V SA/Wa 1917/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2007 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ...października 2006 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat A. O. z Kancelarii Adwokackiej [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Przedmiotem skargi z ...listopada 2006 r. wniesionej przez A. Ł., jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ...października 2006 r. Nr ... o odmowie przywrócenia stronie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej w dniu ...grudnia 2004 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu ...października 2004 r. A. Ł. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. W kwestionariuszu osoby ubiegającej się przyznanie uprawnień kombatanckich, załączonym do wniosku, podała swój adres miejsca stałego zamieszkania. Taki sam adres wskazała na kopercie, w której wniosek w urzędzie pocztowym do organu administracji nadała. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z ... grudnia 2004 r., w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt. 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich. W decyzji zawarł pouczenie o przysługującym stronie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Kierownika Urzędu w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż decyzja wydana w dniu ...grudnia 2004 r. została doręczona wnioskodawczyni w dniu ... grudnia 2004 r. Następnie, z akt wynika, iż strona przy piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 31 sierpnia 2006 r., przesłała do organu swoje pismo datowane na ...lipca 2005 r. zawierające prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz ze stanowiskiem merytorycznym w przedmiotowej sprawie, na które jak wskazała organ do tej pory nie odpowiedział. W piśmie tym podała, iż ze względu na chorobę była u rodziny poza miejscem zamieszkania. Pismem z ...września 2006 r. organ poinformował stronę, iż jej wniosek datowany na ...lipca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem terminu i zwrócił się o nadesłanie dokumentów mogących uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zwrócił się też o podanie, kiedy ustąpiły przyczyny uniemożliwiające wniesienie środka odwoławczego oraz o nadesłanie dowodu nadania pisma z ...lipca 2005 r. W odpowiedzi, strona w piśmie z ...września 2006 r. podtrzymała swój wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Podała, że nie posiada dowodu nadania pisma z ... lipca 2005 r. Do pisma załączyła zaś zaświadczenie lekarskie z ...września 2006 r. wystawione na jej nazwisko przez lekarza okulistę. Z zaświadczenia tego wynika, iż chora jest pod stałą opieką okulistyczną, wymaga ciągłego przyjmowania leków i noszenia okularów, wymaga też opieki przy poruszaniu się. Postanowieniem z ...października 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z ...grudnia 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, iż art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, tzn. złożyć wniosek o ponowne o rozpatrzenie sprawy. Dalej organ powołując się na obowiązujące orzecznictwo wskazał, iż kryterium braku winy jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Wskazał, iż strona w sprawie powołała się, że nie mogła złożyć odwołania w terminie, gdyż ze względu na chorobę przebywała poza miejscem zamieszkania. Stwierdził, że strona w żaden jednak sposób tego faktu nie udokumentowała, ani nie uprawdopodobnia. Wskazał także, że strona osobiście odebrała decyzję, a zatem przebywała w miejscu zamieszkania. Dalej podał, że nadesłane zaświadczenie lekarskie potwierdza jedynie tyle, że chora wymaga stałej opieki lekarza okulisty. Organ powołał się w tym miejscu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2000 r. (sygn. akt SA/Rz 1030/00), w którym zawarto tezę, że w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwałe schorzenie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej, czyli sporządzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nadania tego pisma w urzędzie pocztowym przez domownika lub pełnomocnika. Organ na koniec zaznaczył też, że strona nie wskazała kiedy ustały przyczyny, które uniemożliwiły jej złożenie odwołania w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z ... listopada 2006 r. A. Ł. zwróciła się o rozpatrzenie jej sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Podniosła, iż twierdzi się, że nie złożyła odwołania w terminie podanym przez organ. Przyznała, że może i tak jest. Jednocześnie dodała, że była chora i nieobecna w miejscu zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt administracyjny, w tym przypadku postanowienie, odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie tego rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., (z uwagi na jego procesowy charakter), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, iż postanowienie to jest prawidłowe. Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a., mającego zastosowanie w sprawie w zw. art. 127 § 3 k.p.a., termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy jest ona ogłaszana ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Termin ten jest terminem ustawowym co oznacza, iż jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, skutkuje zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. koniecznością stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Czynność dokonana po terminie jest bowiem bezskuteczna, tj. nie może wywołać zamierzonego przez stronę skutku procesowego. W razie uchybienia terminu istnieje możliwość jego przywrócenia, przy czym jedynie na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Oznacza to, że przekroczony przez stronę ustawowy termin może być na jej prośbę przywrócony, o ile uprawdopodobni ona, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie należy zaś wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dokonać czynności, dla której był on zakreślony (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się -zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu- z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku np. zagrażającego jej zdrowiu lub życiu albo narażającego ją na poważne straty. W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżąca nie zachowała terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z ... grudnia 2004 r. Decyzja ta została jej skutecznie doręczona -na adres przez nią wskazany- w dniu 15 grudnia 2004 r., z prawidłowym pouczeniem o przysługującym zainteresowanej środku zaskarżenia (k. ... akt adm.). Zatem, od 15 grudnia 2004 r. należało liczyć 14-dniowy termin na wystąpienie przez skarżącą do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich, który w tej sytuacji upływał z dniem 29 grudnia 2004 r. Natomiast strona środek zaskarżenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia -bo tak należało zakwalifikować pismo strony datowane na ...lipca 2005 r.- złożyła dopiero w dniu ... sierpnia 2006 r. W aktach brak jest wcześniejszej korespondencji strony dotyczącej decyzji organu z ...grudnia 2004 r. i jak stwierdził organ, po ustaleniu w Kancelarii Urzędu, żadna korespondencja od strony w tym czasie nie wpłynęła. Również strona nie wykazała, aby taką korespondencję do organu przed ...sierpnia 2006 r. złożyła. Zwracając się z żądaniem przywrócenia uchybionego terminu strona wskazała, że ze względu na chorobę była u rodziny poza miejscem zamieszkania. W żaden jednak sposób, jak zasadnie stwierdził organ, faktu tego nie uprawdopodobniła. Organ słusznie zaznaczył, iż decyzja została doręczona stronie osobiście w dniu 15 grudnia 2004 r., a więc w tym czasie musiała ona przebywać w miejscu swojego zamieszkania. Jej oświadczenie w tym zakresie nie pokrywa się więc z dowodem doręczenia decyzji, potwierdzającym jej pobyt w domu w ww. terminie. Na wezwanie organu do akt sprawy strona złożyła zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu ...września 2006 r. przez lekarza okulistę, z którego wynika, że skarżąca jest pod stałą opieką okulistyczną, wymaga ciągłego przyjmowania leków i noszenia okularów. Wymaga też opieki przy poruszaniu się. Zaświadczenie to potwierdza więc długotrwałą chorobę strony, trwającą na pewno w chwili wystawienia tego zaświadczenia. Z uwagi na treść przedstawionego przez stronę zaświadczenia lekarskiego jak i datę jego wystawienia, zasadnie -zdaniem Sądu- organ orzekając w sprawie przyjął, iż dokument ten stanowi dowód jedynie na to, że chora wymaga stałej opieki lekarza okulisty. Skarżąca nie wykazała za pomocą tego dowodu, aby charakter jej choroby uniemożliwiał jej terminowe nadanie na poczcie pisma procesowego, zawierającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Analizując powyższe, słusznie organ podniósł, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że długotrwałe schorzenie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej. W tym miejscu należy bowiem zaznaczyć, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą - a więc nie każdą chorobę (v. B. Adamek, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 335). Choroba strony mogłaby być więc uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona niemiałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być zaś uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem. Skarżąca zaś w sprawie -pomimo kłopotów ze wzrokiem- wystąpiła do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy (co prawda po terminie), oraz bez problemów korzystała ze swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym to m.in. wnioskowała o udzielenie jej prawa pomocy, a następnie -nie zgadzając się z postanowieniem referendarza sądowego- złożyła w terminie sprzeciw od tego postanowienia. W skardze skarżąca również podniosła, że była chora i nieobecna w miejscu zamieszkania. Przy czym zainteresowana także w treści skargi nie wskazała ani w jakim okresie miało to miejsce, ani też jaka to była choroba. Zauważyć zaś trzeba, iż od momentu odebrania decyzji Kierownika Urzędu z ...grudnia 2004 r. do nadania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, upłynęło ponad półtora roku. Niezależnie od powyższego Sąd dostrzega, iż skarżąca nie wykazała, pomimo wezwania organu, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na co słusznie zwrócił uwagę również Kierownik Urzędu w zaskarżonym postanowieniu. Na złożenie wniosku o przywrócenie terminu strona, stosownie do przepisów k.p.a., miała siedem dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 58 § 3 k.p.a., wymieniony termin jest terminem nieprzywracalnym. Reasumując, brak jest podstaw tak faktycznych jak również prawnych do uznania zaskarżonego postanowienia za wydane z naruszeniem prawa. Skarżąca nie wykazała, aby jej choroba miała charakter nagły, nie pozwalający na wyręczenie się inną osobą, a w konsekwencji, że uchybienie przez nią terminu do złożenia środka zaskarżenia nie było przez nią niezawinione. Z wymienionych powodów -w ocenie Sądu- należało przyjąć, iż uchybienie terminu w sprawie nastąpiło w wyniku niezachowania przez stronę należytej staranności, której można było od niej wymagać. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).