II SA/Gl 306/07
WyrokWSA w Gliwicach2007-10-08
Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Iwona Bogucka, Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego garażu blaszanego, który jest obiektem tymczasowym, może zostać wydana, jeśli budowa jest niezgodna z aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, mimo że w dacie budowy obowiązywały inne przepisy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procedury administracyjnej. Kontrola sądowa dotyczy legalności aktu administracji z daty jego wydania. W przypadku samowoli budowlanej, legalizacja obiektu jest dopuszczalna, jeśli jest zgodny z planem obowiązującym w dacie prowadzenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Brak wymaganego przez prawo dokumentu (np. oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) skutkuje obowiązkiem wydania nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
A. P. samowolnie wybudował blaszany garaż w 1995 r. na działce gminnej. Po wszczęciu postępowania administracyjnego, mimo wezwań i przedłużenia terminu, nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji budowy, w tym zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością. Obiekt został uznany za tymczasowy i niezgodny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę garażu, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. A. P. zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa budowlanego i procedury administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. P.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr. ) Sędzia WSA Taniewska-Banacka Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie rozbiórki budowli oddala skargę.
Pismem z dnia (...) r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. powiadomił A. P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy blaszanego garażu nr (...) na działce nr (...) przy ul. (...) w G., stanowiącej własność Gminy.
Pismem z dnia 9 września 2005 r. A. P. przyznał, że garaż postawił samowolnie w roku 1995. Wyjaśnił, że od roku1998 ponosi opłatę z tytułu bezumownego korzystania z terenu zajętego pod garaż. W dniu 13 września 2005 r. pracownicy organu I instancji dokonali oględzin robót budowlanych z udziałem inwestora, stwierdzając że przedmiotowy garaż o wymiarach 5,20 x 2,95 m, wybudowano jesienią 1995 r. bez pisemnego pozwolenia na budowę. Stan techniczny garażu jest bardzo dobry.
Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) organ nadzoru budowlanego I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie przedmiotowego garażu i zobowiązał A. P. jako inwestora, do przedłożenia do dnia 30 stycznia 2006 r. następujących dokumentów:
1. zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu,
2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego z wymaganymi opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi,
3. oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jako podstawę prawną postanowienia powołano przepis art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.).
W związku z wnioskiem inwestora o przedłużenie wyznaczonego terminu, postanowieniem z dnia (...) termin ten został zmieniony do 30 marca 2006 r.
Kolejnym postanowieniem z dnia (...) r. zobowiązano inwestora do uzupełnienia w terminie 14 dni złożonej dokumentacji poprzez uzupełnienie załączonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz przedłożenie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w wykonaniu nałożonego obowiązku dnia 30 marca 2006 r. inwestor przedłożył dokumentację obiektu, co stanowi zgłoszenie wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego. Dokumentacja ta jednak nie jest kompletna, brak jest informacji o właścicielu nieruchomości oraz zaświadczenia o zgodności inwestycji z planem miejscowym.
W reakcji na wezwanie, strona w dniu 8 maja 2006 r. wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na trudności w zgromadzeniu wymaganych dokumentów. Podniesiono, że brak jest porozumienia między zarządcą i właścicielem nieruchomości. Wniosek ten został załatwiony odmownie postanowieniem z dnia (...) r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...).
W następnej kolejności decyzją z dnia (...) r. nr (...), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G., działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, nakazał A. P. rozbiórkę przedmiotowego garażu. W uzasadnieniu organ I instancji, powołując się na oględziny z dnia 13 września 2005 r. podał, że garaż ten jako obiekt blaszany, nietrwale związany z gruntem, został wybudowany w 1995 r. Inwestor nie zgromadził dokumentacji wskazanej w postanowieniu z dnia .(...) r., zaś w oparciu o pismo Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miejskiego w G. znak: (...) z dnia (...) r. organ nadzoru budowlanego stwierdził, że usytuowanie garażu jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej nr (...) z dnia (...) r., opubl. w Dz. Urz. Woj. nr 14, poz. 481 z dnia 15 lutego 2006 r.).
