził, iż nie jest w stanie spłacić zaległości ponieważ jego choroba uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Wyjaśnił, iż ze sprzedaży mieszkania nie zostały mu żadne pieniądze - o czym zresztą informował organ. Z tych względów wniósł o pozytywne rozpatrzenie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 2618/05) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 kpa). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do którego na skutek orzeczenia WSA w Warszawie trafiła sprawa Z. Ł., dokonując oceny jego wniosku z dnia 24 czerwca 2005 r. o ponowne rozpoznanie sprawy, wydał w dniu [...] grudnia 2006 r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną uprzednio decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Organ wskazał, iż rozpoznał wniosek Z. Ł. uwzględniając w całości dostarczony materiał dowodowy, który szczegółowo przedstawiono, jednakże nie znalazł podstaw do umorzenia zaległości z tytułu składek. W dniu 15 stycznia 2007 r. Z. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. wnosząc o umorzenie jego zadłużenia wobec Zakładu. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) - dalej: "k.p.a." (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa materialnego oraz prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a i art. 138 k.p.a. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza prawo, bowiem utrzymuje w mocy decyzję nieistniejącą, która orzeczeniem Sądu usunięta została z obrotu prawnego. Wskazać tutaj należy, że wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2618/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...]. Wyrok ten stał się prawomocny wobec czego decyzja w nim wskazana formalnie przestała istnieć. Prezes Zakładu dokonując natomiast ponownej oceny wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], zamiast orzec w sposób określony w art. 138 k.p.a., utrzymał w mocy nieistniejąca decyzję organu II instancji Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., co oznacza, iż decyzja Prezesa Zakładu z dnia [...] grudnia 2006 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić tutaj należy, iż art. 138 § 1 k.p.a. zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji tego przepisu w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1k.p.a.), albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo też może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) bądź umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa. W świetle powyższego utrzymanie w mocy nieistniejącej decyzji organu II instancji stanowi naruszenie prawa, które w ocenie tut. Sądu dokonane zostało w stopniu rażącym. Wskazać tutaj należy, iż o uznaniu czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia (por. kom. do art. 156 k.p.a., - Komentarz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze, 2005 wyd. II). Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 4 grudnia 1986 r. - którego tezę tut. Sąd w pełni podziela - w sprawie o sygn. IV SA 716/86 wskazał natomiast, iż; "Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny" ("Seminarium Prawa Budowlanego" 1987, nr 3, s. 62). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w sposób oczywisty narusza przepisy prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem utrzymanie w mocy nieistniejącej decyzji organu II instancji w sytuacji rozstrzygania przez organ II instancji w trybie art. 138 k.p.a., niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa. Dodatkowo Sąd zauważa, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy opatrzony datą 21 czerwca 2005 r. złożony został po terminie. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy koperty, w której doręczono przedmiotowy wniosek Organowi, nadany on został w dniu 24 czerwca 2005 r., czyli po upływie terminu do jego wniesienia (decyzję I instancji doręczono w dniu 8 czerwca 2005 r.). Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a i art. 138 k.p.a. orzeczono jak w sentencji.