II FZ 641/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007r., sygn. akt III SA/Wa1164/07 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym wydanego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2007 r., sygn. III SA/Wa 1164/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 kwietnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001 – 2002 wraz z odsetkami za zwłokę – odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie podał, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł złożył zażalenie na to zarządzenie. Ze względu na treść oświadczenia zawartego w w.w. zażaleniu, zostało ono zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy WSA w Warszawie wezwał skarżącego do nadesłania wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do przedstawienia informacji i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. W nadesłanym wniosku skarżący wskazał, że uzasadnienie wniosku znajduje się w jego piśmie z dnia 12 lipca 2007 r. W piśmie tym wyjaśnił, że złożył trzy skargi, od których wpis wynosi łącznie 1.500 zł, a opłata wpisu tej wysokości stanowiłaby poważny uszczerbek w jego budżecie domowym oraz że nie posiada środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania, jak i zapłaty wpisu. Zadeklarował również, że chce zapłacić zaległe podatki. We wniosku złożonym na formularzu PPF wskazał następujące okoliczności: "trudna sytuacja materialna, koszty utrzymania domu, brat Z. – na dożywociu – na słowo honorowe". Sąd podał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o dochodach wynika, że wnioskodawca posiada działkę o pow. 920 m² z domem o powierzchni 340 m² oraz samochód "osob./cięż." Nubira II z 1999 r. o nieznanej dla strony wartości. Z oświadczenia tegoż wynika także, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskiwał w roku 2006 miesięczny dochód w wysokości 1.948,85 zł (przed opodatkowaniem), natomiast jego żona i brat otrzymują emerytury w wysokości 9.43,37 zł i 1.006 zł. Podano również, że skarżący nie przedstawił wskazanych w wezwaniu z dnia 17 lipca 2007 r. dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jego dochodów i sytuacji majątkowej. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2007 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a pismem z dnia 18 września skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Rozpatrując wniosek, WSA w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (w skrócie: P.p.s.a.). Sąd ten stwierdził, że przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem skarżący nie przedstawił na poparcie swego wniosku żadnych danych czy dokumentów, pomimo pisemnego wezwania z dnia 17 lipca 2007 r., do nadesłania m.in. zeznań podatkowych za lata poprzednie, informacji o zbywanych składnikach majątkowych oraz wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący nie przedstawił również dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania. Tym samym uniemożliwił Sądowi ustalenie, czy poniesienie kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia strona złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zmianę. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd nie rozpatrzył wnikliwie sytuacji finansowej strony skarżącej. Skarżący wskazał, że majątku, kosztowności, kont i lokat nie posiada, oraz że posiadany samochód nie jest majątkiem, lecz narzędziem pracy, gdyż skarżący jest akwizytorem. Nadmienił, że dochód miesięczny przedstawił "na podstawie Pit-ów za 2006 rok." Dodał również, że należy uwzględnić jego koszty utrzymania, do których zaliczył prąd (około 350 zł miesięcznie), gaz (około 700 zł miesięcznie) oraz jedzenie i inne wydatki domowe. Wskazał, że według niego, to co mu pozostaje, stanowi minimum socjalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Użycie terminu "gdy wykaże" świadczy, ze ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie spoczywa na stronie. Podstawę do przyznania stronie prawa pomocy stanowi złożone przez nią na urzędowym formularzu oświadczenie (art. 252 P.p.s.a.) obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe (art. 255 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie - z uwagi na treść zażalenia z dnia 12 lipca 2007 r. - wezwano skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów i dodatkowych informacji. W odpowiedzi na powyższe skarżący przesłał jedynie wypełniony formularz PPF. Do wniosku tego, pomimo wezwania Sądu, skarżący nie załączył żadnego z wyszczególnionych w tymże wezwaniu dokumentów czy zaświadczeń, do złożenia których został zobligowany przez Sąd. Skarżący nie zawarł również żadnych dodatkowych informacji o swojej sytuacji majątkowej czy rodzinnej w sprzeciwie od postanowienia z dnia 23 sierpnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczności podane przez stronę we wniosku nie są wystarczające do oceny jej sytuacji majątkowej czy też możliwości płatniczych. Nadto skarżący nie uzasadnił i nie uprawdopodobnił okoliczności, które podał we wniosku, a zatem nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w w.w. przepisach. Przepis art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie zrealizowała obowiązków wynikających z wezwania, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z jej wnioskiem. Na marginesie należy wskazać, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a. dopiero, gdy sąd uzna, że oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, polegającego na wezwaniu strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych. W rozpatrywanej sprawie Sąd powinien był wezwać skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów dopiero po zapoznaniu się z treścią wniosku złożonego na formularzu PPF i po dokonaniu oceny, że zawarte w tymże wniosku informacje są niewystarczające do oceny możliwości płatniczych, stanu majątkowego, czy sytuacji rodzinnej strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienie Sądu I instancji w tym zakresie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy i treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kierując się przytoczonym względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.