Zgodnie z ustaleniami planu, teren oznaczony jest symbol 75 UM – tereny usługowo-mieszkaniowe o wysokiej intensywności zabudowy. Na terenie tym obowiązuje zakaz budowy obiektów o charakterze tymczasowym oraz zakaz realizacji rozwiązań architektonicznych typowych i powtarzalnych (§ 8 pkt 1 ppkt 4b i 4d). Tymczasem w świetle art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, obiekty niepołączone trwale z gruntem i obiekty kontenerowe, są obiektami tymczasowymi. Stąd też, zdaniem organu, budowa garażu blaszanego jako obiektu tymczasowego, nie jest zgodna z planem, co skutkuje nakazem rozbiórki.
W odwołaniu od decyzji A. P. podniósł, że w roku 1997 Zarząd Budynków Mieszkalnych wezwał właścicieli garaży do ich usunięcia. Na skutek prośby o zmianę decyzji, Zarząd 9 stycznia 1998 odstąpił od żądania rozbiórki garaży i zobowiązał właścicieli do ponoszenia miesięcznych opłat z tytułu bezumownego korzystania z gruntu. Tym samym zaakceptowano powstały stan rzeczy i wyrażono zgodę na użytkowanie garaży. Postępowanie w sprawie nie zostało zainicjowane przez właściciela gruntu. Nadto decyzja została wydana przed upływem terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania. Strona zarzuciła, że została pozbawiona udziału w postępowaniu, albowiem nie dano jej szans na zajęcie stanowiska przed wydaniem decyzji. Z tego względu organ wadliwie przyjął datę powstania garażu na rok 1995, co nie jest prawdą, garaż powstał w roku 1991, co poświadczono rachunkiem za wykonanie i zainstalowanie garażu. Strona podniosła także, że aktualnie w toku znajduje się sprawa regulacji stanu prawnego działki, na której posadowione są garaże.
W ślad za odwołaniem strona 11 grudnia 2006 r. złożyła oświadczenie, iż garaż zakupiony w 1991 r. został rozebrany i w 1995 r. w tym samym miejscu postawiono nowy obiekt.
Zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów w celu legalizacji przedmiotowego garażu. Niezależnie od tego faktu, budowa jest niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego, co ustalono w oparciu o pismo Urzędu Miasta G. z dnia 12 czerwca 2006 r. Wreszcie, zdaniem organu odwoławczego, organy nadzoru budowlanego chronią interes społeczny w zakresie przestrzegania prawa budowlanego, a fakt ponoszenia opłat za korzystanie z terenu nie ma znaczenia w kwestii ustalenia legalności istnienia obiektu. Wreszcie, organ II instancji nie podzielił zarzutu naruszenia prawa czynnego udziału w postępowaniu.
W skardze do sądu administracyjnego A. P. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego jako wydanej z naruszeniem art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącego, badając możliwość legalizacji przedmiotowych garaży, organ nadzoru budowlanego winien brać pod uwagę ustalenia planu obowiązującego w dacie ich powstania, a nie planu obecnie obowiązującego, który wszedł w życie dnia 18 marca 2006 r., jako że prawo nie działa wstecz. Nadto, użytkownicy garaży ubiegają się o nabycie nieruchomości od miasta G., co jest jednak postępowaniem długotrwałym z uwagi na skomplikowany stan prawny nieruchomości. Wreszcie, skarżący ponowił zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa. wskazując, iż w aktach brak dowodu, że został pouczony przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 1 października 2007 r. skarżący, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. i dokonaną na tej podstawie nowelizację Prawa budowlanego (Dz. U. z dnia 5 czerwca 2007 r.), zmieniającą na jego korzyść przepisy, wniósł o uchylenie decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
W ocenie orzekającego Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa przez organy administracji skutkuje uwzględnieniem skargi.
Należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 133 § 1 tej ustawy, rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny następuje na podstawie akt przedłożonych przez organ administracji. Sądowa kontrola decyzji sprawowana jest zaś w aspekcie jej legalności (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipa 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, iż przedmiotem kontroli sądowej jest zgodność decyzji z prawem, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu prawnego lub okoliczności faktycznych zaistniała po dacie wydania decyzji nie mają zatem znaczenia dla oceny jej legalności. W niniejszej sprawie istotny był zatem stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie orzekania przez organ odwoławczy, tj. w dniu (...)r.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), przyjmowała pierwotnie zasadę, że sankcją za samowolę budowlaną, popełnioną po dniu 31 grudnia 1994 r., jest rozbiórka obiektu. Jednocześnie art. 49 ustawy wprowadzał wyjątek od przedstawionej zasady ogólnej.
