II OSK 1409/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ke 761/05 w sprawie ze skargi M. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt: II SA/Ke 761/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], mocą której w wyniku wznowionego postępowania administracyjnego od ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...], odmówił jej uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia organu administracji jako przekonywające a stanowisko prawne za trafne oraz wskazał, że organ administracji mógł uznać za niewystarczające dołączone przez skarżącego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 8 lutego 2005 r. oświadczenia trzech świadków. Zdaniem Sądu I instancji oświadczenia te bowiem stoją w sprzeczności z oświadczeniami samego skarżącego zawartymi w napisanym przez niego życiorysie i deklaracji członkowskiej. Sąd podkreśla, że oba te dokumenty zostały sporządzone jesienią 1986 r., a więc zawarte w skardze stwierdzenie, iż "referent sprawy zapewne nie wie, że przyznanie się do przynależności do AK czy BCh w latach 50- tych i 60-tych oznaczało represję i dyskryminację" nie tłumaczy, dlaczego w drugiej połowie lat 80-tych skarżący zaprzeczył, aby należał do jakiejś organizacji w czasie wojny. Sąd przyjął nadto, że w niniejszej sprawie nie chodzi o to, iż dowody potwierdzające rzekomy udział skarżącego w oddziałach AK i BCh pojawiły się dopiero na etapie odwoływania się od decyzji wydanej [...] po wznowieniu postępowania zakończonego wcześniej decyzją ostateczną z dnia [...] ale o to, że sam skarżący w czasie prowadzonego w [...] postępowania weryfikacyjnego nie wspominał o tym, że pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach lub organizacjach. W odwołaniu od pierwszej niekorzystnej dla niego decyzji, jaka zapadła [...] M. Ż. powołał się jedynie na to, że jego rzeczywisty tytuł do kombatanctwa oparty jest na art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) jako odbywanie służby wojskowej w latach [...] w brygadzie WOP, w której rejonie działania były prowadzone walki z grupami W.). Także w późniejszych pismach skarżący nie twierdził, że należał do oddziałów partyzanckich, ale że z nimi jedynie współdziałał (pismo z dnia [...] grudnia 2000 r.) Również w piśmie z [...] grudnia 2004 r. mowa jest o tym, że ojciec skarżącego zgodził się na to, aby on współpracował z Armią Krajową, Batalionami Chłopskimi a niewątpliwie określenie "współpraca" nie jest tożsame z przynależnością do oddziałów partyzanckich. Zdaniem Sądu meriti skarżący sam tę różnicę dostrzega skoro pisząc o swoim ojcu wprost stwierdza, że należał on do Batalionów Chłopskich, a o sobie napisał, iż jedynie z organizacją tą współpracował. Znamienne jest, że we wniosku z dnia 8 lutego 2005 r. o ponowne rozpoznanie sprawy M. Ż. wskazał, iż do tej grupy (BCh) należał jego ojciec "ale jako osoba w podeszłym wieku i bardzo chora, ja wstąpiłem w jego obowiązki i uprawnienia żołnierza BCh, udzielając im znacznej pomocy". Tymczasem z oświadczeń świadków dołączonych do jego wniosku wynika, że skarżący należał do organizacji AK. Sąd pierwszej instancji zauważa, że tego typu jednoznaczne stwierdzenia zostały napisane inną czcionką maszynową niż zawarte w tych oświadczeniach wcześniejsze stwierdzenia, iż skarżący był członkiem BCh a dla grupy AK świadczył pomoc. Jedynie z dopisanych inną czcionką części oświadczeń wynika, że skarżący złożył przysięgę przed Komendantem J. G.. M. Ż. o złożeniu przez siebie przysięgi po raz pierwszy wspomina dopiero w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. (a więc już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie), przy czym wskazuje, iż osoba, przed którą składał przysięgę miała na imię J. a nie J. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu pierwszej instancji, dają podstawę by przyjąć, że nie można organowi administracji zarzucić dowolności przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału, w tym błędnej oceny dołączonych do wniosku oświadczeń świadków. Organ ten władny był również pominąć dowód z przesłuchania skarżącego, skoro ze składanych przez niego wcześniej pism nie wynikało, aby w czasie wojny pełnił on służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się na podstawie art. 145 kpa a więc w trybie nadzwyczajnym. Podstawę wznowienia postępowania stanowił zarzut z art. 145 § 1 pkt 5 czyli, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z pisma, które zapoczątkowało postępowanie wznowieniowe wynikało, że nową okolicznością jest tylko "współdziałanie z oddziałami partyzanckimi AK i BCh". Skarżący nie powołał się na nowe dowody świadczące