VI SA/Wa 1451/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant A. B. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi T. P. S.A. z siedzibą w J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "miodula ognista" oddala skargę Pismem z dnia 30 kwietnia 2004 roku T. S.A., dalej skarżąca, reprezentowana przez rzecznika patentowego, zwróciła się do Urzędu Patentowego RP o zarejestrowanie znaku towarowego słownego "miodula ognista" na wyroby alkoholowe w klasie 33. Działając na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust.2 pkt 2 w związku z art. 145 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 roku (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) Urząd Patentowy RP decyzją dnia [...] stycznia 2007 roku odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "miodula ognista". Urząd uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że zgłoszony znak "miodula ognista", pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających. Składa się ze słów o ściśle określonym znaczeniu i wskazuje jedynie na rodzaj i sposób wytwarzania towaru. Nazwa miodula jest nazwą rodzajową regionalnego alkoholu z południa Polski w szczególności w cieszyńskim i żywieckim, zaś słowo ognista wskazuje na właściwości towaru. Zdaniem Urzędu, jest to znak słowny, zawierający jedynie określenia ogólnoinformacyjne, do których nie można przyznać wyłączności jednemu podmiotowi, ponieważ wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego muszą mieć swobodny dostęp do określeń, służących do opisywania ich działalności. Zgłoszony znak ma tylko charakter opisowy i nie indywidualizuje źródła pochodzenia towarów i usług. Aby spełniał on te przesłanki, powinien mieć przede wszystkim charakter abstrakcyjny w stosunku do towarów, które oznacza. Pismem z dnia 10 marca 2007 roku skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie zgłoszenia znaku towarowego "miodula ognista". Skarżąca podkreśliła, że wyraz "miodula" nie jest wyrazem występującym w języku polskim. Jest to wyraz fantazyjny, który niewątpliwie zawiera w sobie pewną informację ale nie jest to informacja wprost. Aby odczytać znaczenie znaku należy uruchomić wyobraźnię, co świadczy o fantazyjnym charakterze znaku, szczególnie, że ów znak składa się z drugiego członu. Jest nim wyraz "ognista", którego w odniesieniu do wyrobów alkoholowych nie można uznać w żadnej mierze za wyraz o charakterze informacyjnym. W języku polskim używa się podobnych sformułowań ale przede wszystkim dotyczą one innych dziedzin życia. Ponadto są to sformułowania gwarowe. Nie należą do języka oficjalnego. Dalej skarżąca podniosła, iż zgłoszony znak nie składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania np. rodzaju towaru, sposobu wytwarzania, składu. Znak ten ma brzmienie fantazyjne, utworzone z dwóch wyrazów, przy czym jeden z nich nawet w najmniejszym stopniu nie zawiera informacji, zaś drugi jeśli nawet zawiera pewną informację to nie brzmi ona wprost. Odczytanie sensu znaku wymaga skupienia i zastanowienia bo różne mogą być znaczenia takich słów. Na podstawie art. 245 ust. 1 oraz art. 248 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Urząd wskazał między innymi, że oznaczenie "miodula ognista" składa się ze słów, spośród których wyraz "ognista" posiada swoje konkretne znaczenie w języku polskim i jest interpretowane jako "płonący, gorejący, pełen ognia; mający duży temperament, pełen energii, płomienny, żarliwy, wyrażający takie cechy" (źródło: Popularny słownik języka polskiego, pod red. nauk. B. Dunaj, 2000). Natomiast słowo "miodula" jest nazwą, którą zwyczajowo określa się tradycyjny napój alkoholowy, wytwarzany na Śląsku, w szczególności w regionie cieszyńskim i żywieckim, na bazie alkoholu, wody i miodu w proporcjach 1/3, 1/3, 1/3. Tego rodzaju napój alkoholowy, sporządzony według takiej receptury funkcjonuje także pod nazwą "miodonka" lub "miodunka" (region żywiecki) i jest traktowany jako równoznaczny z napojem występującym pod nazwą "miodula" (region cieszyński). Analiza poszczególnych słów całego oznaczenia pozwala, zatem stwierdzić, że oznaczenie "miodula ognista" przeznaczone do oznaczania napojów alkoholowych może być postrzegane jako oznaczenie zwykłe i opisowe, które nie wskazuje bezpośrednio na źródło jego pochodzenia w rozumieniu podstawowej cechy znaku towarowego. Uwzględniając bowiem, że wyraz "miodula" niesie w sobie