W myśl art. 49 ust. 1 tej ustawy, w pierwotnym brzmieniu, nie można było nakazać rozbiórki, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli jednak właściciel obiektu budowlanego nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie, przepis art. 48 stosowany był odpowiednio (art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego).
Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane... (Dz. U. Nr 111, poz. 726 ze zm.), zawęziła zakres określonych w art. 49 ust. 1 przypadków, wprowadzając dodatkową przesłankę stosowania wymienionego przepisu. W myśl art. 49 ust. 1 ustawy w nowym brzmieniu, właściwy organ nie mógł nakazać rozbiórki, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nowa regulacja prawna weszła w życie w dniu 24 grudnia 1997 r.
Kolejną zmianę rozważanych przepisów wprowadziła ustawa z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718). Ustawa ta wprowadziła możliwość legalizacji budowy, jeżeli była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie naruszała przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
Nowe regulacje prawne zostały ogłoszone w Dz. U. z dnia 10 maja 2003 r. i weszły w życie z dniem 11 lipca 2003 r. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Z kolei art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. stanowił, że do postępowań dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy znowelizowane, tj. art. 1 pkt 37-39 oraz art. 1 pkt 41. Wynika stąd, że osoby, które pod rządami przepisów obowiązujących przed dniem 11 lipca 2003 r. spełniły przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, mogły przed tym dniem ubiegać się o takie pozwolenie bez wnoszenia opłat legalizacyjnych. Jeżeli jednak osoby te nie wystąpiły o wydanie stosownego pozwolenia lub też postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone ostateczną decyzją do dnia 11 lipca 2003 r., zastosowanie mają nowe regulacje.
Następne zmiany analizowanych przepisów zostały wprowadzone ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888). Ustawa ta zmieniła ponadto treść art. 49 ust. 2 i art. 49b ust. 5 Prawa budowlanego, dotyczących opłat legalizacyjnych. W świetle art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie, tj. dniem 31 maja 2004 r., stosuje się przepisy nowe, z zastrzeżeniem ust. 2-4, co nie dotyczy niniejszej sprawy (wyrok TK ogłoszono w Dz. U. Nr 193, poz. 1430).
Jednakże wyrokiem z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r. Jednocześnie orzeczono o niezgodności z Konstytucją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. – w zakresie, jakim wyłącza zastosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrok TK nie wpłynął na zmianę stanu prawnego, gdy idzie o zastosowanie nowej regulacji do spraw, które zostały wszczęte dopiero po dniu 11 lipca 2003 r., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Wszak Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność jedynie normy intertemporalnej, zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 27 marca
2003 r. Przedmiotem orzeczenia Trybunału nie była zaś sama zmieniona regulacja – w tym wypadku art. 49 Prawa budowlanego – w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 39 ustawy nowelizującej. Podobnie, nie ma znaczenia orzeczenie o niekonstytucyjności art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r.
W niniejszej sprawie, która została wszczęta w dniu (...) r. i zakończona decyzją ostateczną w dniu (...) r., nie miał zastosowania przepis art. 7 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 27 marca 2003 r., zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 27/05. Zatem chybiony był zarzut skargi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego miało znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji nie mogła być też zmiana stanu prawnego, dokonana ustawą z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 665). Ustawa ta, wyłączająca w art. 3 ust. 1, zastosowanie przepisów art. 48-49 b Prawa budowlanego do obiektu budowlanego, który został zrealizowany w okresie od 31 grudnia 1994 r. do 11 lipca 1998 r. i wobec którego nie wszczęto postępowania przed dniem 11 lipca 2003 r., weszła bowiem w życie z dniem 20 czerwca 2007 r., a zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji. Stąd też zmiana stanu prawnego nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Wszak organy nadzoru budowlanego nie mogły naruszyć prawa materialnego, które nie obowiązywało w dacie wydania decyzji. Sąd administracyjny nie rozstrzyga zaś spraw administracyjnych, a jedynie bada zgodność aktu administracji z prawem.
