IV SA/Gl 86/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędziowie WSA Stanisław Nitecki, WSA del. Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi U. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 45, poz. 433 ) odmówił przyznania U. O. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką D. O.. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że świadczenie nie przysługuje, ponieważ z przedłożonej dokumentacji wynika, że dziecko nie spełnia wymogów do otrzymania wskazanego świadczenia, gdyż córka została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dzieciństwa, natomiast opinia psychologa będącego biegłym sądowym nie może być podstawą do przyznania świadczenia. Pismem z dnia [...] 2004 r. odwołanie od tej decyzji wniosła U. O., która wyraziła wobec niej swoje niezadowolenie. W odwołaniu tym wskazała, że Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. Ośrodek Zamiejscowy w R. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] r. przyznał D. O. rentę rodzinną począwszy od [...] 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ten wskazał, że córka skarżącej jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Nadto odwołująca się wskazała, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem odwołującej się przywołany powyżej wyrok Sądu Okręgowego jak również przedłożona opinia biegłego sądowego potwierdzają, że D. O. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności od dzieciństwa na trwale i na tej podstawie przyznawany był jej do 30 kwietnia 2004 r. zasiłek stały. Na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2004 r. U. O. pismem z dnia [...] 2004 r. wskazała, że nie podejmowała żadnych działań zmierzających do zmiany orzeczenia o stopniu niepełnosprawności D. O., jak również przywołała analogiczną argumentację do tej jaką przedstawiła w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania i przywołało treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zauważyło, że D. O. mocą orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na trwałe, a Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. Ośrodek Zamiejscowy w R. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] r. przyznał jej rentę rodzinną począwszy od [...] 1998 r. W oparciu o wskazane ustalenia organ odwoławczy doszedł do przekonania, że odwołująca się w oparciu o postanowienia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy sytuacji prawnej strony w kontekście postanowień art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych i doszedł do stwierdzenia, że nie zostały spełnione wymogi do otrzymania wskazanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie spełnia warunków określonych w dotychczasowych przepisach. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła U. O.. W skardze tej zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 3 pkt 21b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem skarżącej jej córka została uznana za całkowicie niezdolną do pracy przez lekarza orzecznika ZUS orzeczeniem z dnia [...] 1998 r., nadto Sąd Okręgowy na podstawie opinii biegłego psychologa orzekł, że jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji i przyznał jej prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Zdaniem skarżącej orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy wydane zostało na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wnioskiem z dnia [...] 2004 r. U. O. wystąpiła do Prezydenta Miasta T. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką D. O.. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych skarżąca do 30 kwietnia 2004 r. pobierała zasiłek stały z tytułu opieki nad dzieckiem, przewidziany art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Oznacza to, że w sprawie tej podstawą podjęcia rozstrzygnięcia mogą stanowić regulacje przewidziane art. 17 i art. 58 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Stosownie do postanowień wskazanego art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami : konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce lub ojcu dziecka albo jego opiekunowi faktycznemu wówczas , gdy spełnione zostaną wymogi wskazane w tym przepisie jak również gdy dochód rodziny uprawnia do otrzymania przedmiotowej formy świadczenia. W niniejszej sprawie spornym zagadnieniem jest kwestia legitymowania się przez dziecko skarżącej orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przedłożonego do akt sprawy orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] r. wynika, że D. O. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a jak skarżąca oświadczyła w ramach postępowania uzupełniającego przez organ odwoławczy nie podejmowała działań zmierzających do zmiany wskazanego orzeczenia. W trakcie postępowania administracyjnego skarżąca akcentowała, że córka jej dysponuje orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji wydanym na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w związku z art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Stosownie do postanowień wskazanego art. 5 pkt 1 orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ) traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca swoje stanowisko w sprawie wywodzi z wyroku Sądu Okręgowego w K. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego przyznano D. O. rentę rodzinną począwszy od [...] 1998 r. i ze sporządzonej w trakcie tego postępowania opinii biegłego psychologa, w której stwierdzono, że jest ona niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji od wieku dziecięcego. Organy administracji obu instancji odmówiły uznania wskazanych dokumentów jako wystarczających do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu ze stanowiskiem organów administracji należy się zgodzić, ponieważ art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny określa wymogi jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o wskazane świadczenie. Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd Okręgowy w K. Ośrodek Zamiejscowy w R. w wyroku swoim zajął się jedynie kwestią renty rodzinnej dla D. O. i mocą wskazanego wyroku takie świadczenie zostało jej przyznane, natomiast Sąd ten nie rozstrzygał, czy D. O. spełnia wymogi o jakich mowa w art. 12 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 5 ustawy o rentach i emeryturach z FUZ, czyli o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Opinia biegłego psychologa była elementem postępowania dowodowego w ramach wskazanego postępowania i nie może ona zastępować orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS i Sądu w tym zakresie. Do rozważenia pozostaje jeszcze kwestia spełniania wymogów przewidzianych art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do postanowień tego przepisu osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.). nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Przyjdzie zauważyć, że organ pierwszej instancji przy podejmowaniu swojego rozstrzygnięcia pominął ten aspekt sprawy, jednakże organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się do wskazanego problemu i uznał, że D. O.nie dysponuje wymaganym przez art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej orzeczeniem o niepełnosprawności, a to które posiada nie uprawnia skarżącej do otrzymywania zasiłku stałego. Jak zostało to powyżej zaznaczone skarżąca do 30 kwietnia 2004 r. otrzymywała zasiłek stały, a zatem kwestia ta wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wspomniany zasiłek otrzymywała od [...] 1999 r. W ówczesnym stanie prawnym zasiłek taki przysługiwał osobie nie pozostającej w zatrudnieniu, opiekującej się dzieckiem, wymagającym ze strony innej osoby stałej opieki, polegającej na bezpośredniej, osobistej opiece i pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu edukacyjnym, leczniczym lub rehabilitacyjnym, jeżeli dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego i dochód rodziny nie przekraczał dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4. Począwszy od dnia 23 listopada 1999 r. zasiłek stały przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekraczał dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko było uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazany stan prawny obowiązywał do 31 grudnia 2001 r., gdyż z dniem 1 stycznia 2002 r. zasiłek stały przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekraczał półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko miało orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Jednocześnie w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 154, poz. 1792 ze zm.) wprowadzono regulację, mocą której do zasiłku stałego przyznanego do dnia wejścia w życie ustawy stosowano dotychczasowe kryterium dochodowe, a aktualne zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego obowiązywały przez okres, na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do dnia 31 maja 2003 r. Oznacza to, że w sytuacji formalnoprawnej skarżącej świadczenie w postaci zasiłku stałego przysługiwało jej z całą pewnością do 31 maja 2003 r., natomiast Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. pismem z dnia [...] 2003 r. poinformował ją o otrzymywaniu przez nią zasiłku stałego do [...] roku. Wskazane pismo nosi znamiona przyrzeczenia ze strony tego organu o spełnianiu wymogów przez skarżącą do otrzymywania zasiłku stałego i należy stwierdzić, że pismo to jest wiążące dla Dyrektora MOPS. Z kolei postępowanie w niniejszej sprawie prowadził Prezydent Miasta T., który wskazanego zobowiązania nie podejmował. Przyjdzie wyjaśnić, że Dyrektor MOPS w T. realizując zasiłki stałe z ustawy o pomocy społecznej wykonywał zadania zlecone gminie z zakresu administracji rządowej, a Rada Miasta w T. była zobowiązana stosownie do postanowień art. 46 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej do upoważnienia go do wydawania decyzji administracyjnych. Zatem organ ten zobowiązany był do oceny sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej i nie był związany wskazanym powyżej przyrzeczeniem. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zestawienie go z obowiązującymi przepisami prawa pozwala uznać, że stanowisko organu odwoławczego w sprawie jest prawidłowe, a skarżąca nie dysponuje orzeczeniem, które uprawniałoby ją do otrzymywania wspomnianego świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo należy zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o postanowienia art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługiwałoby skarżącej jedynie do 31 sierpnia 2005 r. Przedstawiony powyżej stan faktyczny w sprawie nie daje podstaw do uznania by organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Wspomniane przyrzeczenie odgrywało istotną rolę, ale pod warunkiem, że stan prawny nie ulegnie zmianie, natomiast w rozpatrywanej sprawie z dniem 1 maja 2004 r. stan prawny uległ istotnym zmianom, a sam zasiłek stały został zastąpiony świadczeniem pielęgnacyjnym realizowanym nie w oparciu o ustawę o pomocy społecznej lecz na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem Sąd nie dopatrzył się wypełnienia przesłanki uzasadniającej uwzględnienie skargi, przewidzianej art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wyniki sprawy. Rozstrzygnięcie niniejsze nie oznacza, że stan zdrowia dziecka jest dobry i nie wymaga ono wzmożonej opieki ze strony matki, jednakże w oparciu o przedłożone w ramach postępowania administracyjnego dokumenty skarżąca nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego, o które się ubiega. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.