II FZ 586/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 655/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 grudnia 2006 r., nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 655/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż skarżący wniósł o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym podał, iż osiąga dochody z działalności gospodarczej w wysokości 2.500 zł (miesięcznie), nie posiada żadnego majątku nieruchomego, przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Ponadto w miarę możliwości przekazuje alimenty zasądzone na rzecz czwórki dzieci w łącznej wysokości 15.000 zł. Nadto w piśmie z dnia 2 września 2008 r. oświadczył, że utrzymuje się z dochodów osiąganych jako wspólnik Kancelarii Adwokacko-Radcowskiej, nie ma żadnych rachunków bankowych, na których znajdowałyby się aktualnie środki finansowe lub obroty w ciągu ostatnich 3 miesięcy. Nadesłał także deklaracje VAT -7, deklaracje PIT 5L, PIT 36L, PIT 37 L. Wyjaśnił nadto, że jest najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. N., który stanowi własność m.st. W. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skonstatował, że wnioskodawca uniemożliwił Sądowi dokonania oceny zdolności płatniczych strony, bowiem nie nadesłał wszystkich żądanych dokumentów w trybie art.255 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wywodził i argumentował, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w piśmie z dnia 2 września 2008 r. wystarczająco wykazał, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu. Artykuł 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przewiduje, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego: udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (post. NSA z dnia 6.10.2004 r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Zatem strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22.12.2002 r., FZ 862/04, niepubl.). Ponadto podkreślenia wymaga fakt, iż przyznanie prawa pomocy jest uzależnione nie od wysokości rzeczywiście uzyskiwanych przez stronę dochodów, lecz od całokształtu jej możliwości zarobkowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pełni podzielić rozstrzygnięcie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy można stwierdzić, iż skarżący jest w stanie nie tylko samodzielnie się utrzymać, ale również gromadzić majątek. Z nadesłanych przez skarżącego deklaracji wynika bowiem, że w 2007 r. uzyskał przychód w kwocie 424.564, 53 zł (PIT 36 L), w 2008 r. przychód w kwocie 124.331,00 zł (PIT 5L – deklaracja na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za czerwiec 2008 r.), w 2007 r. przychody z działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenia) – 3.528 zł oraz z tytułu innych źródeł - 7. 352,56 zł (zgodnie z PIT – 37 za 2007 r. Nie są w pełni wiarygodne twierdzenia skarżącego o niewysokich dochodach, w sytuacji, gdy jest on adwokatem i wspólnikiem Kancelarii Adwokacko – Radcowskiej, a więc posiada istotne możliwości zarobkowe. Ponadto, zasądzone świadczenia alimentacyjne na rzecz czworga dzieci skarżącego wskazują, iż wnioskodawca musi mieć wyższe dochody niż te wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nierealna wydaje się sytuacja, w której Sąd nałożyłby na "osobę ubogą" obowiązek alimentacyjny w łącznej kwocie 15.000 zł. Wnioskodawca nie wywiązał się także z obowiązku nałożonego przez Sąd pierwszej instancji w trybie art.255 p.p.s.a., to znaczy nie przedstawił Sądowi zestawienia miesięcznych wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, a tym samym pozbawił Sąd możliwości ustalenia zdolności płatniczej skarżącego. Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O ile zatem nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący jest w stanie bez uszczerbku dla siebie lub swojej rodziny, przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych dochodów, pokryć koszty sądowe w kwocie 1.000,00 zł. Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.