I SA/Wa 803/07
WyrokWSA w Warszawie2007-10-10
Skład orzekający: sędzia WSA Jolanta Rudnicka, sędzia WSA Monika Nowicka, asesor WSA Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien zawiesić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy toczy się postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące tej samej nieruchomości?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nieruchomości, powinien zawiesić to postępowanie, jeśli toczy się postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące tej samej nieruchomości. Po uzyskaniu przez decyzję uwłaszczeniową cechy ostateczności, organ prowadzący postępowanie nadzorcze powinien umorzyć postępowanie administracyjne. Niewykonanie tych obowiązków stanowi naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. w J. na decyzję Ministra Budownictwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z 1981 r. dotyczącej przekazania działki nr [...]/4 w użytkowanie. Podstawą stwierdzenia nieważności była wadliwość decyzji podziałowej z 1980 r., która skutkowała tym, że działka nr [...]/4 nie istniała w momencie wydania decyzji z 1981 r. Skarżąca kwestionowała zasadność stwierdzenia nieważności, podnosząc m.in. naruszenie art. 46 KC i art. 156 § 2 KPA. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa oraz decyzję Wojewody Śląskiego; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia WSA Monika Nowicka asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant E. D. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi S. w J. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przekazującej nieruchomość w użytkowanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżącej S. w J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Budownictwa, po rozpoznaniu odwołania Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...] w J. oraz S. [...] w J., decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r., nr [...], sprostowaną ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia [...] października 2006 r., nr [...], o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r., nr [...], w części dotyczącej przekazania w użytkowanie W.S [...] w K. - Oddział w J. działki nr [...]/4 o pow. [...] m2, zapisanej w
księdze wieczystej Kw nr [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] maja 1980 r., nr [...] przekazał w użytkowanie wieczyste Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] w J. działki nr: [...]/1, [...], [...], [...], [...], położone w obrębie miasta J., z przeznaczeniem pod budowę kościoła.
Wiceprezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] maja 1980 r., nr [...] dokonał podziału działki oznaczonej nr [...]/1 na działki nr [...]/3 i nr [...]/4.
W dniu [...] czerwca 1980 r. została zawarta umowa o oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr [...]/1 (akt notarialny Repertorium [...] nr [...]), pomiędzy Prezydentem Miasta J., a proboszczem Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] A. w J..
Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] stycznia 1981 r. przekazał w użytkowanie W. S w K. - Oddział w J. działkę nr [...]/4 w obrębie [...] miasta J., o pow. [...] m2, z przeznaczeniem pod pawilon handlowy.
Prezydent Miasta J. postanowieniem z dnia [...] września 2003 r., nr [...] sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] maja 1980 r., nr [...] w zakresie podanej powierzchni działki nr [...]/1, co zostało również potwierdzone w akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 2004 r. Repertorium [...] nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Wiceprezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...], w części dotyczącej podziału działki oznaczonej nr [...]/1 na działki nr [...]/3 i nr [...]/4.
Wnioskiem z dnia 24 lipca 2006 r. Parafia Rzymsko - Katolicka [...] w J., jako następca prawny Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] A. w J., wystąpiła do Wojewody Śląskiego o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. W uzasadnieniu Parafia podniosła, że kwestionowana decyzja zawiera wady powodujące jej nieważność, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 KPA. Parafia Rzymsko - Katolicka p.w. [...] w J. powołała się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji o podziale działki nr [...]/1. Zdaniem Parafii nie było możliwe oddanie w użytkowanie działki, która w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. nie istniała. Poza tym skoro działka nr [...]/1 została przekazana w 1980 r. w użytkowanie wieczyste Parafii, to nie było możliwe oddanie jej innemu podmiotowi w użytkowanie.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] września 2006 r., sprostowaną ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia [...] października 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o podziale działki nr [...]/1 było wyeliminowanie z obrotu prawnego działki nr [...]/4 od momentu wydania decyzji podziałowej. Organ uznał, że przekazanie w użytkowanie nieistniejącej w dniu [...] stycznia 1981 r. działki świadczy o tym, że decyzja o przekazaniu działki nr [...]/4 w użytkowanie W. S. [...] w K. - Oddział w J. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. [...] w J.. W uzasadnieniu S. podała, że Wojewoda Śląski w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2006 r. oparł się o dokument, który w ocenie skarżącej, nie posiada mocy prawnej, bowiem sprostowanie oczywistej omyłki nie może polegać na zmianie powierzchni działki gruntu, która to powierzchnia stanowi istotny jej element. S. stwierdziła ponadto, iż nie jest jej znana ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji podziałowej z dnia [...] maja 1980 r. W tej sytuacji wadliwa decyzja Kolegium nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w sprawie. Strona zwróciła również uwagę na toczące się w stosunku do działki nr [...]/4 przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowanie pod sygnaturą [...].
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła również Parafia Rzymsko - Katolicka p.w. [...] w J.. W uzasadnieniu zarzuciła organowi nierozpatrzenie sprawy w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 3 , ponieważ wydanie decyzji co do działki nr [...]/4 oznaczało orzekanie w stosunku do nieruchomości objętej wcześniejszą decyzją dotycząca działki nr [...]/1 w ramach której znajdował się teren działki nr [...]/4. W jej ocenie w stosunku do kwestionowanej decyzji wystąpiła też przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 KPA, ponieważ decyzja o przekazaniu gruntu w użytkowanie wywiera skutek w sferze prawa cywilnego i w tym zakresie wyczerpuje przesłankę z art. 233 w zw. z art. 589 KC. Parafia zarzuciła organowi niewyjaśnienie kwestii następstwa prawnego istniejącego pomiędzy W. S. [...] w K. Oddział w J., a S. [...] w J., w sytuacji, gdy ten ostatni podmiot nie był stroną kwestionowanej decyzji i nie wykazał się decyzją potwierdzającą jego prawo do użytkowania spornej działki. Parafia zauważyła również, iż w sytuacji gdy W. S.[...] w K. nie istnieje, nie istnieje również przyznane S. prawo użytkowania. Niezbywalność prawa użytkowania skutkuje wygaśnięciem decyzji o przekazaniu
gruntu w użytkowanie. W ocenie Parafii na byt niniejszej sprawy nie ma wpływu postępowanie prowadzone przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu organ podał, że w związku z tym iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] maja 1980 r. w części dotyczącej podziału działki nr [...]/1 na działki nr [...]/3 i nr [...]/4, to decyzja z dnia [...] stycznia 1981 r. przekazująca w użytkowanie nieistniejącą działkę nr [...]/4 obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Organ wskazał również, że w związku z tym iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej skutkuje wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego o daty jej wydania (ex tunc), to działki nr [...]/3 i nr [...]/4 nie istniały, a zatem nie mogły by przedmiotem przekazania w użytkowanie W.S. [...] w K. - Oddział w J.
Minister stwierdził, że niezależnie od kwestii podziału w decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. zadysponowano działką nr [...]/4, wyodrębnioną z działki nr [...]/1, przekazaną uprzednio na rzecz innego podmiotu, tj. Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] A. w J. Prezydent Miasta J., nie mógł bowiem przekazać w użytkowanie działki nr [...]/1 W.S. [...] w K. - Oddział w J., którą wcześniej oddał w użytkowanie wieczyste Rzymsko - Katolickiej Parafii [...] A. w J.. W ocenie organu przy
wydaniu zaskarżonej decyzji doszło więc do rażącego naruszenia przepisu art. 3 ust.
2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U.
z 1969 r., nr 22, poz. 159) w zw. z art. 233 KC, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważność decyzji z dnia 7 stycznia 1981 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez S. [...] w J. Minister wskazał, że kwestia wydania przez Prezydenta Miasta J. postanowienia z dnia [...] września 2003 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. W przypadku zaś, gdy S. [...] w J. nie wiedziała o decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r., to stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 KPA mogła wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją.
Zdaniem organu, postępowanie prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 29, poz. 154 ze zm.), nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem ocena zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 KPA dokonywana jest przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego z daty wydania badanej decyzji, czyli w niniejszej sprawie z dnia [...] stycznia 1981 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutów Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] w J. a dotyczących braku oceny decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 i 7 KPA Minister wskazał, że nie zachodzą podstawy do powołania się na przesłanki wymienione w tych przepisach. Ponadto w sytuacji, gdy występują przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 i 7 KPA i zarazem od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat to organ nadzorczy na podstawie art. 156 § 2 KPA nie może stwierdzić nieważności takiej decyzji, a jedynie stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
W związku z kwestią skierowania decyzji nadzorczej do S. [...] w J. organ wskazał że adresatem decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. była W. S. Oddział w J., nie zaś W. S[...] w K.. Tym samym skoro uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli W.S. [...] w K., w miejsce oddziałów terenowych W. S. [...] powołano samodzielne [...] S. [...], to S [...] w J. Jest następcą prawnym W.S. [...] Oddział w J. i tym samym jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 KPA.