W konsekwencji, zdaniem sądu administracyjnego, zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Na podstawie protokołu oględzin i oświadczenia złożonego wówczas przez skarżącego, organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy garaż blaszany został zrealizowany w 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jest to obiekt nietrwale związany z gruntem. Skarżący pomimo nałożonych obowiązków i przedłużenia terminu ich wykonania do dnia 9 maja 2006 r., nie uzupełnił braków dokumentacji.
Jest też poza sporem, iż w toku niniejszego postępowania wszedł w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w G. z dnia (...) r., ogłoszona w Dz. Urzęd. Woj. (...). nr 14, poz. 481 z dnia 15 lutego 2006 r.). Jak wynika z pisma Zastępcy Naczelnika Wydziału Architektury i Urbanistyki UM w G. z dnia 12 czerwca 2006 r., teren przy ul. (...), oznaczony jest symbolem 75-UM – tereny usługowo-mieszkaniowe o wysokiej intensywności, gdzie obowiązuje zakaz budowy obiektów o charakterze tymczasowym oraz realizacji rozwiązań typowych i powtarzalnych. Jest to bowiem teren obejmujący centrum i śródmieście miasta.
Prawidłowo zatem organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że budowa przedmiotowego garażu jako obiektu tymczasowego w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, nie jest zgodna z ustaleniami obowiązującego w dacie orzekania planu miejscowego. Zdaniem sądu administracyjnego nie powinno też budzić wątpliwości, że na gruncie art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego – w brzmieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., legalizacja samowoli budowlanej dopuszczalna jest w razie zgodności z planem, obowiązującym w dacie prowadzenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Nie ma zatem znaczenia fakt zgodności budowy z planem miejscowym, obowiązującym w dacie budowy, jeżeli następnie plan ten utracił ważność lub został uchylony. W konsekwencji, przed uchwaleniem planu miejscowego, legalizacja przedmiotowej samowoli byłaby dopuszczalna, gdyby skarżący legitymował się ostateczną w dniu 22 sierpnia 2005 r. decyzją o warunkach zabudowy. Jednakże skarżący nie złożył zaświadczenia, o którym mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, mimo wydania przez organ nadzoru budowlanego postanowienia z dnia (...) r.
W wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożył też oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Brak któregokolwiek z tych dokumentów rodzi dla organu obowiązek wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu z mocy art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że także na gruncie stanu prawnego, obowiązującego do dnia 11 lipca 2003 r., legalizacja samowoli budowlanej po upływie 5 lat od zakończenia budowy, uzależniona była od zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego – w brzmieniu do dnia 11 lipca 2003 r. nie precyzował co prawda, o jaki plan miejscowy chodzi, jednak zdaniem składu orzekającego, miarodajne było prawo miejscowe, obowiązujące w dacie prowadzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Dla oceny dopuszczalności zalegalizowania samowolnie wzniesionego obiektu winny bowiem mieć zastosowanie rygory i warunki istniejące w dacie legalizowania, celem tego postępowania jest wszak doprowadzenie sytuacji sprzecznej z prawem do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami.
Sąd administracyjny nie stwierdził naruszenia art. 10 § 1 kpa – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Faktem jest, że organ I instancji przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki nie wystosował do skarżącego zawiadomienia o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem i wypowiedzenia się w tym zakresie. Jednak należy zważyć, że decyzja jest konsekwencją przede wszystkim niezłożenia przez skarżącego dokumentów, umożliwiających legalizację samowoli. Skarżący uczestniczył w oględzinach obiektu. W toku postępowania przed organami składał wyjaśnienia, jak i wnioski w postaci żądania zawieszenia postępowania. Treść planu miejscowego podlega zaś publikacji w dzienniku urzędowym województwa, zatem jest ogólnodostępna. Stąd też ustawowy tryb likwidacji samowoli budowlanej co do zasady nie daje podstaw do przyjęcia, aby naruszenie wymogu zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem, który wszak winna złożyć sama strona, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie ma też znaczenia fakt, czy Gmina G. jako właściciel terenu domagała się likwidacji przedmiotowego obiektu. Organy nadzoru budowlanego działają bowiem z urzędu, zaś orzekanie o nakazie rozbiórki nie należy do sfery tzw. uznania administracyjnego. W dacie wydania zaskarżonej decyzji warunkiem legalizacji samowoli budowlanej było złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomości na cele budowlane, którego to wymogu skarżący nie dopełnił.
Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło