I FZ 549/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 511/07 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 2 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za marzec 2001 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 511/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił K.G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za marzec 2001 r. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, jakoby w sprawie zachodziły przesłanki z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a."), w szczególności Sąd nie stwierdził, aby uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy podatnika. Sąd nie uwzględnił wyjaśnień podatnika, który we wniosku o przywrócenie terminu podał, że zaskarżone postanowienie organ przesłał na adres pełnomocnika skarżącego – M.F., która w tym czasie przebywała na urlopie, a w dniu 5 marca 2007 r. uległa wypadkowi, była hospitalizowana (złamana noga w kilku miejscach z przemieszczeniem kości) i musiała pozostać w miejscowości, w której zdarzył się wypadek. Niezwłocznie po powrocie do pracy w dniu 8 czerwca 2007 r. M.F. podjęła próby skontaktowania się ze skarżącym, jednakże ten od 4 do 14 czerwca 2007 r. przebywał u chorego brata i dopiero w dniu 15 czerwca 2007 r. otrzymał rozstrzygnięcie organu odwoławczego, odebrane przez nieupoważnioną do tego sekretarkę M.F. podczas jej nieobecności. Wobec powyższego podatnik przyjął, że z dniem 15 czerwca 2007 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zakwestionował stanowisko skarżącego i w oparciu o akta sprawy podał, że w dniu 5 marca 2007 r. postanowienie organu odwoławczego zostało doręczone na adres Biura Rachunkowego M.F., wskazany przez skarżącego jako adres do korespondencji. Postanowienie odebrała osobiście M.F., mimo że nie była do tego umocowana – pełnomocnictwo załączone do wniosku o przywrócenie terminu upoważniało ją do odbioru korespondencji z Urzędu Skarbowego, a nie Izby Skarbowej. Nadto Sąd zauważył, iż na zwolnieniu lekarskim zaznaczono, że M.F. była hospitalizowana 6 dni, tj. od 5 do 11 marca 2007 r. i mogła chodzić. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarżący nie dołożył należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw i nie wykazał, jakoby istniała niezależna od niego przyczyna uniemożliwiająca mu zapoznanie się z treścią decyzji i złożenie skargi w stosownym terminie. Podatnik zaskarżył powyższe postanowienie i w zażaleniu sformułował zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie art. 6, art. 10, art. 86 § 1, art. 87 § 2 i art. 90 P.p.s.a., jak również art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Wniesiono przy tym o uchylenie kwestionowanego orzeczenia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Argumentując zarzuty zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazał, że w uzasadnieniu wniosku skarżący w stopniu wystarczającym uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy. Wbrew bowiem ocenie Sądu skarżący właściwie zajmował się swoją sprawą, próbował osobiście kontaktować się z M.F., jednakże nie mógł zapobiec wypadkom, które miały miejsce. Strona podniosła, że błędne wnioski Sądu wynikają z niedostatecznego wyjaśnienia przez ów Sąd szeregu okoliczności faktycznych, co jest skutkiem rozpoznania wniosku skarżącego na posiedzeniu niejawnym, a nie na rozprawie, gdzie strona mogłaby wyjaśnić wszelkie wątpliwości co do stanu faktycznego. Wobec powyższego stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji naruszając zasadę jawności postępowania, pozbawił skarżącego możliwości obrony jego uprawnień w ramach konstytucyjnego prawa obywatela do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Należy zauważyć, iż strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.") wynika, iż czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 P.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). We wniosku strona powinna uprawdopodobnić, iż niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi należy uznać za trafne. Strona nie uprawdopodobniła, że dołożyła najwyższej staranności aby wymagana czynność została dokonana terminowo, a tym samym nie wykazała w sposób dostateczny braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Należy mieć bowiem na uwadze, że to na skarżącym spoczywał obowiązek odebrania przesyłki spod adresu wskazanego przez niego jako adres do korespondencji i to jego obciążają skutki zaniedbań w tym zakresie. Co więcej na skarżącym ciążyła odpowiedzialność za wszelkie zaniechania osoby, która przebywając pod adresem wskazanym jako korespondencyjny podjęła przesyłkę poleconą, do czego – jak twierdzi skarżący – była upoważniona. Jak podał Sąd pierwszej instancji odbiorca przesyłki – M.F. opuściła szpital 11 marca 2007 r. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał na okoliczności, które uniemożliwiałyby jej nawiązanie kontaktu ze skarżącym po tej dacie, z uzasadnienia nie wynika także, aby sam skarżący podejmował działania zmierzające do tego celu. Nadto podkreślenia wymaga, że przesyłka doręczona została na adres prowadzonego przez M.F. biura rachunkowego, które zatrudniało – zgodnie z twierdzeniem podatnika – innych pracowników. O ile zatem M.F. nie miała możliwości skontaktowania się ze skarżącym osobiście, mogła zlecić tę czynność pracownikom biura. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasady jawności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż z treści art. 86 § 1 P.p.s.a. wyraźnie wynika, że wniosek o przywrócenie terminu może być rozpoznany na posiedzeniu niejawnym. Od uznania sądu zależy zatem, czy wniosek taki rozpatrywany będzie na rozprawie, czy w ramach posiedzenia niejawnego. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a., obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, jak również do wskazania, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu i w interesie skarżącego było wyczerpujące wyjaśnienie wszelkich okoliczności tego uchybienia. Strona miała zatem sposobność, aby zaprezentować swoje stanowisko w sprawie, mimo że sprawa ta była rozpoznawana w ramach posiedzenia niejawnego. W tym także kontekście nie jest zasadny sformułowany w zażaleniu zarzut naruszenia przepisów ustawy zasadniczej. Sąd pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w oparciu o informacje przedstawione przez podatnika i na podstawie owych informacji doszedł do przekonania, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu pierwszej instancji w tym zakresie i stwierdza, że jest ona logiczna i spójna. Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a. przemawiające za zasadnością przywrócenia stronie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionowane orzeczenie w pełni odpowiada obowiązującym przepisom postępowania sądowoadministracyjnego, stąd zasadne jest oddalenie zażalenia w oparciu o treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.