I FZ 421/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/GI 342/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z 15 września 2006 r. w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 maja 2005 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 16 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/GI 342/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego przez ten Sąd 15 września 2006 r. wyroku oddalającego skargę E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 31 maja 2005 r. Nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że po wydaniu 13 grudnia 2006 r. postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku z 15 września 2006 r. do Sądu wpłynęło 15 grudnia 2006 r. pismo skarżącej z 12 grudnia 2006 r. zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 15 września 2006 r. Do pisma tego skarżąca dołączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia, a później skargę na czynności adwokata złożoną do Rady Adwokackiej. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca podała, że pełnomocnik nie poinformował jej o terminie rozprawy, mimo że wnosiła o to. Ponadto wskazała, że w późniejszym terminie pełnomocnik poinformował ją, iż rozprawa się odbyła i oczekuje na wyrok, natomiast w sekretariacie Sądu dowiedziała się, że w sprawie upłynął termin do złożenia wniosku o uzasadnienie i że pełnomocnik nie wystąpił z takim wnioskiem, co wyjaśnił brakiem zamiaru złożenia skargi kasacyjnej. Skarżąca stwierdziła, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu zaniedbał swoje obowiązki doprowadzając do naruszenia prawa do obrony. Skarżąca wniosła też o uchylenie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie jest w stanie ustalić ani na podstawie dokumentów ani na podstawie okoliczności, kiedy rozpoczął się bieg siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca bowiem nie podała we wniosku, jaka była przyczyna uchybienia terminu przez jej pełnomocnika i kiedy przyczyna ta ustała. W związku z tym, że nie można było jednoznacznie ustalić początkowego momentu liczenia terminu z art. 87 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) WSA przystąpił do merytorycznej oceny wniosku, w której stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy pełnomocnika. Sąd zauważył, że zasadą jest, iż pełnomocnik działający w granicach umocowania nie jest ograniczony stanowiskiem strony w czynnościach procesowych, które podejmuje. Strona nie może też, poza przypadkiem określonym w art. 41 p.p.s.a., negować czynności procesowych, które podjął pełnomocnik lub wycofywać się z ich skutków, ponieważ czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 § 2 Kodeksu cywilnego). Skarżąca nie wypowiedziała pełnomocnictwa wcześniej, zatem pełnomocnik ten był uprawniony do działania w imieniu strony, czyli jego działanie lub zaniechanie było działaniem lub zaniechaniem strony. Wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło dopiero w grudniu 2006 r. jak uznał Sąd pierwszej instancji, na podstawie sformułowania zawartego we wniosku o przywrócenie terminu. WSA stwierdził również, że nie można uznać po wypowiedzeniu pełnomocnictwa, by istniały podstawy do przywrócenia terminu ze względu na brak winy w uchybieniu terminu po stronie skarżącej. Sąd pierwszej instancji zweryfikował obiektywny miernik staranności w odniesieniu do działań lub zaniechań pełnomocnika, a nie skarżącej. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu nie tylko nie uprawdopodobniła, ale przede wszystkim nie powołała się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika. Przyjęcie przez skarżącą, że pełnomocnik naruszył jej prawa i powołanie się na fakt złożenia skargi na pełnomocnika nie zostało przez WSA uznane za takie okoliczności. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie i wniosła o uchylenie zaskarżonego zażalenia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Uzasadniając swój wniosek skarżąca podniosła, iż adwokat nie poinformował jej o terminie rozprawy, pomimo że zgłaszała, iż chce być obecna na rozprawie i dodatkowo przekazać dokumenty, które mogły mieć pozytywny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, iż skoro nie wypowiedziała pełnomocnictwa to działanie lub zaniechanie adwokata należy uznać za działanie lub zaniechanie strony. Znaczna część zażalenia dotyczy relacji skarżącej z adwokatem. Podniosła też, iż nie wiedziała o terminie rozprawy, gdyż adwokat nie przekazał jej tej informacji, choć sam otrzymał zawiadomienie 22 sierpnia 2006 r. W momencie kiedy prosiła o przesłanie wyroku z uzasadnieniem, została poinformowana, że musi czekać aż Sąd go prześle sam. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zatem pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej (por. wyr. NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (post. NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Należy podkreślić, jak to prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148). Za zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Okoliczności podnoszone przez skarżącą, iż zaniedbał on poinformowania jej o rozprawie i mylnie pouczył o sposobie doręczania wyroku nie mogą stanowić o braku winy strony, skoro za działania lub zaniechania pełnomocnika w zakresie czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Zarzuty skarżącej dotyczą de facto jej relacji z adwokatem z urzędu, a nie samego postanowienia sądu, które co należy stwierdzić odpowiada prawu. W związku z powyższym oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 3