Odnosząc się do żądania skarżącej, aby wskazać Prezydenta Miasta J. jako organ, który wydał decyzję z dnia [...] stycznia 1981 r. Minister stwierdził, że w obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. stanie prawnym organem uprawnionym do wydania decyzji o oddanie nieruchomości w użytkowanie był prezydent miasta, jednakże mógł on upoważnić kierownika zarządu gospodarki terenami do działania w jego imieniu. Słusznie zatem Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] września 2006 r. stwierdził nieważność decyzji, z dnia [...] stycznia 1981 r. wydanej przez Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami w J. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta J..
Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. S. [...] w J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W skardze S. zarzuciła organowi naruszenie: art. 46 KC, art. 156 § 2 KPA. W uzasadnieniu S. podniosła, że zaskarżana decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007r. winna ulec uchyleniu, bowiem decyzja Wojewody Śląskiego z [...] września 2006 r. o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r. oddającej w użytkowanie poprzednikowi prawnemu S. działkę nr [...]/4, jako przyczynę tego rozstrzygnięcia podaje, zmianę oznaczenia numerycznego działek, spowodowaną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r., stwierdzającą nieważność decyzji podziałowej z dnia [...] maja 1980 r., w części dotyczącej podziału działki [...]/1 na działki [...]/3 i [...]/4. Takie rozstrzygnięcie Wojewody, zdaniem skarżącej, nie mogło zostać utrzymane w mocy decyzją organu wyższego stopnia, ponieważ narusza przepis art. 46 KC. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość gruntowa, to część powierzchni ziemskiej stanowiący odrębny przedmiot własności. Działka gruntu jest więc jednostką geodezyjną, oznaczającą obszar gruntu oznaczony na mapie ewidencyjnej: granicami, numerem, powierzchnią, rodzajem użytkowania i klasy gruntu. Według poglądów doktryny (Stanisław Rudnicki komentarz do art. 46 KC - System Informacji Prawniczej Lex Polonica) numery działek są, wraz z innymi danymi, (jedną z podstaw oznaczenia nieruchomości. Zatem, numer poszczególnej działki, nie może zaświadczać ojej istnieniu, bądź nieistnieniu. Skarżąca podniosła, że Minister Budownictwa i Wojewoda Śląski za nie istotne uznali argumenty podniesione w odwołaniu, dotyczące tak istotnego, według art. 46 KC, wyróżnika działki gruntu, jakim jest niewątpliwie jej powierzchnia. Powierzchnia działki [...]/1 oddanej decyzją, a następnie aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1980 r. w użytkowanie wieczyste Rzymsko-Katolickiej Parafii [...] A. w J. wynosiła [...] m2, nie mogła zatem ulec podziałowi na działki o powierzchni znacznie ją przewyższające, w tym działkę [...]/4 powierzchni [...] m2. W ocenie skarżącej powierzchnia działki nr [...]/1 została zmieniona postanowieniem Prezydenta Miasta J. z dnia [...] września 2003 r., w trybie sprostowania oczywistej pomyłki rachunkowej, mimo że potraktowanie zmiany powierzchni działki gruntu jako oczywistej omyłki rachunkowej uznaje się w nauce prawa oraz orzecznictwie za niedopuszczalne. Nie można się zatem zgodzić by dotknięte błędami formalnymi postanowienie, pozwoliło Wojewodzie Śląskiemu powstałą wskutek podziału działki nr [...]/1 działkę nr [...]/4, uznać za nieistniejącą, wymagającą wyeliminowania z obrotu prawnego.
