III SA/Wa 1245/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi TC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres kwiecień – grudzień 2002 r. postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej P O S T A N O W I E N I E Dnia 9 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi TC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres kwiecień – grudzień 2002 r. postanawia: uchylić postanowienie z dnia [...] maja 2006 r. stwierdzające prawomocność wyroku z dnia [...] października 2005 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1245/05 TC, zwana dalej "Skarżącą" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przywoływanego jako "WSA" skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]marca 2005 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...]grudnia 2004 r. o odmowie zwrotu na rzecz Skarżącej naliczonego podatku VAT w łącznej kwocie 10.295.638,27 zł od zakupów dokonanych w Polsce od polskiego podatnika, za okres od kwietnia do grudnia 2002 r. Wyrokiem z dnia [...] października 2005 r. tut. Sąd w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1245/05, oddalił skargę Skarżącej. W toku postępowania przed WSA Skarżąca reprezentowana była przez pełnomocników, którzy sporządzili skargę oraz działali w jej imieniu podczas rozprawy przed sądem. Pismem z dnia 17 października 2005 r. pełnomocnicy, z uwagi na zmianę pracodawcy, poinformowali sąd o tym, że "złożyli na ręce osób umocowanych do reprezentowania TC. ich pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w niniejszej sprawie. Jednocześnie pełnomocnicy wnosili o zmianę z dniem 19 października 2005 r. danych strony, wskazując na adres siedziby spółki w N. jako adres do korespondencji. Ponadto, wnieśli o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na podstawie zarządzenia z dnia 9 grudnia 2005 r. na adres siedziby spółki w N. wysłano odpis wyroku w sprawie III SA/Wa 1245/05 z uzasadnieniem. W piśmie przewodnim zawarte zostało pouczenie o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w oparciu o art. 299 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a."). Z akt sprawy wynika, iż odpis wyroku został stronie doręczony dnia 14 grudnia 2005 r. W dniu 5 października 2006 r. spółka ustanowiła pełnomocnika do spraw szczególnych. W zakresie przedmiotowym pełnomocnictwa mieściło się przeglądanie akt niniejszej sprawy, robienie z nich odpisów i składanie wniosków o sporządzenie kopii, jak również ich odbiór z Sądu. Zaznaczono, iż pełnomocnik nie jest pełnomocnikiem do doręczeń w rozumieniu przepisów P.p.s.a. Skarżąca pismem z dnia 23 października 2006 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Strona podniosła, iż na etapie postępowania dotyczącego sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie III SA/Wa 1245/05 oraz jego doręczenia spółce rażąco naruszono przepisy w zakresie postępowania sądowego w obrocie zagranicznym, czym ograniczono stronie możliwość dochodzenia jej praw przed sądem wyższej instancji. Pełnomocnik Skarżącej wskazał, iż Sąd po otrzymaniu pisma z dnia 17 października 2005 r. zawierającego zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa powinien był w pierwszej kolejności poinformować Skarżącą o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w związku z treścią art. 299 P.p.s.a. W ocenie pełnomocnika Sąd, przesyłając Skarżącej odpis wyroku z uzasadnieniem i kierując do niej pismo z pouczeniem w języku polskim, naruszał zasady doręczeń pism sądowych w obrocie międzynarodowym. Ponadto Skarżąca, odwołując się do treści art. 300 P.p.s.a., podkreśliła, iż w niniejszej sprawie powinny były znaleźć zastosowanie odpowiednie przepisy postępowania cywilnego dotyczące współpracy sądów polskich, Ministerstwa Sprawiedliwości i zagranicznych sądów oraz innych organów państw obcych w zakresie przekazywania korespondencji sądowej adresowanej do podmiotów zagranicznych. WSA postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przyjął, iż pismo pełnomocników z dnia 17 października 2005 r. nie było zawiadomieniem o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. W przepisach bowiem sformułowanie "złożyć pełnomocnictwo" nie funkcjonuje. Sąd uznał zatem, iż zmianie uległ jedynie adres do korespondencji dotychczasowych pełnomocników, stąd odpis wyroku z uzasadnieniem oraz pouczenie o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń przesłano pod wskazany w piśmie adres siedziby spółki w N.. Tym samym zdaniem Sądu niesłuszne było twierdzenie Skarżącej, jakoby w sprawie należało stosować przepisy postępowania cywilnego w kwestii doręczeń. Art. 1133 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej zwana "k.p.c") nie dotyczy bowiem sytuacji, jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnicy Skarżącej zaskarżyli powyższe postanowienie. W zażaleniu ponownie podniesiono zarzut naruszenia przepisów w zakresie doręczeń pism procesowych w obrocie zagranicznym, tj. art. 299 § 1-3 i art. 300 P.p.s.a. Wskazali również, iż Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek oparł się na okoliczności, która w ocenie Skarżącej nie miała miejsca i nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, a mianowicie na fakcie doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem Pełnomocnikowi spółki na adres sprzed jego zmiany z dniem 19 października 2005 r. Podkreślono ponadto, iż Sąd pominął fakty istotne dla rozpoznania przedmiotowej sprawy. Podniesiono również, iż rozstrzygnięcie kwestii przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało wydane przez sędziego, który był sprawozdawcą w ww. postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi spółki. W ocenie strony to mogło wpłynąć na obiektywizm sędziego w przedmiotowym postępowaniu z wniosku strony. