IV SA/Wr 412/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 października 2007 sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 106 ust. 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 11, art. 2 ust. 1, art. 12, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 i art. 163 kpa, uchylił od dnia 1 maja 2007r. decyzję własną Nr [...] z dnia [...] przyznającą S. M. prawo do zasiłku stałego w wysokości 444 zł na okres od dnia 1 października 2006r. do dnia 31 lipca 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że w związku z powzięciem wiadomości przez Ośrodek o osiągnięciu przez S. M. dochodu jednorazowego pochodzącego ze sprzedaży nieruchomości, której był współwłaścicielem, przeprowadzono wywiad środowiskowy i ustalono, że zmieniła się jego sytuacja materialna i bytowa. W chwili obecnej zamieszkuje on wraz ze swoją matką przy ulicy [...] nr [...] (dowód: wypis meldunku z dnia 28 maja 2007r.). Ponadto z przedłożonego aktu notarialnego wynika, że osiągnął dochód w wysokości 18.333 zł (dowód: akt notarialny oraz oświadczenie o jego uzyskaniu). Zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje: pkt 2 - osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 złotych, zwanym dalej "kryterium dochodowym"; pkt 3 - mówi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów, dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W przypadku strony w miesiącu kwietniu 2007r. zmieniła się sytuacja materialno-bytowa. S. M. zmienił miejsce pobytu oraz uzyskał dochód, którego wysokość jest bardzo znaczna i zgodnie z art. 8 ust. 11, który mówi, że "w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego rodziny w przypadku osoby w rodzinie (co ma miejsce w tym przypadku, tj. 351 zł x 2 x 5 = 3510 zł), kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku (od miesiąca maja 2007r.), poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy oraz fakt, że zasiłek stały przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy, jak i spełniającej kryterium dochodowe zakreślone przez ustawę o pomocy społecznej, organ I instancji oceniając materiał dowodowy uznał, że S. M. w chwili obecnej ma możliwość egzystowania bez środków z pomocy społecznej. Uprawnienia do zasiłku stałego pozostają bowiem w korelacji z sytuacją materialną osoby ubiegającej się o tę formę pomocy i w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego czy też renty inwalidzkiej, lub socjalnej są oparte o dochód osoby lub rodziny. Mając na względzie również art. 12 tej ustawy "w razie wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną (w przypadku strony jest to dodatek mieszkaniowy w wysokości 64,55 zł) przez rodzinę ubiegającą się o pomoc, a rzeczywistą sytuacją majątkową stwierdzoną przez pracownika socjalnego, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej może odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W odwołaniu od tej decyzji S. M. stwierdził, że jest ona niesprawiedliwa i krzywdząca. Podniósł, iż jest zaskoczony faktem odebrania mu świadczenia, a tym samym pozbawienia go stałego źródła dochodu. Oświadczył, iż otrzymał spadek, który spożytkował na zakup mieszkania i spłatę długów, na dowód czego przedstawił organowi I instancji akt notarialny. Dodał, że jest inwalidą stopnia umiarkowanego i jego leczenie oraz rehabilitacja kosztują. On zaś, jest człowiekiem niezdolnym do pracy, który utrzymywał się z zasiłku stałego. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 106 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą o pomocy społecznej", zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z powyższego przepisu wynika, że prawo do przyznania zasiłku stałego przysługuje osobie, gdy wymienione przesłanki niezdolności do pracy lub wieku i kryterium dochodowe występują łącznie. Przesłanki te zostały w ustawie o pomocy społecznej ściśle zdefiniowane. W myśl jej art. 6 pkt 1 całkowita niezdolność do pracy to całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Natomiast za "kryterium dochodowe na osobę w rodzinie" zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2, przyjmuje się dochód na osobę nie przekraczający kwoty 351 zł. W celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin niezbędne jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 107 ust. 1 powołanej ustawy). W rozpoznawanej sprawie taki wywiad został przeprowadzony. Organ I instancji na podstawie oświadczeń skarżącego ustalił, że mieszka on razem z matką i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto ustalono, że skarżący w miesiącu kwietniu br. uzyskał jednorazowy dochód w wysokości 18.333 zł z tytułu sprzedaży nieruchomości, natomiast matka skarżącego nie uzyskała żadnego dochodu, korzysta jedynie z dodatku mieszkaniowego w kwocie 64,55 zł. Mając na uwadze treść przepisu art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji wskazał, że w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej uzyskany dochód jednorazowy z tytułu sprzedaży nieruchomości przekroczył pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny, tj. 3510 zł, a zatem ustalając dochód miesięczny kwotę jednorazowego dochodu rozliczył na 12 kolejnych miesięcy. Skarżący wraz z matką osiągają miesięcznie łączny dochód w rodzinie w wysokości 1592,33 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 796,17 zł. Skarżący nie spełnia zatem kryterium dochodowego, ponieważ zarówno jego dochód jak i dochód na osobę w