Nadto skarżąca zauważa, że nieistniejąca według organu działka nr [...]/4 uległa dalszemu podziałowi m.in. na zabudowaną pawilonem [...] S., działkę nr [...]/7 o powierzchni [...] m2, która stanowiła przedmiot sprawy rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod sygnaturą I SA/Wa 447/05, a obecnie wskutek wyroku zapadłego w dniu 11 stycznia 2006 r. stanowi przedmiot rozstrzygania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W końcowej części skargi skarżąca podniosła, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2006 r., jak i oparta na niej decyzje Ministra Budownictwa i Wojewody Śląskiego zostały wydane po upływie 10 lat od daty kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Parafia Rzymsko-Katolicka p. w. [...] w J. wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie na rzecz uczestnika kosztów postępowania. W uzasadnieniu Parafia podniosła, że skutkiem unieważnienia podziału działki [...]/1, który to podział miał być podstawą powstania działki [...]/4 jest okoliczność, iż nieruchomość ta w ogóle nie powstała. Nie mogła, więc być przedmiotem oddania w użytkowanie. W ocenie Parafii numer działki wymieniony w decyzji jest desygnatem konkretnej nieruchomości i funkcjonuje w obrocie prawnym jako nazwa własna. A zatem jej numer jako nazwa własna świadczy o istnieniu nieruchomości, natomiast pozostałe wyróżniki np. wielkość, czy położenie są wtórnymi dla faktu istnienia nieruchomości. W ocenie Parafii nietrafność wywodów skarżącego odnośnie naruszenia art. 46 KC jest więc oczywista. Wskazywana zaś przez skarżącą przeszkoda z art. 156 § 2 KPA odnosi się jedynie do przypadków wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1,3,4 i 7 KPSA. Zatem ograniczenie wynikające z art. 156 § 2 KPA w żaden sposób nie może dotyczyć decyzji opartej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Parafia zwróciła również uwagę na brak po stronie skarżącej legitymacji do występowania w niniejszej sprawie. Dodatkowo wskazała, że S. [...] w J. nie wykazała w żaden sposób, iż W. S [...] w K. Oddział w J. stanowiła odrębną od W. S [...] w K. osobę prawną, mogącą nabywać prawa i zaciągać zobowiązania wyłącznie na własny rachunek w oderwaniu od W. S. w K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Nie budzi bowiem wątpliwości, że w stosunku do części nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka nr [...]/4 o pow. [...] m2 (obecnie działki nr [...]/7 o pow. [...]m2), w dacie wydania decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. i decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe, o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzone na wniosek Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w J. (fakt znany Sądowi z urzędu na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Wa 1099/07). W tej sytuacji obowiązkiem Wojewody Śląskiego - czego nie dostrzegł również Minister Budownictwa - było zawieszenie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r., nr [...], dotyczącej działki nr [...]/4 i przekazanie akt sprawy, organowi, o którym mowa w art. 60 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r., czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Podstawę prawną nakazującą Wojewodzie Śląskiemu przerwanie toku postępowania nadzorczego stanowił w niniejszej sprawie przepis art. 60 ust. 8 powołanej wyżej ustawy. Po uzyskaniu przez decyzję uwłaszczeniową cechy ostateczności w dniu 8 maja 2007 r., co wynika z akt sprawy o sygn. I SA/Wa 1099/07 (fakt znany Sądowi z urzędu) organ prowadzący postępowanie nadzorcze w stosunku do działki nr [...]/4 zobligowany był do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 60 ust. 9 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ nie poczynił również ustaleń w zakresie aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, pod kątem ustalenia osób uprawnionych do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Znajdujące się w aktach sprawy odpisy z Ksiąg wieczystych Kw nr: [...], [...] i [...] obejmują stan prawny z lat 2002 i 2004.
Zgodzić należy się też z Parafią Rzymskokatolicką p. w. [...] w J., że nie została wyjaśniona kwestia następstwa prawnego S. [...] w J. po W. S[...] w K. - Oddział w J. (stronie decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. o przekazaniu działki nr [...]/4 w użytkowanie). Brak odpowiednich dokumentów z akt rejestrowych S. oraz dokumentacji potwierdzającej przekazanie S. [...] w J. terenu obejmującego działkę nr [...]/4 uniemożliwia wyjaśnienie tej okoliczności. Faktu tego nie można potwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości wyłącznie na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Przedstawicieli W.S. [...] w K. skoro akt ten w pkt II.1 wspomina o (bliżej nieokreślonych) składnikach majątkowych, będących w dotychczasowym władaniu Oddziałów W.S [...]. Sąd nie podziela natomiast stanowiska Parafii, że na S. wydzieloną z innej S. nie mogło przejść prawo użytkowania ustanowione na rzecz jej poprzednika prawnego (por. uchwała SN z dnia 19 stycznia 1993 r., sygn. akt III CZP 163/92, OSNC 1993/7-8/123). Organ nie poczynił również ustaleń, czy prawo użytkowania działki nr [...]/4 mogło być przekazane Oddziałowi W.S.[...]. w K. mającemu swą siedzibę w J., a więc czy oddział osoby prawnej posiadał zdolność do nabycia praw z decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] stycznia 1981 r.