wartość informacyjną, z uwagi na swoje znaczenie gwarowe, tradycyjne - rodzaj alkoholu, to określenie "ognista" opisuje i podkreśla walory i cechy wyrobów alkoholowych występujących pod nazwą miodula, na których oznaczenie "miodula ognista" ma być umieszczane. Słowo "ognista" charakteryzuje, więc pośrednio człon "miodula" w sposób, który wskazuje na właściwości, skład a zwłaszcza moc napojów alkoholowych, do oznaczania których znak ten został przeznaczony. Zdaniem Urzędu, oznaczenie tego rodzaju (oznaczenie informacyjne) może występować obok znaku towarowego, ale samodzielnie nie może być znakiem towarowym. Ponadto jest to oznaczenie złożone z dwóch wyłącznie opisowych słów, a zatem ze względu na swoją użyteczność informacyjną powinno pozostać do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, którzy działają w podobnej branży i wprowadzają do obrotu towary podobnego rodzaju. Wątpliwym jest, by przeciętny odbiorca mógł identyfikować towary po znaku towarowym słownym "miodula ognista" bez konieczności sprawdzenia źródła jego pochodzenia, czyli ustalenia nazwy producenta. "Miodula ognista" poprzez swoje ścisłe konotacje z wyrobami alkoholowymi może być odbierane przez ich odbiorców jako informacja o rodzaju towaru ze wskazaniem na jego moc, z którym odbiorca ma do czynienia, a nie z określeniem jego pochodzenia w rozumieniu art. 120 ust. 1 ustawy. Urząd uznał, iż oznaczenie słowne "miodula ognista" jest pozbawione zdolności odróżniającej w stosunku do napojów alkoholowych, do oznaczania, których znak ten został przeznaczony. Po pierwsze znak ten w postaci słownej nie wykazuje właściwości przekazywania informacji o pochodzeniu towaru, lecz przekazuje informacje o nim samym. Po drugie zaś znak ten w ocenie Urzędu, do którego z mocy rejestracji płynie wyłączność używania, może pozbawić inne podmioty branży alkoholowej możliwości przekazywania odbiorcom informacji o towarze. Udzielenie prawa ochronnego na przedmiotowe oznaczenie na rzecz jednego podmiotu gospodarczego ograniczyłoby swobodę działania innych uczestników obrotu gospodarczego, a tym samym mogłoby znacznie zakłócić normalne funkcjonowanie rynku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uwzględnienie argumentów przytoczonych w uzasadnieniu. Zdaniem skarżącej, znak towarowy "miodula ognista" tworzy fantazyjną całość i spełnia wszelkie wymogi stawiane oznaczeniu, któremu przysługuje prawo do wyłącznego używania na terytorium Polski. Za taką oceną przemawia fakt, że znak towarowy kreuje wizerunek produktu. W tym przejawia się jego funkcja reklamowa. Aby ta funkcja mogła być realizowana znak powinien być nośnikiem cech, które zachęcą klientów do nabycia towaru. Znak w swej pośrednio realizowanej funkcji o walorach towaru powinien wyróżniać się oryginalnością. I tak jest ze znakiem towarowym miodula, przy czym drugi człon tego znaku ognista wzmacnia oryginalny charakter znaku wywołujący u odbiorców skojarzenia z towarem. Nie jest to jednak informacja wprost. Przedmiotowy znak utworzony z dwóch całkowicie odmiennych wyrazów tworzy fantazyjną całość, spełniającą wszelkie wymogi aby zostać uznanym za znak towarowy. Ponadto skarżąca powołując się na Mały Słownik Języka Polskiego i Encyklopedię Popularną, wskazała, że wyraz miodula nie ma żadnego odniesienia w języku polskim. Skarżąca nie podzieliła również poglądu Urzędu, że określenie "ognista" w odniesieniu do wyrazu "miodula" ma charakter informacyjny. W polskim języku potocznym funkcjonują takie określenia jak: taniec ognisty, kula ognista. Może też być woda ognista ale to określenia ma wiele znaczeń np. woda gorąca, ukrop, woda gazowana gasząca pragnienie i wiele innych. Przyporządkowanie określenia "woda ognista" tylko do wyrazu "miodula" jest bardzo daleko posuniętym uogólnieniem w stosunku do znaku towarowego, który ma realizować swą funkcję jako nośnik wyobrażeń klienta odnośnie konkretnego towaru pochodzącego od jednego konkretnego przedsiębiorcy. To określenie nie znajduje odniesienia w tak szerokiej gamie towarów, w odniesieniu do których można użyć sformułowania "woda ognista". W uzupełnieniu skargi skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: - naruszenie interesu prawnego skarżącej poprzez nieudzielenie prawa ochronnego w postaci znaku towarowego "miodula ognista", - naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 129 ust. 2 pkt 1 i art. 129 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000r. (Dz. U. Nr 119 poz. 1117 z 2003r.) poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie, że oznaczenie "miodula ognista" nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego i ma charakter oznaczenia o charakterze informacyjnym o rodzaju towaru. W konsekwencji wniosła o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dodatkowo zwróciła uwagę na dyspozycję art.130 omawianej ustawy. W odpowiedzi na skargę Urząd podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wskazał, że na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na liście produktów tradycyjnych znajduje się informacja, że w dniu 31 sierpnia 2006 roku na Listę Produktów Tradycyjnych został wpisany w kategorii Napoje (alkoholowe i bezalkoholowe) produkt: "Miodula /miodunka/miodonka" (woj.śląskie). W myśl ustawy z dnia 17 grudnia 2004r. o rejestracji i ochronie nazw oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych - rozdział 8 (Dz.U. z 2005r. Nr 10, poz. 68) - produkty rolne i środki spożywcze oraz napoje spirytusowe, których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, za które uważa się metody wykorzystywane od co najmniej 25 lat, zwane dalej "produktami tradycyjnymi", mogą być wpisane na listę produktów tradycyjnych. Listę produktów tradycyjnych prowadzi minister właściwy do spraw rynków rolnych. Z wnioskiem o wpis na listę produktów tradycyjnych, mogą wystąpić osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, wytwarzające dany produkt rolny, środek spożywczy lub napój alkoholowy. Odnośnie powołanego art. 130 w/w ustawy mogącego mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie Urząd poinformował, że wykazanie nabycia przez znak wtórnej zdolności odróżniającej, wymagałoby przedstawienia dowodów wskazujących na długotrwałe i intensywne używanie znaku, zwłaszcza na skutek intensywnej reklamy, jeszcze przed datą zgłoszenia, wywołujące wśród konsumentów asocjacje z jednym, konkretnym przedsiębiorcą w tym przypadku z firmą T. SA. Nabycie wtórnej zdolności odróżniania oznacza, że dane oznaczenie już może przekazywać odbiorcom informacje właściwe znakowi towarowemu. W przedmiotowej sprawie dowodów takich jest brak. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 9 października 2007 roku pełnomocnik skarżącej złożył załącznik do protokołu zarzucając dodatkowo Urzędowi naruszenie dyspozycji art. 77 k.p.a. przez nierozpatrzenie w całości zebranego materiału dowodowego. Natomiast w ustnym wystąpieniu dodatkowo podniósł, że organ nie rozważył argumentów wtórnej zdolności rejestracji znaku. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP odmawiająca udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "miodula ognista", nie narusza prawa. Na wstępie należy przypomnieć podstawową funkcję znaku towarowego, która wynika już z samej jego definicji. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (art.120 ust.1 ustawy). Konsekwencją powyższego rozwiązania jest dyspozycja art.129 ust. 1 pkt.2 i art. 129 ust.2 pkt 2, który stanowi, że nie może być udzielone prawo ochronne na znak, który nie ma dostatecznych znamion odróżniających oraz składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Zdolność odróżniająca w rozumieniu tego przepisu oznacza więc zdolność przekazania przez oznaczenie słowne "miodula ognista" informacji o pochodzeniu towaru z określonego przedsiębiorstwa. Przy ocenie zdolności rejestracyjnej należy brać również pod uwagę interesy wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przyznanie zdolności rejestracyjnej nie może służyć monopolizacji przez jednego przedsiębiorcę oznaczeń należących do domeny publicznej. Przechodząc na grunt omawianej sprawy, należy zgodzić się ze stanowiskiem Urzędu, że każdy z wyrazów wchodzący w skład spornego oznaczenia ma charakter informacyjny, a ich zestawienie nie stanowi fantazyjnej kompozycji słownej, lecz posiada jedynie opisowe znaczenie i tylko tak może być postrzegane przez przeciętnego konsumenta nabywającego ten towar. Słowo "miodula" figuruje na liście produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w kategorii Napoje (alkoholowe i bezalkoholowe) produkt: "Miodula /miodunka/miodonka" (woj.