I OZ 858/08
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-21
Skład orzekający: Anna Łukaszewska - Macioch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy, może wezwać stronę do uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez złożenie aktualnego oświadczenia o stanie majątkowym?Ratio decidendi
Tak, sąd administracyjny pierwszej instancji, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy, może wezwać stronę do uzupełnienia postępowania dowodowego, w tym do złożenia aktualnego oświadczenia o stanie majątkowym, jeżeli dane zawarte we wniosku złożonym ponad 3 lata temu okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Niewykonanie takiego wezwania uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
K. M. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży odmawiające zwolnienia z opłat za wymianę prawa jazdy. Wniósł również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy wydał postanowienie w tej sprawie, a następnie K. M. złożył sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, rozpoznając sprzeciw, wezwał K. M. do złożenia aktualnego oświadczenia o stanie majątkowym z uwagi na znaczny upływ czasu od złożenia pierwotnego wniosku. K. M. nie odpowiedział na wezwanie, co skutkowało oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. K. M. złożył zażalenie na to postanowienie, kwestionując możliwość żądania uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd pierwszej instancji po wniesieniu sprzeciwu.Rozstrzygnięcie
Oddalić zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 715/05 o oddaleniu wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie odmowy zwolnienia z opłat za wymianę prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 20 października 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 715/05, po rozpoznaniu sprzeciwu K. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2005 r., oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie odmowy zwolnienia z opłat za wymianę prawa jazdy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że znaczny upływ czasu od wniesienia sprzeciwu do jego rozpoznawania (około 3 lat) spowodował konieczność zwrócenia się do skarżącego, w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do złożenia szczegółowego oświadczenia wskazującego na jego aktualną sytuację majątkową, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi na wskazane pismo, wobec czego wniosek jako nieudowodniony, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy podlegał oddaleniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. M. wnosząc o jego uchylenie jako niedopuszczalne i niezgodne z prawem. Jak podniósł skarżący, Sąd I instancji wydając postanowienie wobec sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego, nie może żądać uzupełnienia postępowania dowodowego. Wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwe jest jedynie w postępowaniu przed referendarzem sądowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zaznaczyć należy, że sprzeciw jest specyficznym rodzajem środka prawnego, który powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia incydentalnej kwestii przyznania prawa pomocy przez sąd, nie zaś badanie prawidłowości zakwestionowanego postanowienia lub zarządzenia wydanego przez referendarza. Sprawa rozpoznawana jest przez sąd ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. Przed wydaniem postanowienia sąd może jednak uzupełnić materiał dowodowy korzystając z art. 255 P.p.s.a., jeżeli dane zawarte w oświadczeniu złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 P.p.s.a.) lub zebrane z inicjatywy referendarza dodatkowe oświadczenia i dowody okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Zwrócenie się więc w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji do skarżącego o zaktualizowanie danych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym ponad 3 lata temu, należy uznać za usprawiedliwione i w pełni zasadne.
Skoro więc skarżący nie przesłał wskazanych przez Sąd dokumentów, uniemożliwiając tym samym ocenę jego możliwości płatniczych, przy czym był prawidłowo pouczony o skutkach niedopełnienia tej czynności, to postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o oddaleniu tego wniosku należy uznać za odpowiadające prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło