VI SA/Wa 1116/07
WyrokWSA w Warszawie2007-10-10
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Magdalena Bosakirska, Dorota Wdowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP prawidłowo unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego "Listwa przypodłogowa" nr Rp-7900, uznając go za pozbawiony nowości i indywidualnego charakteru, w szczególności poprzez błędną interpretację pojęć "zorientowany użytkownik" oraz "zakres swobody twórczej"?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ organ nieprawidłowo zinterpretował pojęcia "zorientowany użytkownik" oraz "zakres swobody twórczej" przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego "Listwa przypodłogowa". W szczególności, organ nie uwzględnił ograniczonej swobody twórczej w projektowaniu listew przypodłogowych ze względu na ich użytkowy charakter i nieprawidłowo zdefiniował "zorientowanego użytkownika" jako osobę oglądającą listwy po ich zamontowaniu, zamiast jako osobę poszukującą i dokładnie badającą produkt przed montażem. Ponadto, organ nie uwzględnił wszystkich widocznych różnic między porównywanymi wzorami, ograniczając analizę do rysunku złożeniowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Listwa przypodłogowa" nr Rp-7900. Urząd Patentowy unieważnił prawo, uznając, że wzór nie jest nowy i nie posiada indywidualnego charakteru, ponieważ jest identyczny z wcześniej zarejestrowanym wzorem Rp 3136, a różnice dotyczą części niewidocznych w toku zwykłego użytkowania. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację pojęć kluczowych dla oceny wzoru przemysłowego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP, stwierdzenie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądzenie od Urzędu Patentowego RP na rzecz M. sp. z o.o. zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant J. R. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w B.B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego - listwa przypodłogowa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz M. sp. z o.o. z siedzibą w B.B. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego, na wniosek C. N. prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjne C. w E. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Listwa przypodłogowa " nr Rp-7900 służącego M. spółce z o.o. z siedzibą w B.B. unieważnił to prawo. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 21 grudnia 2004 r. Urząd Patentowy RP zarejestrował pod nr Rp-7900 na rzecz M. spółki z o.o. z siedzibą w B.B. (zwanej dalej M.) wzór przemysłowy pt. "Listwa przypodłogowa", z pierwszeństwem od dnia 7 czerwca 2004 r. Zarejestrowany wzór przemysłowy, zgodnie z opisem, dotyczył "nowej postaci listwy przypodłogowej, zmierzającej do celów estetycznych przejawiających się w jej kształcie, jak również w układzie zasadniczych linii obrysu poszczególnych jej elementów, mającej zastosowanie w budownictwie". Do zgłoszenia dołączono 18 rysunków listwy i jej różnych elementów, przy czym rysunek oznaczony fig. 4 przedstawia listwę w widoku z góry. Jako cechy charakterystyczne listwy podano, że ma element wzdłużny, który w widoku z boku ma kształt litery S, a w części środkowej ma wgłębienie o zarysie litery C, które w górnej części ma półokrągłe wybrzuszenia, stanowiące element zatrzaskowy dla zaślepki mającej zewnętrzną płaską powierzchnię i wewnętrzne zakończenia o kształcie rozszerzonej litery V, przy czym końcowe zakończenia elementu wzdłużnego stanowi z jednej strony element końcowy prawy, a z drugiej strony element końcowy lewy, które w widoku z boku mają kształt litery S /..../. Dalej z opisu wynika, że element łączeniowy ma w widoku z boku kształt litery S, a do połączenia końców listew wewnątrz narożników pomieszczeń służy wewnętrzny narożnik mający w widoku z boku kształt litery S, do połączenia końców elementów wzdłużnych na zewnątrz narożników /.../ służy zewnętrzny narożnik mający w widoku z boku kształt litery S.
Sprzeciw wobec tej decyzji wniósł 10 sierpnia 2005 r. C. N. prowadzący Przedsiębiorstwo Produkcyjne C. w E. Jako podstawę prawną sprzeciwu powołał art. 246 ust.1 i 2 oraz art. 103 ust. 1 i 104 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 i Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej zwana p.w.p.) i zarzucił, że w dniu zgłoszenia nie zostały zachowane ustawowe warunki do uzyskania prawa z rejestracji.
