II OZ 789/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia U. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 624/07 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi D. i R. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], zn. [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił dopuszczenia U. R. do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi D. i R. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przesłanką uzyskania statusu uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) jest występowanie interesu prawnego po stronie zgłaszającego stosowny wniosek. Posiadanie interesu prawnego w danej sprawie oznacza możliwość wskazania przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnych potrzeb. Interes prawny musi mieć charakter osobisty, być zindywidualizowany i skonkretyzowany. Należy go odróżnić od interesu faktycznego, który również ma charakter indywidualny. Interes faktyczny to taki stan, w którym obywatel wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W przypadku U. R. występuje co najwyżej interes o charakterze faktycznym. Przepisy na które powołuje się skarżąca mają charakter bardzo ogólny, a tym samym nie mogą kreować uprawnień wnioskodawczyni do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Zarówno art. 140 jak i art. 144 kodeksu cywilnego wyznaczają ogólne ramy, w jakich właściciel może wykonywać przysługujące mu prawo. Natomiast konkretyzację tych przepisów stanowią poszczególne regulacje materialnego prawa administracyjnego. Wnioskodawczyni mieszka przy drodze publicznej co zawsze związane jest z występowaniem hałasu, zapylenia oraz drgań związanych z ruchem pojazdów. Sytuacja taka istniej obecnie, a hipotetyczny przyszły ruch pojazdów wyjeżdżających z działki Z. P. nie może stanowić o jej interesie prawnym. Zamiar rozbudowy przez Z. P. hal produkcyjnych służących mu do prowadzenia działalności gospodarczej jest okolicznością o charakterze hipotetycznym, która może, lecz nie musi zaistnieć. Podobna sytuacja dotyczy argumentu wnioskodawczyni dotyczącego konieczności przełożenia elementu gazociągu przebiegającego pod budowaną drogą dojazdową. Ta okoliczność ma charakter potencjalny. W zażaleniu na postanowienie U. R. podniosła, że okoliczność, iż jej nieruchomość położona jest przy drodze wojewódzkiej nie oznacza, że automatycznie ma ona się godzić z jeszcze większym natężeniem ruchu związanym z wybudowaniem dodatkowego dojazdu do drogi. Interes prawny w sprawach dotyczących procesu inwestycyjno-budowlanego wynika przede wszystkim z praw własności nieruchomości, której dotyczy postępowanie i praw własności nieruchomości sąsiednich. Pojęcie nieruchomości sąsiedniej, w stosunku do nieruchomości na której realizowana jest inwestycja, może obejmować nie tylko nieruchomości graniczące fizycznie z tą nieruchomością. Aktualne jest to również przy wykładni pojęcia interesu osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W takich przypadkach dla ustalenia interesu prawnego potrzebne jest wykazanie wpływu inwestycji na leżące w pobliżu nieruchomości. Nawet brak fizycznej styczności działek nie może przesądzać o braku interesu prawnego jeżeli funkcjonalnie działki te mają względem siebie wzajemny wpływ. Osoba dotknięta hałasem i wibracjami ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w żądaniu podjęcia przez organ administracji decyzji zmierzającej do ochrony jej interesów. Wnioskodawczyni podniosła, że uciążliwości związane z funkcjonowaniem drogi dotyczą głównie immisji pośrednich jakie nieść będzie ruch samochodów ciężarowych związany z produkcją tartaczną oraz immisjami bezpośrednimi wyrażającymi się w zalewaniu działki wnioskodawczyni wodami opadowymi zbieranymi przez drogę. Droga przeznaczona dla tirów to co innego niż droga dojazdowa do budynku mieszkalnego i jej użytkowanie będzie oddziaływać na własność wnioskodawczyni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oparte na usprawiedliwionych podstawach. Sąd pierwszej instancji jako uzasadnienie ustalenia, że postępowanie w sprawie wstrzymania robót budowlanych polegających na budowie drogi dojazdowej, prowadzonych na nieruchomości położonej po drugiej stronie drogi publicznej co nieruchomość U. R., nie dotyczy jej interesu prawnego, przyjął, iż nieruchomość wnioskodawczyni znajduje się przy drodze publicznej, co samo w sobie wiąże się z występowaniem hałasu, zapylenia oraz drgań, a zatem podnoszone przez skarżącą argumenty mają charakter potencjalny i nie są wystarczające do uznania, że wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Zdaniem Sądu, argumenty te mają co najwyżej wskazywać na to, że U. R. posiada interes faktyczny w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe stanowisko Sądu jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym może zgłosić udział w charakterze uczestnika, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W rozstrzyganej sprawie, organ nadzoru budowlanego wstrzymał roboty budowlane przy budowie drogi dojazdowej na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, wobec czego istnienie interesu prawnego skarżącej w kontrolowanym postępowaniu oceniane być winno według ogólnych zasad zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.). Skarżąca wyjaśniła, że jej udział w postępowaniu wynika z położenia należącej do niej nieruchomości w obszarze oddziaływania budowanej drogi dojazdowej, która może oddziaływać ujemnie na nieruchomość, co jest tym samym związane z naruszeniem jej interesu prawnego. Odnosząc się do tej argumentacji, nie można nie zauważyć, że skarżąca w złożonym w niniejszej sprawie wniosku słusznie wywodzi swój interes prawny z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować i budować zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Definicja ustawowa zawarta w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego jako "obszar oddziaływania obiektu", określa teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Takimi przepisami są także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska. Zdaniem Sądu, budowa drogi dojazdowej może mieć wpływ na sposób korzystania z sąsiednich nieruchomości (art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego). Nie można z góry założyć, że właściciel nieruchomości sąsiedniej położonej naprzeciwko nieruchomości, na której prowadzone są roboty budowlane polegające na budowie drogi dojazdowej nie ma interesu prawnego w sprawie wstrzymania tych robót budowlanych tylko z tego względu, że jego nieruchomość leży po drugiej stronie drogi publicznej. To, jaki jest obszar oddziaływania obiektu może być przedmiotem sporu i może zależeć od spełnienia szeregu warunków, których wyjaśnienie jest przedmiotem postępowania, w którym ma prawo brać udział właściciel sąsiedniej nieruchomości, jeżeli inwestycja tego rodzaju może oddziaływać na inne nieruchomości, także nieruchomości sąsiadujące z nieruchomością inwestora położone po drugiej stronie drogi. W rozpoznawanej sprawie konieczne jest wyjaśnienie i rozważenie, czy położenie nieruchomości skarżącej w określonej odległości od budowanej drogi dojazdowej, charakter spornej inwestycji, a także przywołane przez skarżącą szczególne względy mające uzasadniać ujemny wpływ funkcjonowania drogi na nieruchomość nie sprawiają, że możliwe jest przyjęcie, iż wynik postępowania nie dotyczy interesu faktycznego, ale prawnego skarżącej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.