II OZ 1039/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1631/06 w pkt 1 przyznające prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, w pkt 2 oddalające w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1631/06 w pkt 1 przyznał skarżącej A. N. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz w pkt 2 w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że rozpoznając wniosek skarżącej wziął pod uwagę kwotę należnego w sprawie wpisu (wpis stosunkowy w wysokości 295 zł) oraz wysokość przyszłych kosztów postępowania sądowego w porównaniu do wysokości uzyskiwanych przez skarżącą dochodów. Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca jest osobą chorą, w podeszłym wieku, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który także jest osobą chorą. Oboje ponoszą liczne wydatki na leczenie, obciążeni są również ratami zaciągniętego kredytu w wysokości (...) zł. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego skoro skarżąca uzyskuje stałe dochody z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie (...) zł miesięcznie, zaś łącznie z mężem uzyskują miesięcznie (...) zł netto, to jest w stanie ponieść częściowe koszty wpisu sądowego w kwocie 100 zł, bez uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego. Na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła A. N.. W treści zażalenia skarżąca wniosła o przyznanie jej całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że częściowe przyznanie pomocy spowoduje ograniczenie koniecznych wydatków na leczenie, np. wykupienie leków, wizyty u lekarza, wykonanie badań. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy przy tym zauważyć, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest współwłaścicielką mieszkania o pow. (...) m2, zaś miesięczny dochód skarżącej wraz z mężem kształtuje się na poziomie (...) zł netto. W sprzeciwie od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2007 r. skarżąca wskazała, że po uiszczeniu miesięcznych wydatków z jej emerytury pozostaje kwota (...) zł miesięcznie (kwota (...-...) zł). W świetle powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, w pełni należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że wykazana przez skarżącą sytuacja materialna w żaden sposób nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślenia ponadto wymaga, że na obecnym etapie sprawy koszty sądowe wynoszą 295 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi, z czego skarżąca jest zobowiązana do ich opłacenia jedynie w kwocie 100 zł. Biorąc zatem pod uwagę sytuację materialną strony, nawet przy uwzględnieniu wydatków związanych z leczeniem czy też innych ciążących na stronie zobowiązań z tytułu zaciągniętego kredytu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w w/w kwocie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.