III SA/Gd 320/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...]., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki i Państwowej Straży Pożarnej, na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 77 ust. 1 i art. 79 ust.4 i 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ( j. t. Dz. U. z 2006 r. Nr 96 poz.667 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania mł. asp. J. S. od decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] ( w aktach organu I instancji data [...]) w sprawie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, co następuje: wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] organ I instancji nakazał J. S. zwrot nienależnie pobranego w latach 2004 i 2005 równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego w łącznej kwocie 805,90 zł. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wypłata równoważnika za remont nastąpiła w oparciu o nieprawidłowo wypełnione oświadczenie mieszkaniowe, złożone przez zainteresowanego. Z oświadczenia tego wynika, że J. S. "posiada lokal mieszkalny na podstawie tytułu prawnego, a okazało się w rzeczywistości, że tytułu takiego strona nie posiada". Od decyzji odwołał się J. S. podnosząc, że dane, które podał w oświadczeniu mieszkaniowym są prawdziwe, tylko wypełnił niewłaściwe części formularza oświadczenia. Organ odwoławczy zażądał od strony nadesłania dokumentu poświadczającego tytuł prawny do lokalu, na który odwołujący się pobierał równoważnik na remont. Z nadesłanego dokumentu (odpis KW) wynika, że właścicielami nieruchomości są C. R. i H. R. we wspólności ustawowej. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, bowiem w toku postępowania bezspornie ustalono, że J. S. "nie posiada na podstawie tytułu prawnego żadnego lokalu mieszkalnego i że mieszka wraz z rodziną w domu rodziców żony". W związku z tym organ II instancji orzekł, jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. S. nie zgodził się z uzasadnieniem decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP i podniósł, co następuje: skarżący nigdy, w żadnym z oświadczeń mieszkaniowych nie podawał, że ma własny lokal " na podstawie tytułu prawnego". Skarżący oświadcza, że informacje podawane w każdym z oświadczeń mieszkaniowych były prawdziwe, a sytuacja mieszkaniowa skarżącego od roku 2004 była taka sama jak w chwili obecnej, dlatego też zamiarem skarżącego nie było wyłudzenie świadczeń pieniężnych, które byłyby skarżącemu nienależne. Formularze oświadczeń mieszkaniowych przedłożone do wypełnienia skarżącemu w 2004 i 2005 roku nie miały części II – Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, którą to część skarżący winien był wypełnić. O tym, że skarżącemu nie należał się równoważnik za remont lokalu mieszkalnego skarżący dowiedział się w swojej macierzystej jednostce dopiero w 2006 roku, a nie – w 2004 lub w 2005 roku. Skarżący uważa, że przyznanie równoważnika za remont lokalu nastąpiło w wyniku błędnego rozpatrzenia jego oświadczeń. Skarżący uważa, że w myśl art. 79 ust. 4 ustawy o PSP przypadek skarżącego nie kwalifikuje się do orzeczenia o zwrocie pobranych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta – w myśl art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "ppsa") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). W myśl art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia więc uwzględnienie skargi także z takich powodów, których nie podniesiono w podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, a które skutkują wadliwością decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, iż przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili wydawania tej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w osnowie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wskazano jako datę wydania decyzji przez organ I instancji dzień [...] podczas gdy decyzja organu I instancji nr [...] w aktach sprawy nosi datę [...]. Przepis ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, przywołany jako prawna podstawa rozstrzygnięcia brzmi : "kwoty wypłaconych równoważników za remont i brak lokalu mieszkalnego podlegają zwrotowi w razie ich nienależytego pobrania będącego skutkiem: 1/ podania w oświadczeniu mieszkaniowym nieprawdziwych danych, mających wpływ na istnienie uprawnienia do równoważnika lub na jego wysokość i 2/ niewykonania obowiązku niezwłocznego zawiadomienia przez strażaka, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika za remont albo za brak lokalu mieszkalnego lub na wysokość równoważnika". Z normy wynikającej z zacytowanego przepisu (pkt.1), wynika zatem, że obowiązek zwrotu pobranego równoważnika za remont lokalu mieszkalnego obciąża osobę, która na skutek podania w oświadczeniu mieszkaniowym nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do równoważnika lub jego wysokość, pobrała świadczenie nienależne. Dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie świadczenia nie wystarcza zacytowanie przepisu, jak uczyniły to w niniejszej sprawie organy. Organ rozstrzygający winien przeanalizować materiał dowodowy sprawy i wyjaśnić, z powołaniem się na dowody, dlaczego uznaje, że nastąpiło nienależne pobranie świadczenia. W sprawie J. S. ani organ I , ani II instancji nie zawarł w uzasadnieniu do decyzji takiej analizy stanu faktycznego i nie wykazał, że J. S. podał w oświadczeniach mieszkaniowych w latach 2004 i 2005 nieprawdziwe dane, mające wpływ na istnienie prawa do równoważnika za remont zajmowanego przez funkcjonariusza lokalu. Dodatkowo organ II instancji nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zatem oba organy naruszyły przepisy art. 107 § 1 i 3 kpa. Nadto z oświadczeń mieszkaniowych z lat 2004 i 2005, znajdujących się w aktach organu I instancji nie wynika, by J. S. podał w nich nieprawdziwe dane. W obu tych oświadczeniach rubryka "adres, podstawa prawna zajmowania lokalu", zostały przez skarżącego wypełnione jedynie w części, tj. zamieszczony został tam adres lokalu. W rubryce "rodzaj mieszkania" skarżący raz ( w 2004 r.) podał "najem", a w 2005 r. –"wspólnota mieszkaniowa". Skoro skarżący zamieszkuje w lokalu będącego własnością teściów, za ich zgodą, to legitymuje się uprawnieniem do zajmowania lokalu, czyli – tytułem prawnym do lokalu w postaci najmu, podnajmu albo użyczenia. Okoliczność ta nie została wyjaśniona w sprawie nie tylko w czasie, gdy skarżącemu przyznano prawo do równoważnika pieniężnego na remont lokalu ale i aktualnie, gdy obciążono go obowiązkiem zwrotu świadczenia, pobranego rzekomo na skutek podania nieprawdziwych danych w oświadczeniach mieszkaniowych, co, jak wykazano wyżej nie miało miejsca. Z okoliczności sprawy wynika jedynie to, że w czasie przyznawania skarżącemu równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego nie wyjaśniono dostatecznie dokładnie okoliczności faktycznych sprawy, co nie może być jednak przedmiotem analizy ani oceny sądu, skoro w tej kwestii nie wypowiedziały się w decyzjach ostatecznych organy orzekające o przyznawaniu takiego równoważnika. Takie postępowanie organów narusza jaskrawo przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (publ. jw.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7-11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 tego aktu. Uznawszy zatem, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszają prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa – orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Orzeczenie w pkt. 2 znajduje umocowanie w art. 152 tej ustawy.