II FZ 382/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 239/08 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. P. i W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 239/08) odmówił przyznania W. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. P. i W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 grudnia 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona nienależycie przedstawiła swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W szczególności niewiarygodne w ocenie Sądu są informacje, iż skarżący prowadząc od dwóch lat działalność bez licencji w zakresie "wyceny nieruchomości" nie osiągał z tego tytułu dochodu, natomiast środki finansowe na utrzymanie siebie, żony oraz trzech synów czerpie ze stypendiów i zasiłku dzieci a także pożycza od rodziny. Sąd wskazuje, iż skarżący może uzyskiwać dochody z nieruchomości jakie posiada tj. trzech nieruchomości zabudowanych oraz z lasu, którego jest współwłaścicielem. Co prawda na zakup nieruchomości zaciągnął u osób prywatnych pożyczki w wysokości 450.000 zł oraz 200.000 zł, które spłaca, jednakże, jak podkreśla Sąd, spłata zaciągniętych pożyczek nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnością sądową jaką jest wpis w wysokości 345 zł. Dodatkowo argumentem przemawiającym za nieprzyznaniem stronie prawa pomocy jest fakt, iż pomimo wezwania nie nadesłała żadnych dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych stałych kosztów utrzymania, ani nawet nie wskazała wysokości tych wydatków. Sąd podkreślił, że w chwili obecnej jedyne wydatki jakie strona jest zmuszona ponieść to wpis sądowy w wysokości 345 zł. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, iż jego sytuacja materialna jest na tyle zła, że uiszczenie wpisu sądowego spowoduje uszczerbek w utrzymaniu jego i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W przedmiotowej sprawie wynika, iż skarżący nie wykonał w całkowitym zakresie kierowanych do niego wezwań, tj. nie nadesłał wszystkich dokumentów, od których zależy rozstrzygnięcie odnośnie jego wniosku. W szczególności nie przedłożył miesięcznych wydatków jakie ponosi na utrzymanie swojej rodziny. Uniemożliwiło to Sądowi pierwszej instancji w sposób jednoznaczny stwierdzenie czy faktycznie w stosunku do niego zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Również do zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona nie załączyła żadnych dokumentów źródłowych uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić w tym kontekście należy, że tak długo, jak skarżący będzie się uchylał od obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń (w trybie art. 255 p.p.s.a.), nie będzie możliwe pozytywne dla niego rozstrzygnięcie jego żądania. Z treści art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. W związku z tym, należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż zapłata kosztów sądowych w kwocie 345 zł nie przekroczy możliwości finansowych skarżącego. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.