III SA/Gd 293/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia [...]., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia W.W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższą decyzją Wojskowy Komendant Uzupełnień w dniu [...] wydał decyzję nr [...], w której ustalił W.W. prawo do następujących należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi zawodowemu: 1. uposażenia za okres od 1.02.2004 r. do 19.12.2006 r. zrewaloryzowanego zgodnie z ustawą budżetową za każdy rok; 2.1. nagrody rocznej za 2004 r. w wysokości 11/12 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego przez żołnierza w m-cu sierpniu 2004 r. 2.2. dodatkowego uposażenia rocznego za rok 2004 i 2005 ; 3. wypłacanego na wniosek zainteresowanego : - ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku, do wybranej miejscowości w kraju i z powrotem za rok 2005 ; - gratyfikacji urlopowej za rok 2005 , 4. równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie za rok 2004 i 2005 ; 5. odsetek ustawowych od zaległych świadczeń od dnia , w którym uposażenie i pozostałe wynagrodzenie stały się wymagalne, tj. od dnia uprawomocnienia się Decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wskutek nieskutecznego zwolnienia W. W. od 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. był żołnierzem zawodowym, dlatego ma prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych. Jednocześnie w tym okresie pobrał z Wojskowego Biura Emerytalnego [...]–to miesięczne uposażenie , które wobec nieskutecznego zwolnienia ze służby jest świadczeniem nienależnym. Na tej podstawie kwota uposażenia określona w pkt 1 decyzji zostanie wypłacona jako różnica między uposażeniem za okres 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. Ponadto od 1.02.2004 r. pobierał świadczenie emerytalne, a skoro nie jest możliwe wypłacanie zarówno emerytury, jaki uposażenia, to wypłata uposażenia za w/w okres zostanie wypłacona jako różnica między należnym uposażeniem a kwotą pobranego świadczenia emerytalnego. Kwota pobranego świadczenia emerytalnego zostanie wypłacona w przypadku przedstawienia zaświadczenia o rozliczeniu z WBE [...] lub zainteresowany może złożyć pisemną zgodę o przekazaniu przez WSzW ww. kwoty na konto WBE [...]. Następnie organ uzasadnił pozostałe punkty decyzji. Dodatkowo wskazał, że odsetki ustawowe od zaległych świadczeń określone w pkt 4 decyzji zostaną wypłacone niezwłocznie po informacji Dowództwa Wojsk Lądowych dotyczącej uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] Od decyzji tej W. W. wniósł odwołanie w części dotyczącej potrącenia z uposażenia należnego ( drugi akapit uzasadnienia) oraz w części dotyczącej odsetek ustawowych za czas bezprawnego pozostawania poza służbą ( pkt 5 decyzji). Zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że uposażenie i inne należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu podlegają zwrotowi, przez orzeczenie o obowiązku zwrotu emerytury przez organ nie będący wojskowym organem emerytalnym oraz emerytury pobranej, gdy nie istniała okoliczność uzasadniająca jej zwrot, jak też przez zaniechanie przyznania odsetek ustawowych za okres od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 1 czerwca 2006 r. od każdego z zaległych uposażeń. Zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego – wydanie decyzji przez niewłaściwy organ oraz wydanie decyzji sprzecznej z uzasadnieniem. Wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przyznanie uposażenia w okresie od dnia 1 lutego 2003 r. do 19 grudnia 2006 r. z odsetkami ustawowymi od każdego z zaległych uposażeń od dnia 11 lutego 2003 r. do dnia zapłaty, względnie uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojskowy Komendant Uzupełnień w dniu [...] wydał decyzję nr [...], w której ustalił W. W. prawo do następujących należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi zawodowemu: 1. uposażenia za okres od 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. zrewaloryzowanego zgodnie z ustawą budżetową za każdy rok; 2.1. nagrody rocznej za 2003 r. w wysokości 11/12 miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego przez żołnierza w m-cu styczniu 2003 r.; 2.2. nagrody rocznej za 2004 r. ; 2.3. dodatkowego uposażenia rocznego za rok 2004 i 2005 ; 3. wypłacanego na wniosek zainteresowanego : - ekwiwalentu pieniężnego za przejazd raz w roku, do wybranej miejscowości w kraju i z powrotem za rok 2004 i 2005 ; - gratyfikacji urlopowej za rok 2004 i 2005 ; 4. równoważnika pieniężnego przysługującego w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie za rok 2004, 2005 , 2006.; 5. odsetek ustawowych od zaległych świadczeń od dnia , w którym uposażenie i pozostałe wynagrodzenie stały się wymagalne, tj. od dnia uprawomocnienia się Decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] Dodatkowo w punkcie 6 decyzji organ uchylił własną decyzję z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 113 § 1ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wskutek nieskutecznego zwolnienia W. W. od 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. był żołnierzem zawodowym, dlatego ma prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych. Jednocześnie w tym okresie pobrał z Wojskowego Biura Emerytalnego [...]–to miesięczne uposażenie , które wobec nieskutecznego zwolnienia ze służby jest świadczeniem nienależnym. Na tej podstawie kwota uposażenia określona w pkt 1 decyzji zostanie wypłacona jako różnica między uposażeniem za okres 1.02.2003r. do 19.12.2006 r. Ponadto od 1.02.2004 r. pobierał świadczenie emerytalne, a skoro nie jest możliwe wypłacanie zarówno emerytury, jaki uposażenia, to wypłata uposażenia za w/w okres zostanie wypłacona jako różnica między należnym uposażeniem a kwotą pobranego świadczenia emerytalnego . Kwota pobranego świadczenia emerytalnego zostanie wypłacona w przypadku przedstawienia zaświadczenia o rozliczeniu z WBE [...] lub zainteresowany może złożyć pisemną zgodę o przekazaniu przez WSzW ww. kwoty na konto WBE [...] Następnie organ uzasadnił pozostałe punkty decyzji. Dodatkowo wskazał, że odsetki ustawowe od zaległych świadczeń określone w pkt 5 decyzji zostaną wypłacone niezwłocznie po informacji Dowództwa Wojsk Lądowych dotyczącej uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] Od decyzji tej W. W. wniósł odwołanie w części dotyczącej potrącenia z uposażenia należnego ( drugi akapit uzasadnienia) oraz w części dotyczącej odsetek ustawowych za czas bezprawnego pozostawania poza służbą ( pkt 5 decyzji). Zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że uposażenie i inne należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu podlegają zwrotowi, przez orzeczenie o obowiązku zwrotu emerytury przez organ nie będący wojskowym organem emerytalnym oraz emerytury pobranej, gdy nie istniała okoliczność uzasadniająca jej zwrot, jak też przez zaniechanie przyznania odsetek ustawowych za okres od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 1 czerwca 2006 r. od każdego z zaległych uposażeń. Zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego – wydanie decyzji przez niewłaściwy organ oraz wydanie decyzji sprzecznej z uzasadnieniem. Wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przyznanie uposażenia w okresie od dnia 1 lutego 2003 r. do 19 grudnia 2006 r. z odsetkami ustawowymi od każdego z zaległych uposażeń od dnia 11 lutego 2003 r. do dnia zapłaty, względnie uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dodatkowym zarzutem podniesionym przez W. W. było naruszenie art. 113 § 1 kpa przez przyjęcie, że przepis ten może stanowić podstawę uchylenia decyzji administracyjnej wbrew jej wyraźnemu brzmieniu. Po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest możliwe szczegółowe odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania, bowiem odwołujący się nie uwzględnia należności już wypłaconych ani nie powołuje wysokości nienależnych świadczeń przez siebie pobranych. Ograniczając rozpoznanie sprawy do zaskarżonej części decyzji organ uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił zakres uprawnień przysługujących odwołującemu się z tytułu przywrócenia go do zawodowej służby wojskowej , jak również wysokość pobranych przez niego świadczeń nienależnych. Organ przedstawił następnie ustalenia dokonane na podstawie dokumentów finansowych, dotyczące należności pobranych w 2003 r. Stwierdził, że wypłata pozostałej kwoty [...] zł została wstrzymana do kwoty [...] zł stanowiącej równowartość pobranej emerytury, i kwota ta zostanie wypłacona po zwrocie emerytury. Organ wskazał, jakie już kwoty zostały odwołującemu się wypłacone stwierdzając, że zostaną też wypłacone ustawowe odsetki od zaległych należności, liczone od dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych w sprawie stwierdzenia nieważności zwolnienia odwołującego się z zawodowej służby wojskowej. Organ odwoławczy stwierdził, że chybiony jest zarzut wydania decyzji przez niewłaściwy organ . Organ ponadto wskazał, że jako podstawę prawną uchylenia własnej decyzji organ pierwszej instancji powinien powołać art. 132 § 1 kpa, a nie art. 113 § 1 kpa, lecz uchybienie to nie miało wpływu na treść podjętej decyzji i dlatego nie powoduje konieczności jej uchylenia. W skardze na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. W. zarzucił naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że uposażenie i inne należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu podlegają zwrotowi, przez orzeczenie o obowiązku zwrotu emerytury przez organ nie będący wojskowym organem emerytalnym oraz emerytury pobranej, gdy nie istniała okoliczność uzasadniająca jej zwrot, jak też przez zaniechanie przyznania odsetek ustawowych od każdego z zaległych uposażeń nieterminowo wypłaconych. Zarzucił także rażące naruszenie prawa procesowego – wydanie decyzji przez organy obu instancji niewłaściwe rzeczowo, wydanie decyzji sprzecznej z uzasadnieniem. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisu art. 1 pkt 1 kpa przez rozstrzygnięcie na drodze administracyjnej sprawy, do której mają zastosowanie przepisy art. 405 i następne k.c. Zarzucił też rażące naruszenie prawa przez dokonanie potrąceń z uposażenia bez podstawy prawnej w postaci prawomocnego wyroku sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności lub administracyjnego tytułu wykonawczego oraz dokonanie potrąceń przez niewłaściwy organ, którym to organem mógłby być komornik sądowy lub naczelnik urzędu skarbowego. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej odwołaniem części, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej części. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Najwyższym, w którym nie jest stroną, lecz do czasu rozpatrzenia wniesionych do Sądu Najwyższego kasacji zostało zawieszone postępowanie z jego powództwa dotyczące sprawy emerytalnej, toczące się przed Sądem Pracy w G. Pełnomocnik organu oświadczył, że wniosek skarżącego jest zasadny, bowiem dotyczy świadczeń emerytalnych skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że w przypadku, jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony , a organ administracji publicznej , który wydał decyzję , uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję ( art. 132 § 1 k.p.a. ). Przepis ten stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania ( art. 132 § 2 k.p.a. ). Tylko więc przepis artykułu 132 k.p.a. daje organowi , który wydał decyzję możliwość jej uchylenia lub zmiany we własnym zakresie na etapie wniesienia odwołania , ale tylko w przypadku, gdy organ ten odwołanie to w całości uwzględnia. Tymczasem w sprawie niniejszej organ pierwszej instancji wydając decyzję w dniu [...] nr [...] w ogóle nie uwzględnił żądań odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] nr [...], co wynika zarówno z treści odwołań skarżącego od obu decyzji wydanych przez organ pierwszej instancji, w których to odwołaniach skarżący podnosi te same kwestie – dokonania potrąceń z należnego uposażenia oraz nie przyznania mu odsetek od każdego z zaległych uposażeń, jak i z porównania treści obu decyzji i ich uzasadnień, w których o tych kwestiach wypowiedziano się w sposób identyczny. Organ pierwszej instancji nie miał zresztą zamiaru w decyzji z dnia [...] orzekać na podstawie art. 132 k.p.a. , co wprost wynika z treści punktu 6 tej decyzji, w którym organ wskazał, że uchyla własną decyzję z dnia [...] na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. w związku ze stwierdzeniem błędów i omyłek. Organ ten chciał jedynie poprawić stwierdzone przez siebie "błędy i omyłki", bowiem decyzja z dnia [...] różni się od decyzji z dnia [...] tym, że w decyzji z dnia [...] orzeczono w pkt 1 o uposażeniu za okres od 1.02.2003 r. do 19.12.2006 r. , gdy w decyzji z dnia [...] – za okres od 1.02.2004 r. do 19.12.2006 r.; pkt 2.1.decyzji z dnia [...] dotyczy nagrody rocznej za 2003 r., a decyzji z dnia [...] – za 2004 r. ; w pkt 2.2. decyzji z dnia [...] orzeczono o nagrodzie rocznej za 2004 r. ,pkt. 3.decyzji z dnia [...] dotyczy ekwiwalentu pieniężnego i gratyfikacji urlopowej za rok 2004 i 2005, a pkt 3 decyzji z dnia [...] - za rok 2005; pkt 4 decyzji z dnia [...] dotyczy równoważnika pieniężnego za rok 2004, 2005, 2006, a decyzji z dnia[...] – za rok 2004 i 2005. Przepis art. 113 § 1 k.p.a., na który powołał się organ pierwszej instancji stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Wady decyzji podlegające sprostowaniu charakteryzuje ich oczywistość. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia, czy też do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Wydane w trybie art. 113 k.p.a. postanowienie o sprostowaniu decyzji ( będące reakcją organu I instancji na odwołanie strony) , nie noszące jednak cech sprostowania, potraktowane natomiast przez organ jako "integralna część zaskarżonej decyzji" , uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 maja 1988 r. , sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, z.11- 12, poz.398). Tym bardziej sprostowanie decyzji nie może prowadzić do jej uchylenia i ponownego rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] nr [...] rażąco naruszył przepis art. 113 § 1 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Także decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy próbował naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji "usprawiedliwić" stwierdzając, że organ pierwszej instancji jako podstawę prawną decyzji powinien powołać nie przepis art. 113 § 1 k.p.a., lecz art. 132 § 1 k.p.a., jednak w ocenie organu nie miało to wpływu na treść podjętej decyzji i nie powoduje konieczności jej uchylenia. Organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa nie tylko dlatego, że pozostawił w obrocie prawnym decyzję rażąco naruszającą art. 113 § 1 k.p.a., lecz i z tego względu, że rażąco naruszył przepis art. 132 § 1 k.p.a. Jak wyżej bowiem wskazano przepis ten ma zastosowanie tylko wówczas, gdy organ pierwszej instancji w całości uwzględnia odwołanie, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Mimo to organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji powinien powołać ten przepis jako podstawę rozstrzygnięcia, bowiem miał on zastosowanie w niniejszej sprawie. Stwierdzić należy, że Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego , sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym ( art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W sprawie niniejszej takiej sytuacji nie było, bowiem wynik innego toczącego się postępowania nie mógł sanować uchybień organów obu instancji wskazanych powyżej. W tej sytuacji, niezależnie od wyniku innego postępowania, Sąd byłby zobligowany do orzeczenia o nieważności decyzji organów obu instancji. Wobec powyższego Sąd nie ustalał w sposób szczegółowy, jakiego rodzaju postępowanie toczy się przed Sądem Najwyższym oraz przed Sądem Pracy w G. Nie było również podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli na zgodny wniosek stron. Przepis ten nie obliguje Sądu do zawieszenia postępowania, a jedynie daje taką możliwość. W ocenie Sądu zawieszenie postępowania w sprawie niniejszej spowodowałoby jedynie przedłużenie pozostawania w obrocie prawnym aktów dotkniętych wadą nieważności. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji, albowiem zachodziły przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd miał również na uwadze treść art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi , że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego , chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozpatrując sprawę ponownie właściwy rzeczowo organ pierwszej instancji ustali m.in., jakiego rodzaju postępowanie toczy się przed Sądem Pracy w G. i rozważy, czy zachodzi podstawa zawieszenia postępowania administracyjnego na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa.