I SA/Wa 860/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska /spr./ Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2007 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] stwierdzającą, że ostateczna decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2001 r., nr [...] stwierdzająca nabycie przez Miasto i Gminę W. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie W., arkusz mapy 26, jako działki nr [...] i nr [...], wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że Wojewoda Wielkopolski po wznowieniu postępowania komunalizacyjnego zakończonego jego ostateczną decyzją z dnia [...] października 2001 r. o stwierdzeniu nabycia przez Miasto i Gminę W. z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie W. jako działki nr [...] i nr [...], decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., podjętą z powołaniem art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i § 2 kpa, stwierdził, że ostateczna decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2001 r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że w toku wznowionego na wniosek R.M. postępowania dotyczącego skomunalizowania nieruchomości składającej się z działek nr [...] i nr [...], R.M. wykazał posiadanie przez niego tytułu prawnego w postaci prawa własności skomunalizowanego mienia. Ponadto w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 2001 r. nie brał on udziału bez swojej winy. Jednakże - zdaniem Wojewody Wielkopolskiego - obecnie ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2001 r. uchylić już nie można z uwagi na treść art. 146 § 2 kpa. W rezultacie, na podstawie art. 151 § 2 kpa stwierdzono jej wydanie z naruszeniem prawa. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R.M. podnosząc, że decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2006 r. narusza zasady zaufania do Państwa gwarantowane Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem odwołującego się decyzja z dnia [...] października 2001 r. powinna być uchylona bo nie było podstaw prawnych do wcześniejszego ustalenia, iż nieruchomość stanowiła przed skomunalizowaniem własność Skarbu Państwa, a ponadto przepis art. 146 § 1 kpa jest sprzeczny z Konstytucją. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę stwierdziła, że rozstrzygniecie organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Organ odwoławczy zaznaczył, że Wojewoda Wielkopolski nie miał wpływu na dokonanie wcześniejszych wpisów wieczystoksięgowych o prawie własności Skarbu Państwa do spornego mienia. Jednocześnie po wystąpieniu R.M. z żądaniami zmierzającymi do przywrócenia mu jego praw do nieruchomości, Wojewoda Wielkopolski w ramach swoich kompetencji umożliwił ich restytucję, najpierw decyzją z dnia [...] października 2005 r. wyłączając sporne mienie spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a następnie po wyjściu na jaw nowych okoliczności, wznawiając postępowanie komunalizacyjne postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz podejmując w wyniku wznowionego postępowania decyzję z dnia [...] listopada 2006 r., umożliwiającą odwołującemu wystąpienie z roszczeniami odszkodowawczymi (art. 160 kpa). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R.M.. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 kpa oraz naruszenie przepisów Konstytucji RP i wniósł o jej uchylenie. Z kolei na rozprawie przeprowadzonej w dniu 23 października 2006 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikował skargę podnosząc, że wnosi o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji z tego względu, iż skarżący wnosił o wznowienie postępowania na innej podstawie prawnej niż rozpatrywały to organy. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2007 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2006 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa lub art. 145a § 1 kpa. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z czym w orzecznictwie podkreśla się, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa). Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Z powyższego wynika zatem, że po wznowieniu postępowania organ prowadzi postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie czy w sprawie zachodzą podstawy wznowienia postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 kpa i art. 145a § 1 kpa. W przypadku zaś ustalenia, że w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek wznowienia postępowania, organ wydaje decyzję w trybie art. 151 kpa. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy wznowienie postępowania następuje na żądanie strony, organ administracji publicznej jest związany żądaniem zawartym we wniosku o wznowienie. Oznacza to, że organ nie może z urzędu zmieniać jego kwalifikacji. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że występując z wnioskiem z dnia 18 czerwca 2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2001 r., R. M. podniósł, iż "przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o sporządzony spis mienia ogólnonarodowego, który okazał się fałszywy, bowiem jak wynika z decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2005 r., nr [...] (dziś już ostatecznej) zawierał również grunty nie stanowiące własności SP. W tej sytuacji jest to również nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania przedmiotowej decyzji, która nie była znana organowi wydającemu tę decyzję". Skarżący podał ponadto, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 2001 r. Organy administracji publicznej rozpoznające sprawę zobowiązane były zatem przeprowadzić postępowanie wznowieniowe w oparciu o przesłanki wykazane przez skarżącego we wniosku z dnia 18 czerwca 2006 r. Tymczasem z treści wydanych w sprawie decyzji wynika, że jako podstawę wznowienia postępowania przyjęto art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 kpa uznając, że strona postępowania nie bała w nim udziału oraz że w sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna nieznana organowi w dniu wydania decyzji komunlizacyjnej, tj. okazało się że nieruchomość objęta decyzją z dnia [...] października 2001 r. nie stanowiła nieruchomości ziemskiej i jako taka nie podlegała art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Oznacza to tym samym, że orzekające w sprawie organy, przeprowadzając postępowanie wznowieniowe na wniosek strony, nie zbadały wszystkich podstaw wznowienia określonych we wniosku z dnia 18 czerwca 2006 r. o wznowienie postępowania, a jednocześnie dokonały oceny przesłanek wznowieniowych niewskazanych w przedmiotowym wniosku. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje zapadły z naruszeniem art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 145 § 1 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.