jego rodzinie są wyższe od kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Rozpoznając sprawę organ I instancji zasadnie wskazał, że zarówno skarżący jak i członkowie jego rodziny, pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym nie mają możliwości ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej przez okres 12 miesięcy z uwagi na kryterium dochodowe kwalifikujące do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej. Ponieważ za dochód zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a jednorazowy dochód rozlicza się na 12 kolejnych miesięcy począwszy od miesiąca jego uzyskania, to w przypadku skarżącego i jego rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, począwszy od miesiąca kwietnia br. przez kolejnych 12 miesięcy dochód na osobę w rodzinie będzie przekraczał kryterium dochodowe. Zasiłek stały przyznaje się osobom, których dochody nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w ustawie. Świadczenia z pomocy społecznej mają wspierać potrzebujące rodziny w wychodzeniu z trudnej sytuacji, w jakiej rodziny te się znalazły. Celem świadczeń z pomocy społecznej nie jest zupełne i całkowite zastępowanie rodzin w zaspokajaniu ich potrzeb. W skardze na powyższą decyzję S. M. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Podstawą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest przepis art. 163 Kpa który stanowi, że "organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne". W związku z powyższym decyzje ostateczne, na mocy których strona nabyła prawo, mogą być uchylone lub zmienione w trybie i w przypadkach określonych w kodeksie (art. 155, 161 i 162 §2) albo w trybie i w przypadkach określonych w przepisach szczególnych, przy czym przepisem szczególnym jest w rozumieniu art. 163 Kpa tylko przepis prawny rangi ustawowej oraz przepisy aktów prawnych wydawanych na podstawie ustaw i w celu ich wykonania (M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, s. 962-963, Zakamycze 2000). Przepis art. 163 Kpa nie może być powoływany jako jedyna i samodzielna podstawa prawna wzruszania decyzji, ponieważ nie określa on przesłanek jej zmiany lub uchylenia, a jest wyłącznie normą odsyłającą do przepisów prawa materialnego rozproszonych po różnych aktach prawnych. Przejście do innego niż kodeksowy trybu wzruszania decyzji na podstawie przepisów, o których stanowi art. 163 wymaga po pierwsze – stwierdzenia, że decyzja tworzy dla stron prawa nabyte, po drugie – ustalenia, że obowiązują przepisy odrębne dopuszczające wprost wzruszenie decyzji, po trzecie wreszcie - rozstrzygnięcia czy w istniejącym stanie prawnym i faktycznym można zastosować szczególny tryb wzruszenia decyzji, ponieważ są podstawy do zastosowania postanowień przepisów odrębnych, czy też można jedynie skorzystać z trybu kodeksowego dotyczącego wzruszenia decyzji prawidłowej lub wadliwej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, s. 694, Warszawa 2000). Kierując się powyższymi względami należy stwierdzić, że zaskarżona przez S. M. decyzja jest zasadna. Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w art. 106 ust. 5 przewiduje, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z uwagi na posiadane orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. Ś. z dnia [...] Nr [...] o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydane do dnia 31 maja 2010r. oraz dochód nieprzekraczający określonego ustawą o pomocy społecznej kryterium dochodowego, organ pomocy społecznej decyzją z dnia [...] Nr [...] przyznał S. M. prawo do zasiłku stałego. Jednakże, w związku z powzięciem informacji o wystąpieniu okoliczności, które spowodowały poprawę sytuacji materialno-bytowej skarżącego, a to otrzymania spadku o wartości 18.333 zł, organ I instancji, dokonał weryfikacji poziomu osiąganego przez rodzinę skarżącego dochodu. Po przeprowadzeniu w tym celu w dniu 21 maja 2007r. wywiadu środowiskowego i analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalił, że uzyskany jednorazowy dochód skarżącego z tytułu sprzedaży nieruchomości, stanowiącej w części jego spadek, wobec brzmienia art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej znacznie przekroczył kwotę kryterium dochodowego rodziny, gdyż po myśli tego przepisu ustalając dochód miesięczny rodziny kwotę jednorazowego dochodu rozlicza się na 12 kolejnych miesięcy, poczynając w niniejszej sprawie od miesiąca kwietnia 2007r., tj. momentu sprzedaży nieruchomości, której cześć odziedziczył skarżący. Obecnie skarżący i jego matka osiągają miesięcznie łączny dochód w wysokości 1592,33 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 796,17 zł. S. M. nie spełnia zatem kryterium dochodowego, ponieważ dochód przypadający na osobę w jego rodzinie jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950). Z racji więc tego, że w rozważanej sprawie mamy do czynienia z uzyskaniem przez podopiecznego pomocy społecznej nowego źródła dochodu, powodującego zmianę jego sytuacji dochodowej w ten sposób, iż przekroczone zostało ustalone kryterium dochodowe, zastosowanie musiał znaleźć art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Słuszne zatem jest stanowisko organów decyzyjnych, które weryfikując decyzję administracyjną o przyznaniu zasiłku stałego uznały, że obecny stan faktyczny musiał prowadzić do jej uchylenia, zaś tego rodzaju modyfikacja była zgodna z literą prawa. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.