V SA/Wa 2177/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2007 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz M. L. z Kancelarii Adwokackiej w W. [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Skarżąca D. B. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz.371 ze zm. – powoływanej dalej jako "ustawa o kombatantach"). Po rozpoznaniu ww. wniosku decyzją z [...] września 2005 r. Nr [...] Kierownik Urzędu odmówił Wnioskodawczyni przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Działdowie w listopadzie 1940 r. W uzasadnieniu wskazał, iż zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach. Organ wyjaśnił ponadto, iż nie dano wiary relacjom Wnioskodawczyni ani oświadczeniom świadków. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca podniosła, iż jej świadkowie to osoby starsze, posiadające uprawnienia kombatanckie i nie można podważać wiarygodności ich zeznań. Wyjaśniła, iż świadkowie znali całą rodzinę Skarżącej i w swoich zeznaniach "posługiwali się prawdą". Także sama Skarżąca – jak twierdzi – "składając swoją prośbę o przyznanie mi wyżej wymienionych uprawnień przez cały czas posługuje się prawdą". Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z [...] maja 2006 r. Nr [...] - wydaną na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2000r. Nr 42, poz.371 – powoływanej dalej jako "kpa") oraz art. 4 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, iż Skarżąca nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. W ocenie organu, twierdzeniom Skarżącej odnośnie pobytu w obozie podległym policji bezpieczeństwa w Działdowie nie sposób dać wiary. Jak dalej wskazuje organ, w toku postępowania zgromadzono bowiem bogaty materiał dowodowy, który w ocenie Kierownika Urzędu pozwolił na ustalenie rzeczywistego, zupełnie odmiennego obrazu losów Skarżącej w czasie II wojny światowej. Organ podniósł, iż nie jest prawdą - jak twierdzi to Skarżąca, iż nikt z jej rodziny nie uzyskał uprawnień kombatanckich. Takowe posiada bowiem jej brat - p. S. C.. Przeprowadzone badania archiwalne jego akt pozwoliły na stwierdzenie, iż rodzina p. C. w czasie okupacji przebywała nie w m. Kosmowo, lecz w m. Koziczyn. Jednoznacznie wskazują na to liczne dokumenty: życiorys p. S.C., jego kennkarta z 1944 r., a nawet złożona przez samą p. B. "Ankieta do Biura Dowodów Osobistych w C." z dnia 04.08.1956 r. Kierownik Urzędu podkreślił, iż w szczegółowym życiorysie brat Skarżącej jednoznacznie wskazał, iż rzeczywiście przebywał on w obozie w Działdowie. Miało to jednak miejsce w 1943 r., ale nikt z rodziny - poza nim - tam się nie znalazł. Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż uznał prawdziwość wskazanych w ww. dokumentach informacji z uwagi na to, że pochodzą one z różnych okresów czasu, z różnych źródeł, złożone zostały zaś spontanicznie, w sytuacji, gdy osoby je składające (w tym Skarżąca) nie były bezpośrednio zainteresowane korzystnym rozstrzygnięciem wniosku Skarżącej o przyznanie uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do przedstawionych przez Skarżącą, a mających świadczyć o jej zamieszkiwaniu w m. Kosmowo dokumentów w postaci: aktu urodzenia matki, aktów małżeństwa siostry i brata, Kierownik Urzędu uznał, iż nie mogą one być potwierdzeniem akurat tej okoliczności. Jak dalej wyjaśniono, powyższe dokumenty mogą wskazywać na fakt, iż rodzina Skarżącej posiadała grunty rolne w Kosmowie, czy też, że utrzymywała kontakt z mieszkańcami Kosmowa (co jest zrozumiałe, choćby z uwagi na fakt, iż matka strony tam się urodziła). W żaden sposób nie podważają natomiast prawdziwości dokumentów wskazujących wprost na miejsce stałego zamieszkania Skarżącej w czasie okupacji (kennkarta, ankieta, życiorys brata). Podkreślono przy tym, iż przedstawione akty małżeństwa rodzeństwa Skarżącej odnoszą się do wydarzeń powojennych, a więc nie mających wpływu dla niniejszej sprawy. Odnosząc się do przedstawionych przez Skarżącą oświadczeń świadków organ stwierdził, iż w jego ocenie budzą one wątpliwości; stoją one bowiem w wyraźnej sprzeczności z wyżej wskazywanymi dokumentami. Reasumując Kierownik Urzędu podniósł, iż poza oświadczeniami świadków, których prawdziwość została podważona i stoi w wyraźnej sprzeczności z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów, strona nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie wysiedlenia i pobytu w obozie hitlerowskim w Działdowie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2005 r. zarzuciła, iż organ zupełnie pominął wszystkie jej wyjaśnienia nie dając im wiary. Podniosła, iż zarzut dotyczący jej brata S.C. jest chybiony. Wskazała na niewłaściwą interpretację zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz na tendencyjną ocenę dowodów wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z uwagi na nie uwzględnienie okoliczności korzystnych dla niej, w szczególności oświadczeń świadków. Do skargi załączyła oświadczenia świadków: [...], poświadczenie zameldowania z Urząd Gminy D., ksero kilku stron z książki pt. "Koszmar" Zygmunta Gertnera. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ wyjaśnił dodatkowo, że nie miał możliwości ustosunkowania się do oświadczenia świadków, tj. A. B., W. Ł. przy podejmowaniu decyzji. Zakwestionował ponadto prawidłowość wystawionego przez UG D. poświadczenia zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu i na podstawie ww. ustaw, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania. Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl przewidzianej przepisem art. 77 § 1 k.p.a. zasady oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast do zasady swobodnej oceny dowodów, zawartej w przepisie art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, który stanowi, że represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zgodnie zatem z dyspozycją zawartą w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, aby uznać, że Skarżąca podlegała określonym w nim represjom, przesłanką konieczną i zarazem wystarczającą jest udowodnienie okoliczności samego tylko przebywania w takim właśnie miejscu odosobnienia. W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, iż ta okoliczność nie została udowodniona. Zasadnie odmówił wiarygodności twierdzeniom samej Skarżącej oraz zeznaniom świadków odnośnie pobytu w obozie podległym policji bezpieczeństwa, wskazując, iż budzą one wątpliwości, z uwagi na to, że stoją w wyraźnej sprzeczności ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami. Przeprowadzone badania archiwalne akt brata Skarżącej S. C. pozwoliły na stwierdzenie, iż rodzina p. C. w czasie okupacji przebywała nie w m. Kosmowo, lecz w m. Koziczyn. Wskazują też na to liczne dokumenty: życiorys p. S. C., jego kennkarta z 1944 r., a nawet złożona przez samą p. B. "Ankieta do Biura Dowodów Osobistych w C." z dnia 04.08.1956 r. Uznanie prawdziwości wskazanych w ww. dokumentach informacji z uwagi na to, iż pochodzą one z różnych okresów czasu, z różnych źródeł, złożone zostały zaś spontanicznie, w sytuacji, gdy osoby je składające (w tym Skarżąca ) nie były bezpośrednio zainteresowane korzystnym rozstrzygnięciem wniosku Skarżącej, jest zgodne z zasadami logiki i znajduje potwierdzenie w zasadach doświadczenia życiowego. Z powyższych względów organ zasadnie także uznał, iż okoliczność przebywania w obozie karnym w Działdowie nie potwierdzają dokumenty w postaci: aktu urodzenia matki oraz aktów małżeństwa siostry i brata. Podkreślenia wymaga również, iż w toku postępowania organ występował o potwierdzenie dowodzonych przez Skarżącą okoliczności do wszelkich instytucji mogących dysponować takowymi materiałami archiwalnymi, w tym Instytutu Pamięci Narodowej i Archiwów Państwowych. Przeprowadzone w ich zasobach kwerenda nie doprowadziły do uzyskania informacji potwierdzających wersję Skarżącej. Odnosząc się do przedstawionych przez Skarżącą oświadczeń świadków Sąd zauważa, iż stoją one w sprzeczności z wyżej wskazywanymi dokumentami. Organ zatem zasadnie ocenił ich niską wartość dowodową, wskazującą raczej na chęć niesienia pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta. Jak wynika z akt sprawy, Pan C. K. w trakcie przesłuchania w dniu 24 października 2005 r. w siedzibie Urzędu Miasta w Przasnyszu zeznał, iż [...]. Stwierdził ponadto, iż [...]. Rzutuje to na ocenę wiarygodności jego zeznań, gdyż widocznym jest, iż świadek ten nie był pewien prawdziwości swych słów. Świadek S. Z. pomimo, iż jej przesłuchanie ze względu na jej zły stan zdrowia było niemożliwe, składała oświadczenia w bardzo wielu sprawach, co nakazywało organowi traktować składane przez nią oświadczenia ze szczególną ostrożnością. Należy podkreślić, iż świadkowie to osoby, które w chwili opisywanych wydarzeń były jeszcze bardzo młode. Trudno uznać by mogły one zapamiętać akurat pobyt Skarżącej w obozie, osoby wówczas im obcej, gdy przeciętny stan osobowy w obozie wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób. Odnośnie oświadczeń świadków A. B. oraz W. Ł. załączonych do skargi, należy wyjaśnić, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji wg stanu na dzień wydania decyzji. Zgodnie z art.106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Nieprawidłowość poświadczenia zameldowania wystawionego przez Urząd Gminy D., w szczególności niezgodność jego treści z wymogami określonymi w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 Nr 87, poz. 960 ze zm.) pozbawia mocy dowodowej tego dokumentu i nie pozwala na uznanie, by Skarżąca posiadała urzędowe poświadczenie zameldowania w Kosmowie w listopadzie 1940 r. Sąd zauważa, że podniesiony dopiero w skardze do WSA fakt umieszczenia na str. 267 książki Zygmunta Gertnera pt. "Koszmar" w spisie więźniów hitlerowskiego obozu w Działdowie nazwiska "C. A." nie stanowi przekonywującego dowodu na fakt pobytu w nim jej ojca A. C., gdyż są to dwa różne nazwiska i nic nie wskazuje na to, aby dotyczyły tej samej osoby – ojca skarżącej, z którym razem miałby w tymże obozie przebywać. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] września 2005 r. są zgodne z obowiązującym prawem. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.