I OZ 944/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 586/07 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 586/07 odmówił skarżącej K. T. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie jej skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca pomimo dwukrotnych wezwań, nie wykonała ich w sposób należyty i nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów, które w ocenie Sądu pozwoliłyby w sposób pełny i jednoznaczny ocenić sytuację rodzinną (zaświadczenie wydane przez właściwą do spraw zdrowia i opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy) i materialną skarżącej, z uwzględnieniem możliwości płatniczych (zaświadczenie właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej, w tym oświadczenia o źródłach dochodów skarżącej jak i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, pełnoletniego syna, jak również dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym). Wobec odwołania się do złożonego w kopii do sprawy sygn. akt II SA/Wa i znanego Sądowi z urzędu postanowienia zabezpieczającego Sądu Okręgowego w W. Wydział III Cywilny z dnia [...] listopada 2004 r., sygn. akt [...] wydanego w sprawie rozwodowej, w sprawie, w której skarżąca jest pozwaną Sąd Wojewódzki stwierdził, że dokument ten nie może być uznany za wyłączne i miarodajne źródło wiedzy o stanie majątkowym skarżącej. Nieprzedłożenie przez skarżącą żądanych dokumentów źródłowych uniemożliwia pełną ocenę jej możliwości płatniczych. Wniesione zaś przez skarżącą pisma nie wyjaśniają przyczyn, z których wymagane dokumenty nie zostały przedstawione, a zarazem wprowadzają wątpliwości co do oświadczenia zawartego we wniosku. Tym samym, zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca odstępując od złożenia wymaganych dokumentów nie usunęła budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła K. T.. W treści zażalenia wniosła o jego uchylenie, bowiem wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego. W ocenie skarżącej Sąd pierwszej instancji przed wydaniem postanowienia z dnia 26 października 2007 r. nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wskazała również, że nie utrzymuje się z prac dorywczych, o czym mowa w postanowieniu Sądu Okręgowego w W. Wydział III Cywilny z dnia [...] listopada 2004 r., na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto podniosła, że jej stosunek służbowy nawiązany w Głównym Urzędzie Ceł na podstawie aktu mianowania trwa nieprzerwanie i dlatego bezprawnie nie otrzymuje uposażenia i innych świadczeń pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa w zakresie częściowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Nie ma przy tym znaczenia przyczyna powzięcia przez Sąd wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy. W świetle powołanych przepisów oraz mając na uwadze, że oświadczenie o dochodach skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające i budziło wątpliwości (skarżąca jako jedyny dochód wskazała kwotę 250 zł z tytułu otrzymywanych alimentów), Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącą w trybie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dokumentów potwierdzających jej sytuację materialną (k. 15, 52 akt). Skarżąca mimo dwukrotnego wezwania Sądu z obowiązku tego nie wywiązała się w sposób należyty, tym samym nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącej uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jej sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.