śląskie), jako wódka sporządzona na bazie spirytusu, miodu i wody. Podstawą do umieszczenia danego produktu na liście produktów tradycyjnych jest art. 47 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004r. o rejestracji i ochronie nazw oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (Dz.U. z 2005r. Nr 10, poz. 68), który stanowi, że produkty rolne i środki spożywcze oraz napoje spirytusowe, których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, za które uważa się metody wykorzystywane od co najmniej 25 lat, zwane dalej "produktami tradycyjnymi", mogą być wpisane na listę produktów tradycyjnych. Tak więc słowo "miodula" używane jest na Śląsku co najmniej od 25 lat jako nazwa tradycyjnego napoju alkoholowego o określonym składzie, procesie produkcji i tradycji. Nazwa ta jest jednym z wariantów nazwy stosowanej przez mieszkańców Śląska do wyrobu alkoholu (nalewek) na bazie miodu i spirytusu. Pozbawiona jest ona jakichkolwiek elementów fantazyjnych, posiadająca jedynie charakter informacyjny, wskazujący na to, że mamy do czynienia z alkoholem, którego składnikami jest woda, spirytus i miód, dobranymi w odpowiednich proporcjach. W tej sytuacji trudno jest podzielić pogląd skarżącej, że słowo "miodula" nie występowało uprzednio w języku polskim. Powyższej oceny nie może zmienić oświadczenie Towarzystwa Miłośników Skoczowa i Związku Pszczelarzy w W. oraz wywołana ekspertyza. Nota bene w każdym tym dokumencie pojawia się określenie "miodula". Sąd również podzielił pogląd Urzędu, że słowo "ognista" nie spełnia w tym zestawieniu zdolności odróżniającej i nie można mu przypisać walorów fantazyjności, ponieważ wskazuje na moc napoju alkoholowego o nazwie "miodula". Określenie "ognisty" w odniesieniu do alkoholu zawsze definiowane było jako mocny trunek, najczęściej wódka i tak funkcjonuje w potocznym odbiorze. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w Słowniku Języka Polskiego PWN z 1995 roku na str.473 oraz z 2007 roku na str.333. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie może budzić wątpliwości, że słowo "miodula" to w języku polskim oznaczenie rodzaju wyrobu alkoholowego, a z kolei wyraz "ognista" stanowi w wyobrażeniach konsumentów o mocy tego wyrobu. Zestawienie tych wyrazów posiada zatem jedynie swoje opisowe, dosłowne znaczenie i tylko tak może być postrzegane. W ocenie Sądu taki znak nie spełnia prawidłowo funkcji odróżniającej, ponieważ nie ma żadnych cech (znamion), które utkwiłyby w pamięci odbiorcy i pozwoliły zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Uzyskanie przez skarżącą prawa wyłącznego na znak towarowy słowny "miodula ognista" dawałoby jej uprawnienie do zakazywania innym uczestnikom obrotu gospodarczego posługiwania się tym oznaczeniem informacyjnym. Z uwagi na to, że jest to znak słowny każdy uczestnik obrotu gospodarczego używający w nazwie swojego napoju alkoholowego oznaczeń "miodula" oraz "ognista" dopuściłby się naruszenia słownego znaku skarżącej. Inni producenci napojów alkoholowych zostaliby więc pozbawieni możliwości oznaczania swoich produktów w sposób wskazujący na skład i moc, a więc doszłoby do zawłaszczenia przez jeden podmiot oznaczenia ogólnoinformacyjnego. W związku z powyższym Sąd uznał, że zarzut naruszenia przepisów art. 129 ust. 2 pkt 1 i art. 129 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000r. (Dz. U. z 2003r. Nr 119 poz. 1117.) jest nietrafny. Urząd Patentowy RP zasadnie podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że zgłoszony znak posiadał wtórną zdolność rejestracyjną. W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. przez pominięcie oceny słowa "miodula" dla potrzeb rejestracji znaku. Urząd bardzo precyzyjnie i wyczerpująco dokonał oceny poszczególnych słów "miodula" i "ognista" oraz zestawienia tych wyrazów w kontekście ustawy Prawo własności przemysłowej. Urząd odniósł się również w odpowiedzi na skargę do oświadczeń Towarzystwa Miłośników Skoczowa i Związku Pszczelarzy w W. oraz ekspertyzy, które zostały dołączone do skargi, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art.80 k.p.a. Na marginesie należy podnieść, że powyższy materiał dowodowy nie został przedstawiony w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do dokonania ustaleń faktycznych i oceny przesłanek z art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust.2 pkt. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej do wydania zaskarżonej decyzji. Powoływanie się przez skarżącą na inne decyzje wydawane przez Urząd Patentowy RP nie mogło mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.