II FZ 362/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 09 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1847/06 w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1847/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek M. J. o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie spełnia warunków do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, skarżąca jest w stanie ponieść koszty w postaci uiszczenia wpisu od skargi, z uwagi na fakt uzyskiwanych stałych dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz posiadanych przez nią aktywów w postaci współwłasności (wraz z małżonkiem) części papierów wartościowych oraz działek budowlanych. Sąd wskazał ponadto, że część wykazanych przez stronę skarżącą wydatków nie można zaliczyć do wydatków koniecznych (spłata kredytu, utrzymanie samochodu). Na powyższe postanowienie skarżącą wniosła zażalenie podnosząc, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej oceny jej sytuacji finansowej, gdyż w chwili składania wniosku o przyznania prawa pomocy strona skarżąca spełniała przesłanki uzasadniające zwolnienie jej od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2006 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Prawo pomocy przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na podatnika, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innych wpływów. Z uwagi na powyższe, na co zwracał uwagę zarówno Sąd I instancji jak i strona skarżąca, instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i przyznawana osobom, których rzeczywiście nie stać na partycypowanie w kosztach procesu. Wskazać należy, że ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Strona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona nie spełnia przesłanek o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżąca uzyskuje wraz z mężem stały dochód wynoszący łącznie około 4.900 zł miesięcznie, posiada działki budowlane oraz posiada papiery wartościowe o łącznej wartości nominalnej 18.500 zł. Nadto, jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie małżonkowie mają wobec siebie obowiązek pomocy także w zakresie prowadzenia postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te, jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, wskazują, że strona jest w posiadaniu środków, które wystarczają na pokrycie należnego wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.