o tym, że odbywając służbę wojskową walczył z oddziałami W. Sąd podkreślił, że ta okoliczność była przez skarżącego podniesiona już wcześniej, gdy odwoływał się od decyzji z dnia [...] pozbawiającej go uprawnień kombatanckich i Kierownik do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymując w mocy swą decyzję uznał, że to stwierdzenie nie zostało przez skarżącego udowodnione (zaś Naczelny Sąd Administracyjny skargę od tej decyzji oddalił). W toczącym się postępowaniu po wznowieniu postępowania M. Ż. na okoliczność udziału w walkach z W. w ogóle się nie powoływał. Dlatego też niczym nieuzasadniony jest zawarty w skardze zarzut, iż "absurdem jest kwestionowanie" jego udziału w tych walkach. We wniesionej przez pełnomocnika skarżącego (radcę prawnego) skardze kasacyjnej, zarzuca się wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 2 pkt 3 i 6 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie 2-gie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach (...) przez wadliwą jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zarówno części ogólnej jak i szczegółowej k.p.a., a w szczególności przez zaniechanie zastosowania art. 86 k.p.a. i wadliwą ocenę charakteru tego dowodu jako subsydiarnego oraz przez wadliwą ocenę, że postępowanie dowodowe w części po wznowieniu postępowania nie dostarczyło dowodów do wzruszenia decyzji ostatecznej organu administracji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, z uwagi na zaniechanie przeprowadzenia wszystkich dowodów będących w dyspozycji Sądu. Skarżący nie godzi się z ustaleniem, że nie przysługuje mu żaden z tytułów do stwierdzenia uprawnień kombatanckich według ustawy, bo rzekomo nie ma wystarczających ku temu dowodów zebranych w sprawie, a tzw. utrwalenie władzy ludowej, takim tytułem przestało być. Jest to – zdaniem pełnomocnika skarżącego - ustalenie wadliwe, skoro wykazano, że już od lipca 1947 r. skarżący był żołnierzem z poboru w Brygadzie W.O.P. na południowo - zachodniej granicy, gdzie m.in. zwalczano działalność W., a nie K.B.W. jak wadliwie ustalono. Zdaniem pełnomocnika nie przeprowadzenie dowodów ze świadków, narusza prawo, bowiem wskazuje to na przyjęcie, że złożone przez nich oświadczenia nie mają mocy dowodowej. Stąd też pominięcie wniosku o dowód z zeznań strony (art. 86 k.p.a.) jako rzekomo subsydiarnego dowodu jest również, jego zdaniem, naruszeniem reguł dowodzenia przewidzianych w k.p.a. (art. 75-81). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny jasno przedstawił kwestię rzekomego udziału skarżącego w oddziałach walczących z W. Ta sprawa była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, a zatem nie mogła być podnoszona w postępowaniu wznowieniowym, gdyż strona wskazywała w nim na okoliczność, która zaistniała przed wyrokiem NSA, a tym samym zarzut ten był temu Sądowi znany. Sąd pierwszej instancji także przekonywająco przedstawił dlaczego oświadczenia świadków nie wnoszą nic istotnego do sprawy i pozostają w sprzeczności z dotychczasowymi twierdzeniami samego skarżącego. Organ administracyjny nie miał obowiązku dopuścić dowodu z zeznań świadków, które nie zmierzają do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.). Natomiast wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego sąd administracyjny nie jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu zeznań świadków, gdyż art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a.) pozwala jedynie na przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia sprawy. Wprawdzie nie zwracał na to uwagę ani organ administracji ani Sąd meriti, niemniej należy podkreślić, że stosownie do art. 148 k.p.a. wszczęcie postępowania wznowieniowego może nastąpić o ile strona wystąpi z wnioskiem w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący nie mógł o podanych przez siebie okolicznościach dowiedzieć się w czasie przed upływem jednego miesiąca od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co jest oczywiste w okolicznościach tej sprawy. Czy natomiast w tym czasie ujawniły się nowe dowody w postaci np. tych świadków nie ustalano ale i to należy wykluczyć. Zatem nie było także podstaw do wznowienia postępowania. Nowe okoliczności czy dowody nieznane organowi w dacie wydania decyzji polegają na tym, że one muszą się ujawnić. Nie stanowią takich dowodów zdarzenia, które strona znała i mogła powołać oraz nie chodzi tu o intelektualną sferę (strona sobie przypomniała o pewnych zdarzeniach) ale o materialne ujawnienie dowodów czy okoliczności, które strona powołać nie mogła, ponieważ nie dysponowała nimi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.