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny, zwany dalej "NSA" postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. o sygn. akt [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę WSA do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji niesłusznie odmówił uznania pisma z dnia 17 października 2005 r. za zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa z art. 42 P.p.s.a. W ocenie NSA z treści pisma wynika, iż stosunek prawny łączący pełnomocników z ich mocodawcą, tj. Skarżącą spółką, został rozwiązany ze skutkiem od dnia 19 października 2005 r. Tym samym, Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać Skarżącą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w trybie art. 299 § 1 P.p.s.a., przy czym wezwanie to doręczyć należało w oparciu o przepisy k.p.c. o pomocy prawnej i doręczeniach. Do przepisów tych odsyła art. 300 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w sprawach nieunormowanych w ustawie P.p.s.a. do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego stosuje się odpowiednio przepisy części trzeciej k.p.c. Szczególne znaczenie w tym zakresie będą miały art. 1130 - 1134 k.p.c. Przepisy art. 1130 i 1133 k.p.c. dotyczą występowania przez sądy polskie o doręczenie pism osobom przebywającym za granicą oraz o przeprowadzenie dowodów lub dokonanie innych czynności za granicą, natomiast art. 1131 i 1132 k.p.c. wykonywania przez sądy polskie wniosków sądów oraz innych organów zagranicznych. Zdaniem NSA uchybienia, których dopuścił się Sąd pierwszej instancji znacząco wpłynęły na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd odwoławczy wskazał, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym procesową gwarancją zasady bezstronności i obiektywizmu jest instytucja wyłączenia sędziego określona w art. 18 i 19 P.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie zostały naruszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 i 87 P.p.s.a. uchybiony termin (w tym również do złożenia skargi kasacyjnej) należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesie skargę kasacyjną), we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Sformułowanie "łącznie" oznacza, że w sytuacji, gdy którakolwiek z wymienionych wyżej przesłanek nie zostanie spełniona, zasadnym byłoby wydanie orzeczenia odmownego. Oceniając podane przez pełnomocników Skarżącej okoliczności uznać należy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu. Mianowicie pełnomocnicy Skarżącej złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w urzędzie pocztowym dnia 24 października 2006 r., składając jednocześnie skargę kasacyjną. We wniosku tym pełnomocnik wskazał, że w dniu 17 października 2006 r. powziął informację o okolicznościach sprawy przeglądając akta. W aktach sprawy znajduje się informacja, iż w tym dniu w czytelni akt tut. Sądu Pełnomocnik K. S. przeglądał akta. Tym samym w ocenie Sądu zostały spełnione dwie przesłanki, tj. zachowania terminu do wniesienia wniosku i dokonania czynności, w tym przypadku złożenia skargi kasacyjnej. Ponadto w przekonaniu Sądu pełnomocnik Skarżącej w sposób wystarczający wykazał brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Powołane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powołane przez pełnomocnika Skarżącej powody, iż na etapie postępowania dotyczącego sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie III SA/Wa 1245/05 oraz jego doręczenia Skarżącej rażąco naruszono przepisy w zakresie postępowania sądowego w obrocie zagranicznym, czym ograniczono Skarżącej możliwość dochodzenia jej praw przed sądem wyższej instancji, uniemożliwiałyby zachowanie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro tut. Sąd zgodnie z postanowieniem NSA z dnia [...] lipca 2007 r. dopuścił się naruszenia przepisów regulujących kwestię doręczania korespondencji między sądami polskimi a sądami i innymi organami zagranicznymi, to tym samym bezdyskusyjny pozostaje fakt niewłaściwego doręczenia Skarżącej odpisu sentencji wyroku wraz z uzasadnienia. To z kolei uniemożliwiło jej złożenie skargi kasacyjnej we właściwym terminie. Zatem spowodowało dla niej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, ograniczając je do jednej instancji. Tym samym w ocenie Sądu zostały również spełnione ostatnie dwie przesłanki, braku winy w uchybieniu terminu i ujemne skutki w zakresie postępowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.