II OZ 1319/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. J. i R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 542/07 o przyznaniu U. Z. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy ogrodzenia postanawia: - uchylić zaskarżone postanowienie, - przyznać U. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym, w postaci zwolnienia od połowy kosztów sądowych. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 542/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącej U. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że według oświadczenia wnioskodawczyni samotnie wychowuje 12-letnią córkę, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z zaliczki alimentacyjnej w kwocie [...] zł, zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł oraz alimentów w wysokości [...] zł. Skarżąca jest współwłaścicielem (1/2) domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m2 oraz działki z domem o powierzchni [...] m2. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli uczestnicy postępowania D. J. i R. J. Podnieśli m.in., że wnioskodawczyni zrzekła się na rzecz brata praw do czerpania zysku z jej majątku i jednocześnie ubiega się o otrzymywanie różnych świadczeń i zwolnień od opłat. Ponadto prowadziła remont budynku przy ul. [...] w B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Sąd może na wniosek osoby fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek w tej sprawie powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. W zależności od dokonanej oceny wniosek ten powinien być rozpatrzony przez Sąd pod kątem oceny możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego, bądź też w zakresie możliwości partycypowania w tych kosztach. Stwierdzić należy, że jakkolwiek Sąd I instancji przeprowadził prawidłowe rozumowanie co do przesłanek udzielenia prawa pomocy, to jednak niewłaściwie ocenił zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca dysponuje majątkiem, który przynosi dochód z tytułu umów najmu. To, że skarżąca "zrzekła się" tych dochodów na rzecz S. M. (brata skarżącej) nie może prowadzić do uznania, że nie uzyskuje ona żadnych dochodów, bowiem tego rodzaju rozliczenia mają charakter najczęściej ekwiwalentny i wiążą się z przysporzeniami, których skarżąca nie podaje przy ubieganiu się o przyznanie prawa pomocy. Biorąc jednak pod uwagę ogólną sytuacją majątkową skarżącej oraz potencjalne koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wnioskodawczyni należy przyznać zwolnienie od połowy kosztów sądowych. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.