II GZ 51/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 w zakresie odmowy zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z.B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu wniosku Z.B. o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 9 października 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 9 października 2007 r. odmówiono przyznania stronie prawa pomocy, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 207/07. W związku z otrzymanym po doręczeniu powyższego postanowienia wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, Z.B. złożył na urzędowym formularzu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd uznał oświadczenie zawarte we wniosku za niewystarczające i na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwał Z.B. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Z.B. wyjaśnił w piśmie z 20 października 2008 r., że utrzymuje się z gruntu o powierzchni 0,58 ha oraz że nie podejmuje innej pracy i nie otrzymuje pomocy, a wydatki jakie ponosi to ok. 20 zł za energię elektryczną miesięcznie, a także że posiada zadłużenie kredytowe w wysokości ok. 60.000 zł. Sąd I instancji rozpoznając wniosek wskazał, że informacja podana we wniosku, iż wnioskodawca utrzymuje się z gruntu o pow. 0,58 ha jest zbyt ogólnikowa i nie jest wystarczająca do przyznania prawa pomocy. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał żadnej kwoty pieniężnej, jaką uzyskuje z posiadanego gruntu, nie wyjaśnił skąd posiada środki finansowe na opłacenie rachunków za energię elektryczną, a także nie podał skąd czerpie środki na spłatę kredytu i nie wyjaśnił od jakiego okresu pozostaje bez pracy oraz czy podejmował próby jej znalezienia. W konkluzji Sąd stwierdził, że podane przez wnioskodawcę informacje dotyczące jego sytuacji finansowej nie są wyczerpujące i dostatecznie przekonywujące i dlatego nie znalazł podstaw do zmiany wcześniejszego, prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z.B. podniósł, że argumenty przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny są sprzeczne z art. 113 k.p.c. oraz orzecznictwem Sądu Najwyższego i prowadzą do nieuzasadnionej odmowy objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny podniesionego w zażaleniu zarzutu wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 113 k.p.c. należy na wstępie zauważyć, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ prawo pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulują przepisy art. 243 – 263 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma prawo zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zgodnie z zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tego przepisu ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego postanowienia w tym przedmiocie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II OZ 1490/06 oraz z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 448/08). Zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Okoliczność, iż skarżący inaczej ocenia swoją sytuację, niż uczynił to Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy bowiem do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany wcześniej wydanego postanowienia w tym przedmiocie, w przypadku gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku niewykazania przez stronę, że okoliczności sprawy uległy zmianie, art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem nie zachodzi podstawa do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że okoliczności będące podstawą wniosku o przyznanie prawa pomocy uległy zmianie na gorsze. Takiego twierdzenia skarżącego nie uzasadnia podniesiony w ponownym wniosku nowy argument dotyczący zadłużenia kredytowego, gdyż skarżący nie udowodnił istnienia tego zadłużenia, a tym samym nie wykazał faktu zmiany okoliczności sprawy, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.