I OZ 208/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 396/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] S.A. w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty nagród jubileuszowych oraz odpraw emerytalno - rentowych postanawia: oddalić zażalenie Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2007 r. złożonym na formularzu PPPr uzupełnionym w dniu 15 października 2007 r., "[...]" S.A. z siedzibą w G. zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż kumulacja nakazów zapłaty wydanych przeciwko Spółce, a tym samym wzrost wierzytelności przez zapłatę kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego powoduje pogarszanie się sytuacji finansowo - ekonomicznej Spółki. Wnioskodawca ponosi obecnie jedynie wydatki niezbędne dla utrzymania przedsiębiorstwa, zaś posiadane środki pochodzą z pomocy publicznej uzyskanej od Państwa. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił [...] S.A. przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę całokształt stanu faktycznego sprawy oraz obowiązujący stan normatywny Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, nie wykazała bowiem, iż posiadane przez nią jakiekolwiek aktywa finansowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego, a po uiszczeniu określonej kwoty tytułem kosztów sądowych nie będzie w stanie utrzymać płynności finansowej. Za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia m.in. wykazanie straty za I półrocze 2007 r. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań, strata oznacza jedynie nadwyżkę sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wskazała, iż z uwagi na złą sytuację finansową zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej bądź złożono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Tym samym Sąd uznał, iż skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, co wiązać się musi z koniecznością regulowania zobowiązań natury publicznoprawnej jak i prywatnoprawnej. Sąd wskazał ponadto, iż porównanie wysokości obciążeń finansowych, jakie skarżąca musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz jej potencjalnych możliwości finansowych, nie przemawia za zasadnością złożonego wniosku. Sąd zwrócił uwagę, iż skarżąca jako spółka akcyjna, posiadająca kapitał zakładowy w wysokości [...] zł oraz środki trwałe o wartości [...] zł ( na dzień 31 grudnia 2006 r.) i [...] zł (na dzień 30 czerwca 2007 r.), w I półroczu 2007 r. uzyskała przychód w wysokości [...] zł, który znacznie przewyższa wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie, a nie wykazała -jak już wcześniej wskazano - iż utraciła płynność finansową. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki umożliwiające przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, wobec czego na mocy art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie [...] S.A. wniosła zażalenie domagając się jego uchylenia w całości i przyznania prawa pomocy, zarzucając postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 255 w/w ustawy. Zdaniem skarżącej, podnieść należy, że załączone do wniosku dokumenty są podstawowymi i powszechnie wymaganymi i używanymi zarówno do oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstwa jaki i analizie finansowej mającej na celu ocenę rentowności i kondycji ekonomicznej organizacji. Przedłożone dokumenty zawierają w ocenie skarżącej wszystkie niezbędne dane do dokonania oceny sytuacji finansowej [...] w zakresie wymaganym niniejszym postępowaniem. Zdaniem skarżącej, ocena Sądu I instancji nie została dokonana z uwzględnieniem i wykorzystaniem wszystkich danych zawartych w złożonych dokumentach finansowych. Skarżący nie zaprzecza, że przedsiębiorstwo [...] funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Bezspornym jest, że nie zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej, nie wszczęto również procedury upadłościowej. Czy prawo pomocy jest uprawnieniem przysługującym wyłącznie podmiotom, które zaprzestały prowadzenia działalności, bądź złożyły wniosek o ogłoszenie upadłości? Wobec ogromnej liczby toczących się postępowań sądowych, co w konsekwencji implikuje konieczność ponoszenia ogromnych kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego powód wielokrotnie zwalniany był z ponoszenia tych kosztów. W związku z powyższym obciążenie [...] S.A., w tak trudnym i jednocześnie determinującym jego przyszłe losy momencie wysokimi kosztami sądowymi, obiektywnie uniemożliwia mu obronę jego praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym i czyni jego dostęp do tego postępowania jedynie iluzorycznym. Skarżąca powołała się ponadto na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżąca [...] S.A. nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów postępowania. Wbrew temu co twierdzi strona skarżąca w zażaleniu należy bowiem uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał prawidłowej oceny przedłożonej przez skarżącą dokumentacji odzwierciedlającej jej stan finansowy i wyprowadził trafne wnioski. Podzielić należy zatem pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ponadto, jak wskazał Sąd I instancji w pierwszym półroczu 2007 r. Spółka uzyskała przychód w wysokości [...] zł, który znacznie przewyższa wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie i które to środki mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Również wysokość kapitału własnego Spółki oraz wartość środków trwałych przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy także zauważyć, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powstałym na tle stosowania instytucji prawa pomocy funkcjonuje pogląd, który należy uznać za trafny, iż przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością. W takiej sytuacji należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2007 r. odmówił [...] S.A. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.