IV SA/Po 874/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz- Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant st. sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski Wnioskiem z [...] B. N.-K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla córki M. K.. Do wniosku załączono zaświadczenie o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego wystawione przez Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym. Ponadto skarżąca dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] zaliczające M. K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i kopię wyroku Sadu Wojewódzkiego sygn. akt [...] z [...] rozwiązującego małżeństwo skarżącej i J. K. oraz zasądzające od niego alimenty w kwocie 220 zł miesięcznie. Do wniosku dołączono także kopię wyroku Sądu Rejonowego z [...] w sprawie sygn. akt [...] zasądzającego od J. K. na rzecz M. K. rentę alimentacyjną w kwocie 400 zł miesięcznie. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją nr [...] z [...] orzekł na podstawie art. 8 ust. 1, art. 9 a, art. 10 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 oraz art. 18 ust. 2 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r., nr 86, poz. 732 ze zm., dalej: p.d.a.z.a.) o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na M. K. w kwocie 300 zł miesięcznie na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. Decyzją nr [...] z [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej uchylił z dniem [...] decyzję [...] z [...] i odmówił realizacji świadczenia. Organ zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] do [...] w wysokości 1.800 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 81,90 zł w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie skróconego aktu zgonu stwierdzono, że 12 grudnia 2005r. zmarł dłużnik alimentacyjny – J. K., wobec czego świadczenie pobrane od 1 stycznia 2006r. do 30 czerwca 2006r. uznać należało za pobrane nienależnie. Odwołując się od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że nie było jej nic wiadomo o śmierci dłużnika alimentacyjnego, poza tym podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie spłacić powstałego zadłużenia. Skarżąca wniosła o umorzenie należności wskazanej w zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumentację organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca powtórzyła argumenty zwarte w odwołaniu, wskazując, że o śmierci męża dowiedziała się później. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych względów niż w niej wskazane Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Organ I instancji, ustalając, że w dniu 12 grudnia 2005r. nastąpił zgon dłużnika alimentacyjnego, na podstawie art. 10 a p.d.a.z.a. uchylił swoją decyzję przyznającą świadczenie w postaci zaliczki alimentacyjnej i jednocześnie zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, uznając że została ona pobrana nienależnie. Do zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej ma z mocy art. 18 ust. 2 p.d.a.z.a. art. 30 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej: u.ś.r.). W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, podzielany także przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu. Istotnym zagadnieniem na gruncie przedmiotowej sprawy jest równoczesne orzeczenie o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie i zobowiązanie strony do jego zwrotu. Biorąc pod uwagę treść art. 130 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) stwierdzić należy, że decyzja uchylająca poprzednią decyzję nie ulega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Dlatego też działanie organu I instancji spowodowało, że w tym samym czasie w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja nr [...] z [...] przyznająca zaliczkę alimentacyjną, decyzja nr [...] z [...] ją uchylająca i zobowiązująca stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Przyjęcie takiego rozwiązania, może powodować istotne komplikacje w sytuacji, gdy decyzja zostanie zaskarżona jedynie w części rozstrzygającej o zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a co do części uchylającej stanie się ostateczna. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, powyższe rozważania jednak, uwzględniając treści art. 130 § 1 k.p.a., prowadzą do wniosku, że rozstrzygnięcie przyjęte przez organ I instancji jest nieprawidłowe. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną powielił, błędne założenia uznając prawidłowość jednoczesnego orzeczenia o uchyleniu decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną i zobowiązaniu strony do jej zwrotu. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny uwzględnić wytyczne ujęte w treści niniejszego uzasadnienia. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski mb