VII SA/Wa 1253/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi W. i H. S. na decyzję Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na rzecz skarżących W. i H. S. kwotę 800 (osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VII SA/Wa 1253/07 UZASADNIENIE [...] Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa decyzja nr [...] z dnia [...] października 2005r. umorzył postępowanie po rozpatrzeniu sprawy odpowiedzialności zawodowej w budownictwie J. Ś. oraz J. R. obwinionych o to, że nie spełniają lub spełniają niedbale swoje obowiązki, tj., o czyn z art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane oraz art. 41 ustawy z dnia 15.12.2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że W. i H. S. w dniu 17.12.2004r. złożyli doniesienie na J. Ś. i J. R., iż nierzetelnie wykonali ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego budowy domu H. Ż. i ich domu, przez co narazili ich na koszty związane z odwołaniem od tej ekspertyzy i zażądali odszkodowania w kwocie po 10.000 zł od każdego obwinionego. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ przyjął, iż ekspertyza techniczna mimo drobnych nieścisłości, jest wykonana z zachowaniem obowiązujących przepisów oraz zasad wiedzy technicznej, a więc nie narusza art. 41 ustawy z dnia 15.12.2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa decyzją Nr [...] z dnia [...].01.2006r. po rozpatrzeniu odwołania W. i H. S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwany dalej kpa/ - umorzył postępowanie odwoławcze wywodząc, że W. i H. S. nie są w sprawie stroną w rozumieniu art. 28 kpa, to tym samym nie posiadają oni legitymacji procesowej do wniesienia odwołania na podstawie art. 127 § 1 kpa. Skargę na powyższą decyzję wnieśli W. i H. S., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia z dnia [...] listopada 2006 r., sygn. akt [...] 1539/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uchylił zaskarżoną decyzję Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej stwierdzając w uzasadnieniu, że decyzja organu II instancji zapadła po rozpatrzeniu odwołania W. i H. S. mimo że nie została ona doręczona odwołującym się. Sytuacja taka wyczerpuje przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bowiem strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zatem w przypadku stwierdzenia jednej z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 1-9 kpa, następuje uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. przy czym dla uchylenia decyzji na podstawie cytowanego przepisu nie ma także znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa, wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.12.2002 r., sygn. akt III RN 200/01, OŚNA PiVS 2003, Nr 24, poz. 582/. Po ponownym rozpoznaniu odwołania Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2007r. umorzył postępowanie odwoławcze stwierdzając w uzasadnieniu, że po stronie W. i H. S. nie istnieje żaden interes prawny lub obowiązek, o którym mógłby rozstrzygnąć przez wydanie decyzji administracyjnej w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Skargę na decyzję Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej złożyli W. i H. S. , wnosząc uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji [...] Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Zdaniem skarżących Rzecznik zaś w ramach kompetencji jakie posiada może tylko przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i sprawować funkcje oskarżyciela, wnosząc uprzednio odpowiednie oskarżenie. Zdaniem skarżących z przepisów Prawa budowlanego i ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów nie wynika by Rzecznik miał uprawnienie do kończenia postępowania poprzez wydanie rozstrzygnięcia na pozór administracyjnych w formie decyzji o umorzeniu postępowania. W ten sposób Rzecznik bowiem wszedłby w kompetencje sądu dyscyplinarnego, dla którego zarezerwowane jest uprawnienie do zbadania sprawy i wydania odpowiedniego orzeczenia kończącego. Niezależnie jednak od powyższego wskazują , że z uwagi na okoliczności przedmiotowej sprawy powinni być traktowani jako strona postępowania jako że uznanie przez organy nadzoru budowlanego kwestionowanej przez skarżących opinii za rzetelną umożliwiało prowadzenie w dalszym ciągu prac u sąsiada, a to doprowadziło do niszczenie ich części budynku. W odpowiedzi na skargę Krajowy Rzecznik wniósł o stwierdzenie nieważności swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności należy wskazać, że rzecznicy obu instancji nie są uprawnieni do orzekania w sprawach administracyjnych, właściwość rzeczową w tym zakresie posiadają jedynie sądy dyscyplinarne izb. Na mocy art. 25 z dnia 15 grudnia 2000 r. ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42, z późn. zm.) oprócz spraw dyscyplinarnych członków okręgowej izby, również sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej tychże członków, określone w ustawie -Prawo budowlane rozpatruje okręgowy sąd dyscyplinarny. Ustawodawca, określając w wymienionym art. 25 zadania sądu dyscyplinarnego, wymienił wśród nich kompetencje publicznoprawne zawarte w przepisach prawa materialnego, tj. w art. 95-101 znowelizowanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), które przed wejściem w życie tej ustawy, zwanej dalej korporacyjną, były załatwiane w pierwszej instancji przez wojewodów. Są to więc typowe sprawy z zakresu administracji publicznej, przejęte do załatwiania przez korporacje architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Wyżej wymienione przepisy są zatem podstawą dla okręgowych sądów dyscyplinarnych i sądów krajowych poszczególnych izb wymienionych samorządów zawodowych, do wydawania decyzji administracyjnych. Art. 26 ustawy korporacyjnej powierzył okręgowym rzecznikom odpowiedzialności zawodowej zadania polegające na prowadzeniu postępowań wyjaśniających oraz sprawowaniu funkcji oskarżyciela zarówno w sprawach dyscyplinarnych, jak i z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb. W przepisie tym określono też kompetencje rzecznika, upoważniając go do składania odwołań od orzeczeń okręgowego sądu dyscyplinarnego w sprawach, o których mowa wyżej, do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego oraz wnoszenia skarg do sądu administracyjnego w zakresie odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa. Zatem z treści normatywnej przywołanych przepisów ustawy korporacyjnej, tj. z art. 25 i 26 wynika jednoznaczny podział zadań i kompetencji pomiędzy organy. Sądy dyscyplinarne - na podstawie odesłania z art. 95 Prawa budowlanego - mają uprawnienia do orzekania w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej za pomocą stosownych narzędzi proceduralnych, zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, rzecznik zaś może jedynie prowadzić postępowania wyjaśniające w tym zakresie i wnosić oskarżenia w tych sprawach do sądów dyscyplinarnych. Zgodnie z treścią art. 104 § k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 1). Natomiast decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2). Umorzenie postępowania następuje zatem w drodze decyzji, które jest rozstrzygnięciem sprawy w inny sposób. Z tego względu ewentualną decyzję umarzającą postępowanie, jako rozstrzygającą sprawę w inny sposób, może wydać jedynie sąd dyscyplinarny. Rzecznik nie może zaś, korzystając przez analogię z trybu określonego we wspominanym rozporządzeniu, wydawać aktów administracyjnych kończących postępowanie, gdyż ustawa nie wyposażyła go w stosowne kompetencje, w delegacji do art. 58 nie zawarto też stosownego odesłania. Stwierdzić przeto należy, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej, rozstrzygając sprawę przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, naruszył właściwość rzeczową okręgowego sądu dyscyplinarnego, jedynego organu uprawnionego na podstawie art. 26 ustawy korporacyjnej do rozstrzygnięcia sprawy. Nadmienić również należy, że wprawdzie skarżącemu przysługiwało uprawnienie do złożenia skargi sądowej, bowiem w zaskarżonej decyzji odmówiono mu legitymacji do występowania w sprawie z uwagi na brak przymiotu strony postępowania z art. 28 k.p.a., a zatem objęta skargą decyzja dotyczyła jego interesu to sprawa jego legitymacji do wszczęcia postępowania i złożenia odwołania jest kwestią odrębną . Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 1999 r. sygn. IV SA 1144/97 (LEX nr 47829 ), że "inwestor nie ma tytułu prawnego, aby być uczestnikiem postępowania, w którym odpowiednie organy, w ramach uprawnień ustawowych, dokonują oceny, czy osoby mające uprawnienia budowlane wykonują je należycie, stosownie do ciążących na nich obowiązków. Odpowiedzialność zawodowa rodzi stosunek prawny między osobą mającą uprawnienia a organem kontroli sposobu wykonywania zawodu i tylko na tej linii można mówić o interesie i obowiązku prawnym." W tym stanie rzeczy, skoro obie decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., należało stwierdzić ich nieważność stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).