I SA/Po 920/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as. sąd. WSA Karol Pawlicki /spr./ Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za grudzień 2001r, marzec , maj- październik 2002 r., luty, marzec, czerwiec - październik 2003 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu radcy prawnemu M. P. kwotę 292,80 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a ponadto kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów. /-/K.Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/S. Zapalska Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odmówił M. S. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za grudzień 2001r., marzec, od maja do października 2002r., luty, marzec, od czerwca do października 2003r. w łącznej kwocie 13.410,20 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia[...] podatnik zwrócił się o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym. Podatnik składał już wcześniej wniosek o umorzenie w/w zaległości. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] w sprawie o sygn. [...] oddalił skargę wniesioną przez zainteresowanego . W niniejszej sprawie organ ustalił, że podatnik w okresie od [...] do [...] prowadził działalność w zakresie usług ogólnobudowlanych. Jego przychód w kolejnych latach wyniósł: w 2001- 214.807,09 zł; w 2002- 207.009,91 zł; w 2003 – 70.665,95 zł. Wprawdzie podatnik przystąpił do postępowania restrukturyzacyjnego, ale z uwagi na niespełnienie warunków wynikających z ustawy organ umorzył postępowanie. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wynikało, że podatnik jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jego żona nie uzyskuje żadnych dochodów. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej od listopada 2006r. wypłaca zasiłek na syna w wysokości 65 zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi 500-700 zł. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 297,35 zł . Podatnik mieszka z żoną i synami w mieszkaniu własnościowym o pow. 61 m 2. Uzasadniając odmowę umorzenia zaległości podatkowych organ wskazał, że zawarte w art. 67a Ordynacji podatkowej pojęcie "ważnego interesu podatnika" nie zostało w prawie podatkowym zdefiniowane, niemniej interes ten powinien być ważny według obiektywnych kryteriów, a nie może być tylko wyprowadzony z własnego przekonania strony . W ocenie organu za umorzeniem zaległości mogą przemawiać: trudna sytuacja ekonomiczna podatnika, perspektywa pozostawienia strony i jej rodziny bez niezbędnych środków do życia i konieczność korzystania ze środków pomocy społecznej , czynnik losowy. Powyższe nie oznacza jednak, że wystąpienie jednej ze wskazanych przyczyn musi skutkować obligatoryjnie umorzeniem zaległego zobowiązania. Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą muszą mieć świadomość ryzyka związanego z przeprowadzeniem nietrafnych transakcji, a ponadto muszą mieć świadomość o ciążących na nich obowiązkach podatkowych. Tymczasem podatnik nie poczynił żadnych kroków i prób w celu zapłaty jakiejkolwiek części swojego zadłużenia. W odwołaniu z dnia [...] M. S. zarzucił decyzji błędy w ustaleniach faktycznych, pominięcie istotnych dowodów, nietrafność przyjętych kryteriów oceny oraz przekroczenia granic przyznanego organowi uznania administracyjnego . Jednocześnie podatnik wskazał, że skoro nie może zaspokoić potrzeb życiowych swojej rodziny ze względu na niemożność zarobkowania, to niezrozumiały jest zarzut o braku dyscypliny w spłacie zaległości podatkowych. Decyzją z dnia[...] . Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do zarzutu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego , organ odwoławczy wskazał ,że w sprawie dokonano analizy uzyskiwanych przez podatnika dochodów i ponoszonych kosztów, a także stanu zaległości i sposobu ich powstania. Wskazano przy tym na nieścisłości zawarte w informacjach podanych przez podatnika. Otóż z oświadczenia o stanie majątkowym z [...] wynika ,że zobowiązany mieszka z żoną i uczącym się synem. Z kolei w protokole z [...] podatnik podał ,że z żoną nie mieszka od 1999r. i nie zna miejsca jej pobytu. Organ wskazał, że wobec zobowiązanego prowadzono postępowanie egzekucyjne. Jednak organ nie umniejszył posiadanych przez podatnika zaległości ponieważ na jego koncie bankowym stwierdzono brak środków finansowych. Z kolei w dniu [...] . skierowano do sądu wniosek o dokonanie wpisu na hipotece spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w zakresie posiadanych przez zobowiązanego zaległości podatkowych . Organ zauważył, że strona posiada również zaległości w podatku od towarów i usług oraz wobec ZUS. W ocenie organu na sytuację ekonomiczną strony nie mogły mieć wpływu niezapłacone przez kontrahentów należności z lat 1992, 1994 i 1996. W skardze z dnia [...] M. S. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej przez niewłaściwą jego interpretację oraz błędy w ustaleniu stanu faktycznego . Zdaniem skarżącego, mimo ,iż jego sytuacja życiowa i majątkowa zmieniła się od czasu poprzedniego postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych , organy nadal nie znajdują podstaw do wydania rozstrzygnięcia korzystnego dla wnioskodawcy. Według podatnika organy nie wyjaśniły, dlaczego dowody przez niego przedstawione nie zasługiwały na uwzględnienie . Wskazał ponadto na wiele orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika ,że to na organie podatkowym ciąży obowiązek zbadania, czy za umorzeniem zaległości podatkowych przemawia ważny interes podatnika. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje . Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami i skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skargą okazała się zasadna . Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika , w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym , może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Tak więc z treści przepisu wynika wprost, że do uznania organu podatkowego pozostawiono ustalenia istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych , w tym umorzenia zaległości podatkowych . O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowanie kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu zaległości . W piśmiennictwie zwraca się uwagę, aby przez ważny interes rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że ważny interes podatnika należy widzieć również mając na uwadze normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz konieczność ponoszenia wydatków np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny. Najważniejszym jednak jest, aby w postępowaniu określonym w analizowanym art. 67 a Ordynacji podatkowej, organ podjął decyzję po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych. Ocena występowania w każdej sprawie przesłanek do zastosowania ulgi może być dokonana tylko po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie Sąd pragnie stwierdzić, co następuje. Po pierwsze – organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji skonstatował istnienie rozbieżności w informacjach udzielonych przez podatnika, a odnoszących się do faktu zamieszkiwania z żoną w lokalu przy ul. ( str. decyzji – k. akt administracyjnych ). Organ nie poczynił na powyższą okoliczność żadnych dodatkowych ustaleń. Należy przy tym zauważyć, że w "Oświadczeniu o stanie materialnym" z [...]. zawarto informację, że we wspólnym gospodarstwie pozostają – oprócz podatnika - jego żona oraz dwóch synów (k.18). Również we wniosku z dnia [...] skarżący wspomina, że ma dwoje uczących się dzieci ( k.1). W tej sytuacji należałoby precyzyjnie ustalić liczbę osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a co za tym idzie - koszty ich utrzymania, uzyskiwane przychody. W tym kontekście należałoby również ustalić, czy żona podatnika uczestniczy w kosztach utrzymania dzieci. Konieczne będzie też ustalenia zakresu wsparcia otrzymanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Po drugie – organ odwoławczy odnotował fakt podejmowania przez podatnika starań o odzyskanie należności od jego kontrahentów z lat 1992, 1994 i 1996 . Ograniczono się jednak w tym względzie do analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącego ( str. 3 decyzji – k. 54 ). Brak natomiast ustaleń, czy i jaki wpływ na sytuację podatnika miało nierzetelne zachowanie się dłużników. W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący dopiero w skardze podał, że na spłatę zaległości związanych z niewypłacalnością kontrahentów zaciągnął kredyt, który długofalowo spłacał. Rozpoznając ponownie sprawę, organy, mając na uwadze art. 122 Ordynacji podatkowej, winny uzupełnić materiał dowodowy tak, aby dokonać pełnej analizy sytuacji rodzinnej i materialne podatnika, a następnie, uwzględniając dokonaną wyżej wykładnię przepisu art. 67 a Ordynacji podatkowej, rozważyć wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego w przyznaniu mu stosownej ulgi. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyznanie, ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu, wynagrodzenia znajduje oparcie w treści art. 250 w/w ustawy i w § 15 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). /-/K.Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/S. Zapalska M.R-Ś