IV SA/Wa 1364/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 roku sprawy ze skargi R. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) maja 2007 roku; 2. zasądza na rzecz skarżącego R. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) stycznia 2003 roku Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w wyniku rozpoznania wniosku R. L., zgłoszonego w trybie art. 127 § 3 kpa-utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) października 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości " J. " o powierzchni 30,6914 ha, stanowiącej byłą własność M.L. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł spadkobierca M. L., R. L. wnosząc o uchylenie obu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 roku wydanym w sprawie sygn. akt IV S.A. 709/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2002 roku. Podstawą dla uchylenia wyżej wymienionych orzeczeń były m.in. istotne braki akt administracyjnych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w aktach sprawy nie było orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku, zaś zarówno orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku jak i orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku zawiera odnośnie nieruchomości M. L. jedynie marginalne wypowiedzi. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) maja 2007 roku Nr (...), po rozpatrzeniu wniosku R. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2007 roku odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) maja 2007 roku. W uzasadnieniu decyzji rozstrzygający organ nadzoru ustalił, iż grunty stanowiące własność M. L. jako część majątku " J." zostały przejęte na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ). Orzeczeniem z dnia (...) marca 1946 roku Wojewódzki Urząd Ziemski w B. uznał, iż nieruchomość ziemska " J. " w skład której wchodziła nieruchomość stanowiąca własność skarżącej nie podlegała przepisom o reformie rolnej. W trakcie postępowania o odzyskanie posiadania nieruchomości M. L. nie przedstawiła dowodu stwierdzającego prawo własności. Dowód taki, w postaci zaświadczenia Wydziału Hipotecznego (...) Sądu Okręgowego z dnia 27 lutego 1958 roku, przedłożyła dopiero w trakcie ponownego rozpoznania sprawy o przekazanie zainteresowanej jej gruntów przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. orzeczeniem z dnia (...) marca 1959 roku orzekło o przejęciu przedmiotowych gruntów na rzecz Państwa podnosząc, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła dowodów stwierdzających jej bezsporną własność w myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. Nr 17, poz. 71 ) nieruchomości pozostające we władaniu Państwa do dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 5 kwietnia 1958 roku, przejmowane były na własność Państwa bez względu na ich obszar. To rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku, utrzymanym z kolei w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku. W konkluzji organ stwierdził, iż w dniu wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy sporna nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa i orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku nie narusza w sposób rażący ani przepisów prawa materialnego ani też przepisów prawa procesowego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, R.L. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie orzeczeń: -Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959, -Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku - Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku. a także o uznanie nieważności protokołu przejęcia z dnia 27 listopada 1944 roku i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę wskazał, iż trudności z uzyskaniem dokumentu potwierdzającego prawo własności jego matki do nieruchomości spowodowane było działaniami wojennymi. Przytoczył także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. sygn. akt IV S.A. 709/03. Reasumując wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 kpa i przywrócenie praw własności lub ekwiwalentu za utracone mienie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Jak to już wyżej wskazano omawiana sprawa była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem dnia 29 kwietnia 2004 roku wydanym w sprawie sygn. akt IV SA 709/03 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2002 roku m.in. z powodu niekompletności akt administracyjnych. Wyrok, o którym wyżej mowa jest prawomocny albowiem nie był przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do której złożenia był uprawniony także organ administracji. Organy administracji rozpoznając ponownie sprawę w następstwie wyroku sądu administracyjnego były związane oceną prawną zawartą w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W szczególności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 ppsa. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie przy czym ocena ta i wskazania co do dalszego postępowania zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, które w tym zakresie wykazuje moc wiążącą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania wiążą ten sąd oraz organ administracji. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu ( czynności ). Można dodać, iż w świetle stanowiska zajętego w literaturze niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w powołanym przepisie byłoby naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjne (por. A. Kabat (w:) Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, komentarza, Warszawa 2005, str. 347). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż rozpoznając ponownie sprawę organy administracji nie zastosowały się do zaleceń wskazanych w wyroku Sądu dotyczących obowiązku odnalezienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku. Brak powyższego dokumentu uniemożliwia ocenę na jakiej podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął przesłanki pozwalające stwierdzić, iż orzeczenie to nie było obciążone wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 kpa. Organy podjęły co prawda próby uzyskania w/w orzeczenia polegające na zwróceniu się do Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego w B. i Archiwum Państwowego w B. jednakże działania te nie były w ocenie Sądu wystarczające. Tym bardziej, iż jak wynika z oświadczenia skarżącego, dokumenty archiwalne, w tym wyciąg z księgi wieczystej, znajdują się w B. Reasumując powyższe Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego i jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ zastosuje się do przedstawionych powyżej rozważań. Z tych względów stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ppsa.