II SA/Bd 515/07

Dnia 10 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 października 2007 roku sprawy ze skargi P.R. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu U z a s a d n i e n i e: Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] kartą powołania z [...] kwietnia 2007 r., na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 lub 2, art. 92 ust. 1 lub 2, lub 3, art. 93 lit. b ust. 1, art. 100 ust. 1 i art. 101 lit. a ust. 1 oraz art. 100 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), powołał skarżącego do odbycia ćwiczeń wojskowych przez okres do [...].06.2007 r., zobowiązując go do stawiennictwa w jednostce wojskowej w dniu [...].06.2007 r. W uzasadnieniu powołania organ stwierdził, że skarżący jest zdolny do czynnej służby wojskowej, posiadając kategorię "A" tej zdolności. Ponadto organ wyjaśnił, że powołanie do czynnej służby wojskowej następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej, w ramach powszechnego obowiązku obrony, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz w art. 55 ust. 1 pkt 1 lub 2, lub 3 ustawy. W odwołaniu wniesionym od powyższego powołania, strona wniosła o zwolnienie jej od odbycia ćwiczeń z uwagi na obowiązki zawodowe oraz potrzebę zapewnienia opieki nad małoletnim dzieckiem. Skarżący wyjaśnił, że jest pracownikiem znanej firmy A., zajmującym odpowiedzialne, wymagające doświadczenia i kwalifikacji stanowisko, które w cyklu produkcyjnym odgrywa kluczową rolę, a jego ewentualna nieobecność wymusi niepożądane roszady na stanowiskach i doprowadzi go do strat finansowych. Skarżący podkreślił też, że zmianowy cykl pracy jego, jak i żony pozwala na naprzemienną opiekę nad trzyletnim dzieckiem, tylko z uwagi na życzliwość przełożonych, a w przypadku jego nieobecności spowoduje pozostawienie dziecka bez opieki. Strona stwierdziła również, że jej mama nie żyje, a ojciec przebywa za granicą, przez co nie może liczyć na pomoc rodziców, ani pracujących zawodowo teściów. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] decyzją z [...] maja 2007 r., na podstawie § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2004r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy (Dz. U. Nr 142 pózn. 1505) w związku z art. 106 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. 2004, Nr 241, póz. 2416 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ II instancji przytoczył treść przepisu § 16 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2004r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy (Dz. U. Nr 142 poz. 1505), stanowiącego, że "żołnierz rezerwy może być zwolniony z ćwiczeń wojskowych przed ich odbyciem w razie: 1) śmierci lub obłożnej choroby najbliższego członka rodziny żołnierza, jeżeli udzielenie urlopu okolicznościowego w tym przypadku jest niewystarczające lub niecelowe, 2) zaistnienia innych szczególnie uzasadnionych okoliczności." Organ stwierdził następnie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wymogi powołanych wyżej przepisów i poinformował stronę, iż może ona zwrócić się także do dowódcy jednostki wojskowej w C. z wnioskiem o zwolnienie z ćwiczeń w dniu ich rozpoczęcia. W skardze złożonej do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak wynika to z treści skargi. Powołał się na te same okoliczności, które przedstawił już w odwołaniu, podnosząc, że wyczerpują one przesłanki przytoczonego przez organ odwoławczy przepisu § 16 ust. 2 pkt. 2 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2004r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy, albowiem stanowią one "inne szczególnie uzasadnione okoliczności". Nadto dodał, że z uwagi na sytuację finansową, a w szczególności spłatę kredytu mieszkaniowego, nie stać jego rodziny na wynajęcie opiekunki do dziecka. Zadeklarował też gotowość do odbycia ćwiczeń w przyszłości, kiedy jego sytuacja ulegnie poprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uznając, że fakty powoływane przez odwołującego się nie stanowią podstawy o uchylenia karty powołania. Organ stwierdził, że skarżący powołując się na niemożność brania udziału w ćwiczeniach z uwagi na pracę zawodową, nie przedstawił żadnego zaświadczenia o wykonywaniu pracy, a jedynie oświadczenie dyrektora przedsiębiorstwa o utrudnieniach w pracy zakładu w razie nieobecności strony. Organ wyjaśnił też, że jakkolwiek brak jest w aktach sprawy zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji organu II instancji, to jednak nie budzi wątpliwości fakt, że skarga na decyzję została złożona w terminie, albowiem decyzja została wysłana w dniu [...] maja 2007r., natomiast skarga wpłynęła do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w dniu [...] maja 2007r., czyli jeszcze nawet przed upływem 30 dni od wydania decyzji przez organ administracji. W ocenie organu również nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący zapoznał się z treścią decyzji, bowiem w swojej skardze odnosi się wprost do treści tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Jak wynika z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270), w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Rozpatrując przedmiotową sprawę należało stwierdzić naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 oraz 77 § 1, oraz 107 § 1 i 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego stanowił cytowany przepis § 16 ust. 2 pkt. 1 i 2 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2004 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy. Bezspornym jest, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi sytuacja określona w § 16 ust. 2 pkt 1 wskazanego aktu normatywnego (śmierć strony, obłożna choroba członka rodziny). Istotą sporu było jednak dokonanie rozstrzygnięcia, czy sytuacja skarżącego odpowiadała pojęciu "innych szczególnie uzasadnionych okoliczności" w rozumieniu przepisu § 16 ust. 2 pkt. 1 i 2 w/w rozporządzenia. Miało to dla sprawy to istotne znaczenie, że w przypadku dokonania ustaleń faktycznych, iż strona zasadnie powołuje się na "inne szczególnie uzasadnione okoliczności", to rzeczą organu było dokonanie rozstrzygnięcia, czy skorzysta z uprawnienia zwolnienia strony z ćwiczeń, czy też nie skorzysta z tego uprawnienia, a jeżeli nie, to z jakich przyczyn. Regulacja powołanego przepisu zawiera bowiem instytucję uznania administracyjnego. Tymczasem organ odwoławczy nie poczynił jakichkolwiek ustaleń faktycznych co do zakwalifikowania twierdzeń strony o zaistniałych aktualnie w jej życiu faktach, mających stanowić podstawę do zwolnienia z ćwiczeń - do szczególnie uzasadnionych okoliczności, lub - do okoliczności nieuzasadnionych, w rozumieniu tego przepisu. Konsekwencją tego jest brak jakiegokolwiek uzasadnienia i argumentów wyjaśniających, czy sytuacja skarżącego należy do szczególnej, czy też nie i dlaczego. W dalszej też konsekwencji powyższego, Sąd nie mógł uznać, że organ prawidłowo zastosował normę w/w przepisu § 16 ust. 2 pkt. 2 w/w rozporządzenia, albowiem nie jest wiadomym, czy zastosował ją z uwagi na brak występowania przesłanki "innych szczególnie uzasadnionych okoliczności", czy też uznając, że przesłanka ta występuje, nie skorzystał z możliwości zwolnienia z ćwiczeń w ramach uznania administracyjnego (ustosunkowanie się do jednego z dwóch argumentów strony, dopiero w odpowiedzi na skargę, nie jest procesowo skuteczne). Trzeba tu podkreślić, że zgodnie z zasadą praworządności oraz zasadą uwzględnienia z urzędu interesu państwowego i społecznego oraz słusznego interesu obywateli wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy. Art. 11 k.p.a. nakłada natomiast na organ obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organy te kierowały się rozstrzygając tak, a nie inaczej sprawę z tzw. zakresu uznania administracyjnego. Bez owego "wyjaśnienia", Sąd nie ma możliwość oceny, czy rozstrzygnięcie organu nie narusza prawa, ponieważ nie zna przesłanek dokonania wyboru, spośród dwóch (w przypadku przedmiotowej sprawy) dopuszczalnych przez ustawodawcę (§ 16 ust. 2 pkt. 2 w/w rozporządzenia), a równowartościowych prawnie rozwiązań. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt 1lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości postępowania.