IV SA/Wa 1690/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2007 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] W. z dnia [...] listopada 2007 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wymeldowania E. E. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż E. E. usiłuje wykazać, iż J. N. uniemożliwiła swoim bezprawnym działaniem dostęp do przedmiotowego lokalu, dlatego w tym celu wystąpił do sądu cywilnego z powództwem o ochronę posiadania, lecz postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone. W ocenie organów orzekających, postępowanie o ochronę posiadania jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 kpa w sprawie o wymeldowanie, ponieważ wynik postępowania przed sądem cywilnym będzie miał wpływ na ocenę spełnienia bądź nie przesłanki opuszczenia lokalu. Organy orzekające przedstawiły przy tym stan faktyczny, na tle którego uznały za konieczne powstrzymanie się z rozstrzygnięciem sprawy wymeldowania do czasu zakończenia postępowania przed sądem cywilnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. J. N. wskazała na prawomocny wyrok eksmisyjny wobec E. E. z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. akt XVI C 218/07, mający potwierdzać zgodność z prawem przejęcia przez nią posiadania spornego lokalu i bezzasadność powództwa E. E. o ochronę posiadania. Wskazała również na możliwość samodzielnej oceny przez organy orzekające prawidłowości jej wejścia w posiadanie spornego lokalu i braku podstaw do utrzymywania stanu sprzecznego ze stanem faktycznym, szczególnie iż z zeznań świadków wynika, iż E. E. nie zajmował tego lokalu już w 2006 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, przytaczając motywy zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie Wojewody Mazowieckiego wydane zostało z naruszeniem art. 97 §1 pkt 4 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 97 §1 pkt 4 kpa, organ administracji zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Cytowany przepis stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 35 §1 i §3 kpa załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, w ustawowo określonych terminach. Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa może być zatem tylko taka okoliczność, od której zależy rozstrzygnięcie sprawy, lecz ocena tej okoliczności nie należy do właściwości organu mającego wydać rozstrzygnięcie, lecz do innego organu lub sądu. Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być więc taka okoliczność, którą organ, prowadzący postępowanie administracyjne, może ocenić we własnym zakresie, nawet, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest bowiem podstawowym obowiązkiem organów administracji (art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa), dlatego też organy te nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd. Funkcją art. 97 §1 pkt 4 kpa jest zapewnienie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z zachowaniem zasady wynikającej z art. 7 kpa, gdy nie wszystkie okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie, mogą być ocenione przez organ prowadzący postępowanie, lecz należą do właściwości innych organów lub sądu - chociaż i w takim przypadku ustawodawca przewidział wyjątek określony w art. 100 §2 kpa. W rozpatrywanej sprawie, zawieszenie postępowania nastąpiło w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, prowadzonej w okolicznościach określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), według którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, iż wymeldowanie może nastąpić, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny, nie jest bowiem opuszczeniem lokalu w rozumieniu cytowanego przepisu sytuacja, gdy dana osoba została do tego przymuszona, zwłaszcza działaniem osób trzecich. Sąd podziela ten pogląd. Z niczego jednak nie wynika, aby ocena charakteru opuszczenia lokalu była wyłączona z właściwości organu administracji rozpatrującego sprawę wymeldowania. Czym innym jest natomiast dokonywanie oceny takiej okoliczności także przez sąd cywilny w postępowaniu o ochronę posiadania. Wszczęcie tego postępowania nie pozbawia jednak organu administracji ustawowego obowiązku (art. 7 kpa) dokonywania samodzielnej oceny w tym względzie. Fakt wystąpienia do sądu z powództwem o ochronę posiadania, jak w niniejszej sprawie, stanowi jedynie jedną z okoliczności w ramach ustalonego stanu faktycznego, którego ocena należy do organów orzekających - w granicach art. 80 kpa. Rozstrzygnięcie sprawy o ochronę posiadania z powództwa E. E. nie stanowi zatem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 kpa, w sprawie o jego wymeldowanie z wniosku skarżącej. Uznanie tego przez organy orzekające za zagadnienie wstępne narusza zatem powołany przepis w sposób mający wpływ na zawieszenie postępowania z tej przyczyny. W wyniku niniejszego orzeczenia, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zawieszenia postępowania, organ orzekający uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną dopuszczalności zawieszenia postępowania z podanej przyczyny. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono wobec braku wniosku w tym względzie.