I SA/Wa 355/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant M. C.-K. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego M. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych zwrotu kosztów postępowania sądowego. ISA/WA 355/07 UZASADNIENIE Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. M., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości płożonej w W. przy ul. [...] oznaczonej hip. [...], wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] będących własnością Skarbu Państwa – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950r. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Nieruchomość ta zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w W. Wydział Hipoteczny z dnia [...].10.1947r. nr [...] stanowiła własność J. M. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].04.1991 r. Sygn. akt [...] spadek po J. M. nabyli: syn M. M. w 9/10 częściach i wnuk P. M. w 1/10 części. Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę W. w dniu 16.08.1948r. z dniem ogłoszenia o tym w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Wniosek właścicieli hipotecznych o przyznanie prawa własności czasowej wpłynął do Zarządu Miejskiego w W. w dniu 10.02.1949r. a więc z zachowaniem terminu określonego wart. 7 ust. 1 w/w dekretu. Grunt dawnej nieruchomości hipotecznej ozn. hip. [...] wchodzi aktualnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] w obrębie [...] Decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. odmówiono M. M. i P. M. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, wchodzącego w skład działek ewidencyjnych nr [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2005r. uchylił w/w decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W w/w decyzji Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji nie ustalił przeznaczenia omawianej nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Organ administracji publicznej ponownie rozpatrując wniosek o przyznanie prawa własności czasowej stwierdził, że w dniu 1 stycznia 2004r. przestały obowiązywać plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995r. Organ wskazał, że z pisma Biura Naczelnego Architekta Miasta z dnia 8 grudnia 2005r. wynika, że dla obszaru w którym położona jest nieruchomość nie obowiązuje obecnie żaden uchwalony plan. Organ I instancji ustalił, że działka ew. nr [...] z obrębu [...] zabudowana jest czterokondygnacyjnym budynkiem wykorzystywanym przez [...], co jak wskazał organ, zgodnie z art. 6 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi cel publiczny. W/w działka protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] maja 1966r. została przekazana Komendzie [...] przez Ośrodek [...]. Natomiast protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] lipca 1969r. Ośrodek [...] przekazał Komendzie [...] budynek murowany, nieotynkowany, czterokondygnacyjny, podpiwniczony. Natomiast odnośnie części przedmiotowej nieruchomości hipotecznej wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] organ podniósł, że działka ta została oddana w użytkowanie wieczyste S. S.A. Nabycie przez ww. państwową osobę prawną użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz własności znajdującego się na nim budynku i urządzeń z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990r. zostało stwierdzone ostateczną decyzją Nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1996 r., wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 z późno zm.). Odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] wniósł M. M. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę podniósł, że pozytywna weryfikacja łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. obliguje właściwy organ do uwzględnienia zgłoszonego w powyższym trybie wniosku, o ile w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą okoliczności, które w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa stanowią przeszkodę w ustanowieniu użytkowania wieczystego objętego nim gruntu. Przeszkodę taką stanowi w szczególności niemożność geodezyjnego wydzielenia gruntu stanowiącego dawną nieruchomość hipoteczną, jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego, o którego ustanowienie ubiega się wnioskodawca. Przedmiotem użytkowania wieczystego, w tym również ustanawianego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., może być jedynie nieruchomość gruntowa dla wyodrębnienia której - jako części powierzchni ziemskiej w rozumieniu art.46 § 1 kc. niezbędne jest geodezyjne określenie granic zewnętrznych nieruchomości. Ponieważ objęty wnioskiem z dnia 10 lutego 1949 r. grunt ozn. hip. [...] wchodzi częściowo w skład nieruchomości zabudowanej obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], zatem warunkiem koniecznym uwzględnienia powyższego wniosku w tej części - w przypadku spełnienia przesłanki określonej wart. 7 ust. 2 ww. dekretu byłoby uprzednie dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości, polegającego na wydzieleniu z ww. działki ewidencyjnej działki gruntu w dawnych granicach hipotecznych, z jednoczesnym podziałem znajdującego się na gruncie budynku czterokondygnacyjnego. Organ wskazał, że dokonanie takiego podziału nieruchomości zabudowanej obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], nie jest możliwe z uwagi na niemożność potwierdzenia przebiegu linii projektowanego podziału wzdłuż ścian oddzielenia przeciwpożarowego budynku, jako prawnej przesłanki wydzielenia jego części, która mogłaby być traktowana jako odrębny budynek (§ 210 rozporządzenia Ministra. Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Brak możliwości wydzielenia gruntu oraz odrębnego budynku w granicach dawnej nieruchomości ozn. hip. [...] wyklucza zatem możliwość uwzględnienia wniosku o ustanowienia użytkowania wieczystego w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]. W odniesieniu do gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] przeszkodę w uwzględnieniu wniosku z dnia 10 lutego 1949 r. stanowi natomiast istniejące obciążenie przedmiotowego gruntu prawem użytkowania wieczystego przysługującym spółce S. S.A. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie wniósł M. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów położonych na obszarze m.st. Warszawy, które miało wpływ na wynik sprawy. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego, jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniósł, że pozytywna weryfikacja łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. obliguje właściwy organ do uwzględnienia zgłoszonego w powyższym trybie wniosku, o ile w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą okoliczności, które w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa stanowią przeszkodę w ustanowieniu użytkowania wieczystego objętego nim gruntu. Skarżący podniósł, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu administracji publicznej, który uznał, że przeszkodę taką stanowi w szczególności niemożność geodezyjnego wydzielenia gruntu stanowiącego dawną nieruchomość hipoteczną jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.). Badając w tym kontekście sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją, naruszają przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, co skutkowało uchyleniem decyzji obu instancji w tym zakresie. Przede wszystkim wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, co w zasadzie czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Ta, bowiem narusza przepisy prawa procesowego w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu ma charakter szczególny, co wiąże się ze specyfiką postępowania administracyjnego, gdzie organ administracji publicznej występuje w procesie jako rzecznik interesu publicznego i jednocześnie jest powołany do rozstrzygnięcia sprawy. Z tak sformułowanej zasady dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż organy obu instancji nie zawiadomiły w sposób prawidłowy uczestnika postępowania P. M. o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a tym samym umożliwiły mu wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt administracyjnych wynika, że pierwsze awizowane doręczenie przesyłki dla P. M. wróciło z adnotacją " zwrot nie podjęto w terminie", natomiast następne wróciło z adnotacją "adresat wyprowadził się" i kolejne doręczenie również z adnotacją "adresat wyprowadził się". Brak skutecznego doręczenia stronie przesyłki wraz z pouczeniem o konsekwencjach braku powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzenie postępowania w sprawie z pominięciem udziału w postępowaniu strony daje bezwarunkową podstawę do wznowienia tego postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje bowiem niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. W tych Sąd uznał, że skarga okazała się zasadną z powodu pozbawienia strony możliwości obrony swoich interesów w postępowaniu administracyjnym dotyczącym jej praw. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji