II FZ 541/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, , , po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia Z. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 608/07 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 kwietnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 - 2006 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 17 lipca 2007 r. Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwała Z. do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 kwietnia 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2006. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł zażalenie, w którym stwierdził, że na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2004 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) jest zwolniony z opłat sądowych. Do zażalenia dołączono zaświadczenie z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzające, że Z. jest organizacją pożytku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zwolnienie, na które powołuje się skarżący, jest uregulowane w art. 24 ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy. Przepis ten stanowi, że organizacji pożytku publicznego przysługuje, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, zwolnienie od opłat sądowych. Użyte w nim wyrażenie "na zasadach określonych w przepisach odrębnych" jest odesłaniem do przepisów regulujących kwestie opłat sądowych w postępowaniach sądowych. Oznacza, że unormowanie to nie ma charakteru samodzielnego i wyczerpującego. A zatem o tym, czy zapis ten zostanie zrealizowany, decydują każdorazowo przepisy danego postępowania sądowego. Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego brak jest uregulowań wprowadzających opisane zwolnienie dla organizacji pożytku publicznego. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej w skrócie: "p.p.s.a.", milczy bowiem na ten temat. Z kolei przewidziana w art. 240 p.p.s.a. delegacja dla Rady Ministrów, umożliwiająca jej wydanie rozporządzenia zwalniającego organizacje społeczne od obowiązku uiszczenia wpisu w ich własnych sprawach, nie została wykorzystana. W konsekwencji do przedmiotowej sprawy ma zastosowanie ogólna reguła tego postępowania, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Jednym z takich kosztów jest wpis sądowy, którego uiszczenie warunkuje rozpoznanie skargi (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Stanowisko powyższe znajduje wsparcie w utrwalonej linii orzecznictwa (zob. np. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 228/05 oraz z dnia 2 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 503/05, oba dostępne w Bazie orzecznictwa na stronie: www.nsa.gov.pl). Niezależnie zaś od tego, o jego trafności przekonuje treść art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), gdzie takie zwolnienie wyraźnie zapisano. Przechodząc w związku z tym do kwestii prawidłowości określenia wysokości wpisu, trzeba podkreślić, że zaskarżone zarządzenie oparto na § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem". Przepis ten stanowi, że wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, wynosi w sprawach podatkowych 500 zł. Odwołanie się do niego w przedmiotowej sprawie nie jest jednak prawidłowe, ponieważ podlega ona wpisowi stosunkowemu. Wynika to z art. 231 zdanie pierwsze p.p.s.a. w związku z § 1 rozporządzenia. Według pierwszego z tych przepisów, wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Słusznie w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że taka treść stanowi uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie są bowiem należności pieniężne, lecz akty i czynności, w tym decyzje, wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Tym samym istotę wpisu stosunkowego lepiej oddaje § 1 rozporządzenia (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, Wydanie II, s. 529). Przepis ten odnosi się do należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja dotyczy konkretnej kwoty należności pieniężnych (zaległości podatkowych), których umorzenia domaga się skarżący. W konsekwencji ostatnio wspomniany przepis rozporządzenia miał w tej sprawie zastosowanie. Nie można więc zgodzić z wyrażanym niekiedy w orzecznictwie stanowiskiem, że od tego typu spraw pobiera się wpis stały, gdyż sprawa dotyczy zasady, a nie konkretnej należności pieniężnej (np. postanowienie NSA z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt II FZ 638/06, niepubl.). Taki pogląd pomija fakt, że skarżący toczy spór w celu uzyskania ulgi płatniczej, która spowoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – Dz.U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.). Nie o zasady mu zatem chodzi. Powyższe wnioski nie uzasadniają jednakże uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Skoro zażalenie wniósł skarżący, Naczelny Sąd Administracyjny nie może orzec na jego niekorzyść (art. 134 § 2 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a.). Tymczasem do tego – z uwagi na to, że wysokość wpisu stosunkowego w tej sprawie przekroczyłaby 500 zł – doprowadziłoby uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia. Z przytoczonych względów zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.