W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że wzór M. nie jest nowy w rozumieniu art. 103 ust. 1 p.w.p. i nie posiada indywidualnego charakteru, o którym mowa w art. 104 ust. 1 p.w.p., bowiem wzór ten był udostępniony publicznie w taki sposób, że mógł dotrzeć do wiadomości osób zajmujących się zawodowo produkcją i wzornictwem listew przypodłogowych, na co najmniej 12 miesięcy przed datą zgłoszenia tj. przed 7 czerwca 2004 r. Wzór był przedmiotem zgłoszenia C. N. dokonanego w dniu 8 marca 2002 r., na które to zgłoszenie wnioskodawca uzyskał prawo z rejestracji RP 3136. O udzieleniu tego prawa UP ogłosił w wiadomościach Urzędu Patentowego RP nr 11/2003 z dnia 30 listopada 2003 r., a ponadto wnioskodawca wprowadzał do obrotu produkty wg tego wzoru od stycznia 2003 r. Postać zewnętrzna listwy wg wzoru Rp 7900 i wcześniejszej Rp 3136 różni się jedynie nieistotnymi szczegółami. Wzór Rp 7900 nie ma indywidualnego charakteru.
Do sprzeciwu dołączył opinię opracowaną przez dr inż. Jana Gołębiowskiego, który porównał listwy M. Rp 7900 i listwy wnioskodawcy Rp 3136 i wskazał, że są one podobne, na zorientowanym użytkowniku nie wywołują odmiennego wrażenia i naruszają prawa z rejestracji Rp 3136. Autor opinii wskazał, że porównał próbki listew M. z próbkami listwy Rp 3136 i stwierdził, że w obu listwach elementy wzdłużne mają wgłębienie w kształcie litery "omega", elementy zaślepkowe w kształcie ceownika, elementy końcowe w kształcie litery L, elementy narożnikowe w kształcie litery L, elementy narożnikowe zewnętrzne w kształcie litery L.
M. nie uznał sprzeciwu.
Wskazał, że:
1/ profil listwy wg wzoru Rp 7900 ma kształt litery S bez zauważalnego załamania pod kątem większym od prostego w górnej części listwy, występującego we wzorze Rp 3136,
2/ we wzorze Rp 7900 wewnętrzne wgłębienie ma kształt litery C, a nie litery "omega" jak we wzorze Rp 3136,
3/ wewnętrzna część zaślepek elementu wzdłużnego ma odmienny kształt,
4/ zaślepki listew Rp 7900 mają kształt litery S dostosowany do kształtu listew, a zaślepki listew Rp 3136 mają kształt dostosowany do listew Rp 3136,
5/ element łączeniowy o kształcie litery S nie występuje w listwie Rp 3136,
6/ odmienny jest kształt narożnika wewnętrznego dostosowany do innego kształtu załamania listwy,
7/ element wewnętrzny osłonowego narożnika wewnętrznego w ogóle nie występuje we wzorze Rp 3136,
8/ odmienny kształt osłonowego narożnika zewnętrznego dostosowany jest do innego kształtu załamania listwy.
W tym stanie rzeczy zdaniem M. oba wyroby wywołują odmienne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku. Listwy są w odmiennym kolorze i mają odmienną fakturę powierzchni.
Do odpowiedzi na sprzeciw M. dołączył opinię prof. dr hab. Ewy Nowińskiej i prof. dr hab. Michała du Vall. Autorzy opinii przeprowadzili rozważania na temat zakresu swobody twórczej przy opracowaniu wzoru przemysłowego i jego uwarunkowania naturą produktu. Wskazali, że indywidualny charakter wzoru opiera się na ogólnym wrażeniu jakie produkt wywiera na zorientowanym użytkowniku. Liczba różniących produkty szczegółów nie jest istotna, ważne jest ogólne wrażenie. Wskazali, że w sytuacji kiedy kształt wyrobu jest dyktowany koniecznościami technicznymi, zakres swobody projektanta jest ograniczony i "ogólne wrażenie" musi być odnoszone do różniących produkty szczegółów. Listwy różnią się zagięciami dolnych i górnych krawędzi oraz kształtem zaślepek. Przy tych różnicach, w ocenie autorów opinii, listwa przypodłogowa M. nie narusza prawa z rejestracji wzoru Rp 3136.
M. dołączył też opinię rzecznika patentowego Romana Buły, który porównał wzór M. z wzorami wspólnotowymi służącymi C. N. i wyeksponował występujące między nimi różnice oraz wskazał, że rozważania te odnoszą się także do porównania wzoru M. z wzorem Rp 3136. Wzór Rp 3136 dotyczy elementów listwy objętych wzorami wspólnotowymi służącymi C. N.
C. N. złożył do akt opinię uzupełniającą rzecznika patentowego dr inż. Jana Gołębiowskiego, który został jego pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym. Z opinii tej wynika, że zmiana kąta nachylenia płaszczyzny listwy, jak i zmiana krzywizn w elementach narożnych nie zmienia wrażenia, że listwy są podobne i powszechny użytkownik - klient sklepu nie zauważy różnicy, jeżeli listwy nie leżą koło siebie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Listwa przypodłogowa" nr Rp-7900 służące M. spółce z o.o. Jako podstawę prawną swego działania wskazał art. 246 ust.1 p.w.p. oraz art. 103 i 104 p.w.p.
W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał, że zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Zatem przedmiotem porównania jest ustalona postać wytworów. Pojęcie "postaci wytworów" jest tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom. Ważną wskazówką interpretacyjną są przepisy Dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r., zgodnie z którymi przedmiotem ochrony wzoru nie mogą być części "niedostępne dla oka". We wzorach przemysłowych w ujęciu p.w.p. chodzi o wizualnie dostrzegalne cechy całego produktu lub jego części, z wyjątkiem części nie dostrzegalnych w toku zwykłego używania produktu. Należy więc porównywać elementy wzoru przemysłowego widoczne w toku zwykłego używania produktu. Ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy więc cech widocznych na zewnątrz w toku zwykłego używania. Kolegium wskazało, że przy takim założeniu należało porównać tylko cechy produktu, ukazane na rysunku złożeniowym fig. 4 w dokumentacji wzoru Rp 7900, z przedmiotem prawa z rejestracji wzoru Rp 3136, bowiem przedstawione tam elementy listwy są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania tj. po zamontowaniu listwy w pomieszczeniu. Przy takim porównaniu wzór Rp 7900 jest identyczny z wzorem Rp 3136. Powierzchnie obu listew widoczne na zewnątrz różnią się nieistotnie, gdyż listwa Rp 7900 ma kształt litery S, a listwa RP 3136 ma kształt podwójnej litery L. Wskazane przez M. różnice kształtu wewnętrznego wgłębienia, elementu wzdłużnego zaślepkowego, kształt zaślepek, dodatkowy element łączeniowy we wzorze RP 7900, odmienna wewnętrzna strona elementów osłonowych narożnika, odmienny kształt elementu wewnętrznego osłonowego narożnika, dotyczą cech części składowych nie widocznych w toku zwykłego użytkowania. Nadto wzór Rp 7900 jest pozbawiony indywidualnego charakteru, bowiem ogólne wrażenie jakie wywołuje listwa ukazana na rysunku złożeniowym fig. 4 wzoru Rp 7900 jest identyczne z ogólnym wrażeniem wywołanym przez listwę ukazaną na rysunku fig. 7 wzoru Rp 3136.
Organ uznał, że dowody dotyczące wcześniejszego ujawnienia elementów rozwiązania objętego wzorem Rp 3136 tj. faktury ze stycznia 2003 r. nie identyfikują kształtu spornej listwy i nie mogą być dowodem w sprawie i świadczyć o braku nowości lub indywidualnego charakteru.
Przedłożone przez obie strony opinie są wzajemnie sprzeczne i dotyczą podobieństwa listew pod kątem naruszenia praw wyłącznych z przeciwstawionych wzorów, zatem nie dotyczą zdolności rejestrowej spornego prawa i są dla sprawy bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. spółka z o.o. wnosząc o jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1/ prawa materialnego - art. 103 i 104 p.w.p. oraz
2/ prawa procesowego art.255 ust. 4 p.w.p., art. 255 ust. 2 p.2 p.w.p., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 8 k.p.a., a także
3/ naruszenie art. 7 i art. 32 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ nie przedstawił żadnej argumentacji na okoliczność, że brak jest różnicy ogólnego wrażenia jakie wywierają oba wzory i zignorował obligatoryjne odniesienie oceny indywidualnego charakteru do zakresu swobody twórczej. Organ wykroczył także poza granice postępowania spornego, gdyż sprzeciw oparty był tylko na naruszeniu art. 103 ust. 1 p.w.p. i 104 ust. 1 p.w.p., a organ oparł rozstrzygnięcie także na art. 104 ust. 2 p.w.p. niepowołanym przez sprzeciwiającego się czym naruszył zasadę kontradyktoryjności. Organ nie zanalizował też pojęcia zorientowanego użytkownika, przez pryzmat którego obowiązany był badać indywidualny charakter wzoru. Organ pominął opinię prof. Nowińskiej i prof. du Vall mimo, że zawiera ona analizę przepisów, które znajdują zastosowanie w sprawie tj. art. 103 i art. 104 p.w.p., a przedmiotami oceny są te same wzory. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu przedłożonych przez siebie materiałów dotyczących innych wzorów użytkowych na listwy przypodłogowe. Podniosła, że wnioskodawca nie udowodnił braku nowości wzoru Rp 7900 i wskazała, że różnice między wzorami są istotne. Listwa wg wzoru Rp-3136 ma pięć elementów plus element zaślepkowy wzdłużny, a listwa wg wzoru Rp 7900 ma 6 elementów plus element zaślepkowy wzdłużny. Protokół rozprawy nie odzwierciedla jej przebiegu, zatem nie sposób ustalić jakie dowody przesądziły o wyniku postępowania. Organ naruszył też zasadę praworządności z art. 7 Konstytucji RP bo nie działał na podstawie przepisów prawa, naruszył też art. 32 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a., gdyż działał jak pełnomocnik wnioskodawcy.
Skarżąca wniosła w skardze o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Urzędem Patentowym RP z wniosku M. o unieważnienie prawa z wzoru przemysłowego Rp 3136 służącego C. N.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko i argumentacje zawarte w decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wskazał, że w razie zastrzeżeń, co do treści protokołu rozprawy stronom służy wniosek o jego sprostowanie lub uzupełnienie, a wniosek taki nie został złożony. Organ zapoznał się z opiniami prof. Niwińskiej i prof. Du Vall, ale nie dotyczą one zdolności rejestrowej wzorów przemysłowych, zatem odmówił temu dowodowi mocy prawnej. Urząd nie musi w decyzji wyjaśniać znaczenia wszelkich użytych pojęć, zwłaszcza kiedy strony są reprezentowane przez zawodowych pełnomocników. Załączone do skargi dokumenty nie stanowią istotnych dowodów w sprawie i nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 p. 5 k.p.a. Materiał dowodowy, na podstawie którego wydano decyzję dowodów tych nie obejmował.
Na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił nie uwzględniać wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego oraz nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga M. spółki z o.o. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2007 r. została wydana z naruszeniem prawa.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem w sprawie niniejszej badaniu podlega spełnienie warunków rejestracji przez wzór Rp 7900, a na warunki te składała się nowość i indywidualny charakter wytworu. O nowości świadczy fakt, że wzór nie był udostępniony publicznie przed datą pierwszeństwa, zatem prawidłowość rejestracji przeciwstawionego wzoru Rp 3136 nie ma tu decydującego znaczenia. Wykazanie, że wzór był udostępniony publicznie przed datą pierwszeństwa niweczy przymiot nowości niezależnie od jego rejestracji, zatem w sprawie niniejszej istotne jest ewentualne publiczne udostępnienie takiego samego wzoru, nie zaś jego rejestracja. Rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, co do spełnienia warunków rejestracji mogło być zatem podjęte bez ustalenia prawidłowości rejestracji wzoru Rp 3136.
Odnosząc się do załączonych do skargi materiałów i zawartych w skardze wniosków dowodowych mających stanowić dowód niewielkiego zakresu swobody twórczej w odniesieniu do listew przypodłogowych przypomnieć należy, że Sąd kontroluje decyzję administracyjną i prawidłowość zastosowania prawa przez organ w świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, zarówno urzędowego jak i prywatnego, co do zasady jednak sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r. II GSK/364/06). Nie ma też racji skarżący, że cały ciężar dowodzenia spoczywa na wnioskodawcy. W postępowaniu spornym, opartym na zasadzie kontradyktoryjności, na obu stronach spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. np. cytowany wyżej wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r. oraz wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. II GSK 320/05). W tym stanie rzeczy dołączenie dopiero do skargi dowodów, które zgodnie z zasadą kontradyktoryjności powinny być przedstawione przez uczestnika postępowania w postępowaniu administracyjnym i które nie zostały przedstawione organowi przed wydaniem decyzji, jest spóźnione i nie może być brane pod uwagę przy ocenie decyzji organu. Przenoszenie ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego na sąd administracyjny pozostaje w sprzeczności z rolą tego sądu, która nie polega na rozstrzyganiu spraw administracyjnych i sprowadza się do kontrolowania decyzji administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem.
Rozpatrując sprawę merytorycznie Sąd miał na względzie, że art. 102 ust. 1 p.w.p. stanowi, że wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Zatem wzór przemysłowy może uzyskać ochronę prawną jeżeli: odnosi się do wytworu, jest nowy, ma indywidualny charakter.
Zgodnie z art. 103 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy jeżeli nie został on podany do powszechnej wiadomości przed datą jego pierwszeństwa w sposób umożliwiający jego odtworzenie, przy czym wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie, gdy różni się od niego tylko nieistotnymi szczegółami.
Zgodnie z art. 104 ust. 1 p.w.p. wzór odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Zgodnie z art. 104 ust. 2 p.w.p. przy ocenie indywidualnego charakteru bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.
Jak wynika z przytoczonych wyżej uregulowań prawnych "kluczem do rozwiązania problemu", czy przedstawiony do rejestracji wzór przemysłowy spełnia wymogi ustawowe jest należyte rozumienie i należyta interpretacja zarówno pojęcia "zakresu swobody twórczej" przy opracowywaniu konkretnego wzoru, jak i pojęcia "zorientowanego użytkownika". Oba te pojęcia są bowiem nieostre, a od wypełnienia ich właściwą treścią zależy właściwe zastosowanie przepisów ustawy.
W literaturze przyjmuje się, że "wyznacznikami swobody twórczej są z reguły charakter i przeznaczenie wytworu, do którego wzór się odnosi, a także lokalne lub krajowe reguły obyczajowe i kryteria estetyczne" (por. M. Późniak-Niedzielska w pracy "Prawo własności przemysłowej" pod red. U. Promińskiej Warszawa 2004, s. 169). Jak podkreśla M. Późniak-Niedzielska "...kryterium indywidualnego charakteru bierze pod uwagę stopień swobody twórcy. /.../ Narzucone projektantom cele i względy funkcjonalne, techniczne, a nawet handlowe ograniczają możliwości tworzenia indywidualnego kształtu przedmiotu, które zależą przecież od funkcji określonego produktu." (Maria Poźniak-Niedzielska "Ochrona wzorów przemysłowych", EPS styczeń 2007 s. 6).
We wstępie do rozporządzenia Rady WE z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych nr 6/2002 wskazano, że przy ocenie indywidualnego charakteru produktu należy brać pod uwagę "naturę" produktu oraz "dziedzinę przemysłu, do której należy".
Gdy wygląd produktu jest ściśle związany z jego cechami użytkowymi zakres swobody twórczej jest mały. Tam zaś, gdzie są małe możliwości dokonania zmian, relatywnie małe różnice będą wymagane w celu ustalenia indywidualnego charakteru wzoru (por. J. Kępiński "Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony" w PUG nr 9/2007 s. 29).
W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja występuje w dziedzinie listew przypodłogowych. Ściśle użytkowy charakter tego drobnego detalu wykończeniowego oraz fakt, że jego dyskretny wygląd jest zaletą, sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem "ogólne wrażenie" musi być odnoszone do drobnych różnic. Z natury rzeczy (natury listew) duże różnice między listwami przypodłogowymi występować nie mogą. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia" jakie wywołują listwy przypodłogowe na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać czy wpływają one na "ogólne wrażenie".
Organ oceniając indywidualny charakter produktu nie rozważał w ogóle zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru listew, a następnie z naruszeniem art. 104 § 2 p.w.p. nie ustalił, jaki zakres swobody twórczej istniał przy opracowywaniu tego wzoru.
Mając na względzie należycie ustalony zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru listew przypodłogowych, należało z kolei rozważyć kim jest ich "zorientowany użytkownik" i jakie ma cechy. W literaturze przyjmuje się, że "zorientowany użytkownik", to nie jest użytkownik przeciętny, ani znawca w danej dziedzinie. Zorientowany użytkownik to osoba, która używa w sposób stały danego produktu, nie jest to ani przeciętny konsument, ani przeciętny fachowiec, gdyż od zorientowanego użytkownika wymaga się pewnych kwalifikacji (por. E. Nowińska, U. Promińska M. du Vall "Prawo własności przemysłowej. Przepisy i omówienie" Warszawa 2003 s. 95, J. Kępiński "Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony" w PUG nr 9/2007 s. 28, M. Późniak-Niedzielska w cytowanym wyżej artykule "Ochrona wzorów...." s. 6).
W ocenie Sądu "zorientowany użytkownik" to konsument bardzo uważny, który wie czego szuka i zwraca uwagę na wszystkie widoczne elementy produktu. "Zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, to na pewno nie jest osoba, która patrzy na listwy po ich zamontowaniu w pomieszczeniu. Natura tego produktu jest bowiem taka, że jeżeli listwy są już prawidłowo zamontowane, to się ich właściwie w ogóle nie widzi, bowiem są nieistotnym detalem wykończeniowym. Rzucałby się w oczy dopiero brak listew, albo ich wadliwe ułożenie. "Zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, to ten, który ich poszukuje i dopiero zamierza je zamontować jako wykonawca lub inwestor. "Zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, przed wyborem właściwego produktu ogląda go uważnie, porównuje różne dostępne rodzaje produktu, bada ich wygląd i funkcjonalność. "Zorientowany użytkownik" raczej ogląda produkt (listwę przypodłogową) w sklepie, z wierzchu i od spodu, bierze ją do ręki, patrzy z bliska, bada elementy wzdłużne "frontowe" i "tunele" na kable mieszczące się z tylu. Użytkownik pomieszczenia wykończonego listwami przypodłogowymi jest ich użytkownikiem niezorientowanym, który na listwy z założenia nie zwraca żadnej uwagi i na pewno nie rozróżni listew różniących się tylko szczegółami.
Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy zauważyć, że sposób rozumienia przez organ omawianych pojęć nie jest jasny i nie znalazł należytego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji.
Jak wynika z treści decyzji, wedle organu "zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, to osoba, która ogląda listwy po ich zamontowaniu w pomieszczeniu, patrząc na nie z góry i widząc je w rzucie z góry, jak na rysunku fig. 4 Rp 7900. Kształt listwy ukazany na tym rysunku złożeniowym jest w ocenie organu praktycznie identyczny z kształtem listwy Rp 3136, gdyż obie mają kształt podwójnej litery L. Dostrzeżone przez organ różnice dotyczą części składowych niewidocznych na wskazanym rysunku złożeniowym.
W ocenie Sądu przyjęte przez organ rozumienie pojęcia "zorientowanego użytkownika listew przypodłogowych" jest wadliwe i prowadziło do spłyconej i nieuważnej oceny porównywanych produktów, dokonanej z naruszeniem art. 104 p.w.p. i 80 k.p.a. Jak wskazano wyżej, oceniając indywidualny charakter listew przypodłogowych, należało najpierw ustalić zakres swobody twórczej, biorąc pod uwagę naturę produktu i jego funkcje użytkowe, a następnie ustalić cechy "zorientowanego użytkownika" i poprzez jego pryzmat ocenić produkty i występujące między nimi różnice pamiętając że "zorientowany użytkownik" to taki, który wie, że są różne rodzaje listew i bada je dokładnie.
W sprawie niniejszej różnica między listwami występuje przede wszystkim w wyglądzie jedynej widocznej na zewnątrz i "najważniejszej" części listwy, tj. elementu wzdłużnego. Element ten we wzorze Rp 7900 wyprofilowany jest łagodnie jak litera S, (a nie litera L, jak to przyjął organ) tj. ma górną krawędź łagodnie przechodzącą w powierzchnię ściany (właściwie bez rantu). We wzorze Rp 3136 profil ten jest bardziej "kanciasty", a górna krawędź listwy zagięta jest pod kątem tylko "nieco większym od prostego" tworząc rant. Cecha ta bardzo wyraźnie widoczna jest na zdjęciach elementów odpowiadających profilom listew i elementu wzdłużnego listwy (k. 109 i k. 107), jednak nie została przez organ ani dostrzeżona, ani omówiona, ani oceniona z punktu widzenia indywidualnego charakteru produktu, gdyż organ ograniczył się do analizy rysunku złożeniowego fig. 4 Rp 7900.
Wskazane braki stanowią o niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niewyjaśnieniu podstawy faktycznej decyzji, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Wskazane wyżej naruszenia prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania jakich dopuścił się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji powodują konieczność jej uchylenia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie porówna listwy wg obu wzorów i ponownie rozważy, jakie ogólne wrażenie wywierają one na zorientowanym użytkowniku, prawidłowo ustalając zarówno cechy "zorientowanego użytkownika listew przypodłogowych" jak i "indywidualny charakter" tego produktu. Ustalając indywidualny charakter produktu organ weźmie pod uwagę, zakres swobody twórczej przy projektowaniu listew przypodłogowych i porówna widoczne elementy listew na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nie tylko na rysunku złożeniowym fig. 4 Rp 7900, który to rysunek, jako rzut z góry, nie ukazuje profili listew.
Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 p 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
O niewykonywaniu uchylonej decyzji Są orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 p.1, lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz.1349 z późn. zmianami) i zasądził: kwotę 1000 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło