I OSK 90/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Jerzy Stankowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 717/07 w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 717/07 oddalił skargę T. B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Postanowieniem z dnia 11 maja 2006 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał wniosek T. B. o rentę do rozpoznania przez Wojskowe Biuro Emerytalne w Łodzi. Po wpłynięciu powyższego postanowienia Wojskowe Biuro Emerytalne wydało w dniu [...] grudnia 2006 r. postanowienie o przekazaniu sprawy do rozpoznania do organu właściwego. Wskazało w uzasadnieniu postanowienia, że Wojskowe Biuro Emerytalne przyznaje świadczenia na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ww. ustawy żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje z budżetu państwa, na zasadach określonych w ustawie, zaopatrzenie emerytalne z tytułu wysługi lat lub w razie całkowitej niezdolności do służby. Natomiast z przesłanych przez Sąd Rejonowy oraz przedłożonych przez T. B. dokumentów wynika, że był on od 26 października 1972 r. do 17 czerwca 1974 r. żołnierzem zasadniczej służby wojskowej. Organem właściwym do rozpoznania jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych i w związku z tym na podstawie art. 65 k.p.a. Emerytalne Biuro Wojskowe przekazało je organowi właściwemu. Po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez T. B. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia ponadto co wskazał organ pierwszej instancji, Minister Obrony Narodowej podkreślił, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie z wniosku T. B. przez wojskowy organ emerytalny stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości - art. 19 k.p.a. Skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. B. W uzasadnieniu skargi przedstawił całokształt swojej sytuacji zdrowotnej, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności wypadku w wojsku. Zdaniem skarżącego spełnia on wszystkie warunki do uzyskania renty wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd uznał, iż T. B. był od 26 października 1972 r. do 17 czerwca 1974 r. żołnierzem zasadniczej służby wojskowej, tak więc organem właściwym do rozpoznania jego wniosku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto przed wszczęciem postępowania z urzędu organ bada swoją właściwość, nie podejmując czynności w razie wyniku negatywnego. Przy wszczęciu na żądanie strony, w razie wyniku negatywnego, przekazuje podanie do organu właściwego w sprawie na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Odnosząc powyższe uregulowanie do niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że prawo do renty inwalidzkiej dla żołnierza niezawodowego Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej ustalane jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych ustalają i świadczenia wypłacają właściwe do spraw rent organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie art. 1 powyższej ustawy wskazuje, że zaopatrzenie określone ustawą przysługuje m.in. inwalidom wojskowym. Od powyższego wyroku T. B., reprezentowany przez adwokata z urzędu, złożył skargę kasacyjną i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi: 1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 135, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej (Departament Spraw Socjalnych) i poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Łodzi i niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów wydanych w granicach sprawy, której dotyczyła skarga i w konsekwencji oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mimo wydania postanowienia Ministra Obrony Narodowej i poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Łodzi z rażącym naruszeniem przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 k.p.a. wyrażającym się w niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 3 p.p.s.a., przez ich niezastosowanie i zamknięcie rozprawy, pomimo iż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który pomimo tego nie zarządził osobistego stawienia się strony skarżącej lub stron w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a także nie przeprowadził z urzędu dowodów uzupełniających z dokumentów, co było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, nie spowodowałoby przy tym nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, 3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu nieopłaconych ani w całości, ani w części kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. W uzasadnieniu powyższej skargi kasacyjnej, zdaniem pełnomocnika wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest niezgodny z prawem i narusza słuszne interesy strony skarżącej. Powołując się na poszczególne przepisy k.p.a. i p.p.s.a. wskazuje, iż organy nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, który według pełnomocnika został ustalony błędnie z pominięciem zasady prawdy obiektywnej, a który to stan faktyczny uznał, zdaniem pełnomocnika, za prawidłowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wskazuje także na przedwczesne zamknięcie rozprawy i błędne przyjęcie przez Sąd faktu pozostawania skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, którą według pełnomocnika, pełnił skarżący od 26 października 1972 r. do 21 października 1974 r. Wątpliwości w tym zakresie powinny zostać wyeliminowane w toku postępowania. Również strony powinny być wezwane w celu wyjaśnienia całej sprawy. Na koniec zarzutów, zdaniem pełnomocnika, uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera wszystkich elementów, gdyż nie zostało chociażby przedstawione stanowisko pełnomocnika zajęte na rozprawie w dniu 12 października 2007 r., a ponadto podnosi, iż Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów i nie powiedział dlaczego zarzuty skarżącego nie zostały przyjęte. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Podkreślić należy, iż przedmiotem sprawy jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej przekazujące wniosek skarżącego do rozpoznania organowi właściwemu. W tym też zakresie Sąd I instancji dysponował stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na ocenę legalności zaskarżonego aktu. Bezsporne bowiem jest, iż skarżący domaga się renty z tytułu inwalidztwa powstałego w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W związku z tym tylko w tym zakresie Sąd badał prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Do oceny jego legalności zbędne było przeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania uzupełniającego w trybie art. 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że również organ dysponował wszelkimi niezbędnymi danymi pozwalającymi na ustalenie właściwości. Zgodnie bowiem z art. 19 k.p.a. organ zobligowany jest do badania swojej właściwości rzeczowej z urzędu i w przypadku uznania braku swojej właściwości do przekazania, w trybie art. 65 § 1 k.p.a. wniosku do organu właściwego. Do ustalenia tej właściwości zbędne było przeprowadzanie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, bowiem jak to już wskazano wyżej, bezsporna jest treść zgłoszonego żądania. Ani fakt domagania się przez skarżącego rozpoznania wniosku przez organ wojskowy, ani kwestionowanie zapadłych dotychczas rozstrzygnięć nie ma znaczenia dla oceny właściwości organu. W związku z tym zbędne było ustosunkowanie się przez Sąd I instancji do wszelkich zarzutów zgłoszonych w skardze, które nie dotyczyły przedmiotu sprawy, zwłaszcza że sąd administracyjny nie posiada żadnych kompetencji do oceny prawidłowości orzeczeń innych sądów, a takie zarzuty zostały także zgłoszone przez skarżącego. Odnośnie kwestii merytorycznych m.in. okresu odbywania przez skarżącego zasadniczej służby wojskowej, to również nie mogą one być brane pod uwagę przy ocenie właściwości organu, gdyż nie mają one wpływu na tę właściwość. Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.