Należy podzielić natomiast - co do zasady - stanowisko organu nadzoru, że decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie spółdzielni zostaje wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) w związku z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, skoro na skutek stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, z mocą wsteczną (ex tunc) nieruchomość ta nigdy nie powstała (nie została wydzielona). Przedmiotem przekazania w użytkowanie nie mógł być bowiem fizycznie niewyodrębniony teren państwowy (niewydzielona geodezyjnie część nieruchomości).
Prawidłowe jest również - co do zasady - stanowisko Ministra Budownictwa, że rażąco narusza prawo - art. 233 KC, a zwłaszcza art. 5 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, decyzja o przekazaniu terenu w użytkowanie celem korzystania z wybudowanego pawilonu handlowego, skoro teren ten wcześniej został oddany w użytkowanie wieczyste na potrzeby wybudowania kościoła i obiektów towarzyszących, a prawo to powstało (zostało wpisane do księgi wieczystej) przed datą przekazania w użytkowanie. Przepisy dotyczące tej materii nie przewidywały bowiem możliwości jednoczesnego powstania tego typu praw na tej samej nieruchomości. Możliwość obciążenia tej samej rzeczy prawami rzeczowymi dopuszczał przepis art. 249 § 1 KC. Przepis ten dotyczył jednak tylko ograniczonych praw rzeczowych tego samego lub odmiennego rodzaju. Obciążenie zaś gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste ograniczonym prawem rzeczowym (np. użytkowaniem) mogło nastąpić wyłącznie z woli użytkownika wieczystego, tylko na podstawie czynności prawnej rozporządzającej.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że przeszkoda do stwierdzenia nieważności decyzji w postaci upływu 10 lat od dnia jej doręczenia nie dotyczy rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Treść przepisu art. 156 § 2 KPA jest w tej kwestii jednoznaczna. W przypadku, gdy kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, to przed stwierdzeniem jej nieważności organ winien tylko ustalić, czy decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych (czego organ w niniejszej sprawie nie badał).
Jeżeli zaś chodzi o podnoszoną kwestię wadliwego sprostowania decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...], to Sąd uznał ,że sprostowanie tej decyzji w zakresie powierzchni działki nr [...]/1 było dopuszczalne. Z mapy uzupełniającej podziału działek w obr. [...] Miasta J. wpisanej do ewidencji w dniu [...] maja 1980 r. wynika, że działka nr [...]/1 o pow. [...] m2 podzieliła się na działkę nr [...]/3 o pow. [...] m2 i działkę nr [...]/4 o pow. [...]m2. Istnienie działki o takiej powierzchni potwierdza również opinia K. G. - biegłego sądowego z zakresu geodezji z dnia 22 stycznia 2004 r. (str. 5, pkt. IV - Wnioski końcowe). Zatem powierzchnia działki nr [...]/1 ([...]m2) została naniesiona w treści tej decyzji na skutek oczywistej omyłki pisarskiej, a więc ten element decyzji podlegał sprostowaniu. Trzeba również zauważyć, że przedmiotem sprawy o przekazanie terenu w użytkowanie wieczyste jest określony teren, identyfikowany spośród innych nieruchomości na podstawie oznaczenia geodezyjnego działki ewidencyjnej. W tym więc zakresie (numeru działki) nie mogło by dojść do sprostowania decyzji, ponieważ wówczas w trybie sprostowania doszło by do merytorycznej zmiany decyzji, w części dotyczącej przekazywanego terenu (przekazania innej nieruchomości). Takiego skutku nie mogło wywołać sprostowanie powierzchni przekazywanego terenu, ponieważ kwestia ta dla sprawy przekazania terenu w użytkowanie ma charakter drugorzędny. Istotą tej sprawy nie jest bowiem ustalenie granic lub obszaru przekazywanego w użytkowanie gruntu (które to dane wynikają przecież z ewidencji gruntów). Inaczej rzecz się ma w sprawach np. o rozgraniczanie nieruchomości, gdzie kwestia przebiegu granicy a co za tym idzie wielkość powierzchni działki stanowi meritum sprawy. W tego rodzaju sprawach nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, w tym zakresie, na podstawie art. 113 § 1 KPA.
Wobec powyższego należało uznać, że decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2006 r. i decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. zostały wydane z naruszeniem art. 60 ust. 8 i 9 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10, art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło