II SA/Kr 144/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [....] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: NSA Izabela Dobosz AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa skargę oddala Decyzją z dnia ........2006 r. znak: .........Prezydent Miasta K. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 89 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 póz. 880 z późn. zm.) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228 póz. 2306) w związku z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za niszczenie zieleni na rok 2006 (Monitor Polski nr 62 póz. 861) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego wymierzył administracyjną karę pieniężną Spółdzielni Mieszkaniowej ................w K. za zniszczenie drzewa (wiązu) o obw. pnia 276 cm (na wysokości 130 cm). Zniszczenie to spowodowane zostało niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych oraz niewłaściwą pielęgnacją tego drzewa. W związku ze stwierdzonym stopniem uszkodzenia drzewa nie wykluczającym zachowania jego żywotności, jak również wobec faktu, iż posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności uszkodzonego drzewa, zgodnie z art. 88 ust. 3 w/w ustawy o ochronie przyrody, termin uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej odroczono do dnia ...... sierpnia 2009 roku. W decyzji wskazano, iż powyższa kara administracyjna jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu żywotności drzewa (art. 88 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody), jednak w razie stwierdzenia braku żywotności drzewa karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba że drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody). Ustalając stan faktyczny organ l instancji oparł się na wynikach wizji lokalnej z dnia ....... maja 2006 r., która wykazała bezsprzecznie zamieranie drzewa i jego fatalny stan zdrowotny. Wznoszony przez spółdzielnię budynek usytuowany został w odległości 160 cm od istniejącego drzewa, w związku z czym, przy wykonywaniu prac ziemnych jego system korzeniowy został częściowo usunięty. Spowodowało to znaczne obniżenie jego wartości przyrodniczej i może spowodować obumarcie drzewa w przyszłości. Organ administracji przyjął również związek przyczynowy pomiędzy działaniem Spółdzielni, a zniszczeniem drzewa. Stwierdził, że inwestor został pouczony o konieczności wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa w sytuacji zaistnienia kolizji z zielenią. W decyzji WZiZT z dnia ...... l 2003 r. wskazano bowiem, że "w miarę możliwości należy zachować istniejące drzewa ozdobne. W przypadku nieuniknionej kolizji z istniejącą zielenią projektant, inwestor lub właściciel terenu winien zwrócić się do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska UMK z wnioskiem o wydanie uzgodnienia w zakresie ochrony". Zdaniem organu l instancji w przypadku usytuowania budynku w odległości 160 cm od drzewa roboty ziemne powinny były być tak zaplanowane i wykonane by nie szkodzić zieleni. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody "prace ziemne oraz inne prace z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenach zieleni lub zadrzewieniach powinny być wykonywane w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom". Przeprowadzone przez Spółdzielnie roboty ziemne w żaden sposób nie odpowiadają paradygmatowi właściwego ich wykonywania, dowodem czego jest częściowe zniszczenie systemu korzeniowego drzewa. Obok opisanych powyżej nieprawidłowości, zdaniem organu administracji wystąpiła jeszcze przesłanka wynikająca z art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, polegająca na zniszczeniu drzewa poprzez niewłaściwą jego pielęgnację, a mianowicie poprzez znaczne obcięcie jego korony. Jest bowiem powszechnie wiadome, że znaczna redukcja korony oraz obcięcie części gałęzi drzewa, przy uszkodzonym systemie korzeniowym prowadzi do osłabienia jego funkcji biologicznych. Mając na uwadze powyższe wydano w/w decyzję z dnia ........2008 r. W dniu ........ sierpnia 2006 r. od powyższej decyzji Spółdzielnia złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu podniesiono, iż przedmiotowe drzewo znajduje się na działce......., a uzasadnienie decyzji Prezydenta odnosi się do działki.......... Z uwagi na powyższe, zdaniem strony skarżącej decyzja organu l instancji jest już z tego powodu wadliwa i powinna zostać uchylona w oparciu o art. 156§1 kpa. Strona skarżąca podkreśliła ponadto, że wszczęła procedurę mającą na celu uzyskanie zgody na wycinkę z uwarunkowaniami technicznymi i pozytywnymi rokowaniami co do żywotności drzewa, odstąpiono od pierwotnego zamysłu wycięcia drzewa. Podkreślono, iż kwestie finansowe nie miały znaczenia przy podejmowaniu takiej decyzji, gdyż zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o ochronie przyrody wycinka drzewa nastąpiłaby nieodpłatnie z uwagi na to, że wiek drzewa jest młodszy aniżeli wiek zabudowy w bezpośrednim sąsiedztwie oraz z uwagi na istniejące zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia" w istniejących obiektach budowlanych (zagrożenie potwierdzone przez MPEC S.A. w K). Stwierdzono ponadto, że roboty ziemne wykonane zostały prawidłowo, z zachowaniem wszelkich zasad sztuki budowlanej, co zostało potwierdzone także przez organ administracji (np. decyzja o pozwoleniu na użytkowanie). Co do kwestii właściwej pielęgnacji drzewa wskazano, że obcięcie pielęgnacyjne konarów zlecono podmiotowi profesjonalnie zajmującemu się pielęgnacją zieleni, w związku z czym nie jest zasadne przypisywanie Spółdzielni zarzutu niewłaściwej pielęgnacji. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. Po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 88 ust.1 pkt 1 i 3, art. 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 138§1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia .........2006 r., sygn. akt. .........utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż nastąpiło szereg uchybień inwestycyjnych, które doprowadziły do obumarcia drzewa, jak również stwierdzono nieprawidłowości związane z jego pielęgnacją. W związku z powyższym organ l instancji zgodnie z dyspozycją art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody słusznie wymierzył karę administracyjną za zniszczenie drzewa spowodowane niewłaściwym wykonaniem robót ziemnych i niewłaściwą pielęgnacją. Wychodząc jednak z założenia, że stopień uszkodzenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności, uwzględniając działania posiadacza nieruchomości zmierzające do zachowania drzewa, wymierzając karę organ administracji zasadnie skorzystał z dyspozycji ust. 3 tego artykułu i termin płatności kary odroczył na okres trzech lat. Zdaniem organu odwoławczego zasadna jest argumentacja przedstawiona przez organ l instancji w piśmie z dnia ..........2006 r., iż brak jest jakiejkolwiek relacji pomiędzy normami prawa ochrony przyrody dotyczącymi udzielania zezwoleń na wycięcie drzewa i ustalania opłat za takowe zezwolenia, a normami prawnymi odnoszącymi się do odpowiedzialności karnej, gdy drzewo to zostanie bezprawnie zniszczone. Okoliczność braku ponoszenia opłat za uzyskaną zgodę na wycięcie konkretnego drzewa nie powoduje zwolnienia z odpowiedzialności karnej, gdy drzewo to zostanie zniszczone. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego postępowanie przed organem l instancji zostało bardzo rozważnie przeprowadzone, a podjęta decyzja ma pełne odzwierciedlenie w przepisach prawa. W skardze na decyzję organu odwoławczego, złożonej w dniu ........2007r. strona skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego poprzez zignorowanie treści przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z treścią art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, błędną interpretację art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jak też błędy w ustaleniach stanu faktycznego, polegające na stwierdzeniu, że strona skarżąca niewłaściwie wykonywała roboty budowlane oraz że niewłaściwie pielęgnowała drzewo (wiąz) rosnące na działce nr.......... Strona skarżąca zarzuciła również organowi odwoławczemu naruszenie przepisu art. 107§3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów na których się oparł oraz powodów dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Odnosząc się do zarzutu, że budynek został usytuowany zbyt blisko drzewa wskazano, że odległość taka została ustalona na podstawie postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia ...........2004 r. o wyrażeniu zgody na odstępstwo od przepisów §12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, póz. 690). Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy w swojej decyzji nie ustosunkował się do argumentów przedstawionych w odwołaniu, nie uwzględnił błędu w oznaczeniu działek, wobec czego dokonał ustalenia w oparciu o błędny stan faktyczno-prawny. Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji z dnia .........2006 r. i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ppsa). Skarga jest niezasadna. W sprawie bezsporny jest fakt zniszczenia drzewa przez stronę skarżącą, nie jest kwestionowany również obwód zniszczonego drzewa na wysokości 130 cm (276 cm) oraz jego gatunek (wiąz), co ma znaczenie z punktu widzenia wysokości kary pieniężnej (art. 85 ust. 1 i 2 w zw. art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 póz. 880 z późn. zm.) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228 póz. 2306)). Istotne dla sprawy okoliczności potwierdza materiał dowodowy w postaci notatek służbowych oraz rejestracji fotograficznych. W odniesieniu do zarzutu strony skarżącej, iż organ II instancji dokonał ustaleń na błędnym stanie faktyczno-prawnym z uwagi na omyłkę zawartą w decyzji organu l instancji stwierdzić należy, iż w decyzji z dnia ........2006 r. faktycznie mylnie w uzasadnieniu oznaczono działkę na której rośnie zniszczone drzewo, jednak nie miało to znaczenia w kontekście rozstrzygnięć merytorycznych. W sentencji decyzji podano prawidłowy numer działki, a nadto w dniu ....... września 2006 r. dokonano sprostowania omyłki zawartej w w/w decyzji dotyczącej wymierzenia kary grzywny. Tak więc nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej jakoby decyzja organu odwoławczego wydana została w oparciu o błędny stan faktyczno-prawny. Obie decyzje bezsprzecznie dotyczą działki o nr.........., a pomyłka pisarska nie wpływająca na treść rozstrzygnięcia nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji. Odnosząc się do kwestii decyzji wydawanych w trakcie procesu inwestycyjnego należy zaznaczyć, iż w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia .......2003 r. zaznaczono, iż "w miarę możliwości należy zachować istniejące drzewa ozdobne. W przypadku nieuniknionej kolizji z istniejącą zielenią projektant, inwestor lub właściciel winien zwrócić się do Wydziału Gospodarki komunalnej i Ochrony Środowiska UMK z wnioskiem o wydanie uzgodnienia w zakresie ochrony". Inwestor miał więc pełną świadomość potrzeby wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie zagrożonego drzewa. Również postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia .......2004 r. wyrażające zgodę na odstępstwo od przepisów §12 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz.690 ze zm.) nie można traktować jako okoliczności usprawiedliwiającej postępowania Spółdzielni skutkujące zniszczeniem drzewa. Zgoda na zmniejszenie odległości budynku od granicy działki, na której rośnie drzewo nie jest równoznaczna z wyrażeniem zgody na niezastosowanie się do przepisów w/w ustawy o ochronie przyrody jak i zaleceń zawartych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. Niezasadna jest również argumentacja strony skarżącej, jakoby usunięcie przedmiotowego drzewa mogło być zwolnione z opłaty. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody "nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły po zakwalifikowaniu nieruchomości, z której mają być usunięte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane". Z akt sprawy nie wynika, że na terenie, na którym rośnie drzewo został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego zmieniający przeznaczenie gruntu na cele budowlane. Z opinii geodezyjnej jednoznacznie wynika, że teren będący jej przedmiotem (działka.......) od założenia operatu katastralnego t.j. od 1941 r, a następnie od założenia operatu ewidencji gruntów i budynków w 1969 r. był zakwalifikowany jako teren zabudowany mieszkalny. W w/w sprawie nie ma znaczenie zmiana kwalifikacji gruntu w 1941 r., gdyż nie zostało to dokonane poprzez wprowadzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że kwestia relacji drzewa i planu miejscowego nie ma żadnego znaczenia przy ustalaniu odpowiedzialności administracyjnoprawnej za zniszczenie zieleni. Okoliczność braku opłat związanych z wydaniem zezwolenia na usunięcie drzewa nie powoduje zwolnienia od administracyjnej kary pieniężnej strony, która zniszczyła lub usunęła tego typu składnik przyrody. / Słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, iż działanie strony skarżącej zmierzające do zachowania drzewa nie może stanowić usprawiedliwienia dla zniszczenia tego drzewa. Ponadto z akt sprawy nie wynika (wbrew twierdzeniom strony skarżącej), iż strona zapoczątkowała procedurę zmierzającą do uzyskania decyzji zezwalającej na wycinkę przedmiotowego drzewa. W piśmie Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. dnia ......2005 r., który działał w imieniu właściciela gruntu strona uzyskała zgodę na usunięcie drzewa gatunku lipa na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr. ..........natomiast uszkodzone drzewo to wiąz położony na działce nr ........Przyjmując nawet, iż mylnie nazwano drzewo i numer działki nie można usprawiedliwić postępowania strony skarżącej, gdyż uszkodzenie drzewa zarejestrowano w dniu .......2005 roku (notatka rzędowa), a z akt sprawy wynika, że z wnioskiem dotyczącym usunięcia drzewa Spółdzielnia Mieszkaniowa ........w dniu ........2005 ., a więc po uszkodzeniu drzewa. W omawianej sprawie fakt zniszczenia drzewa i tym samym obniżenia jego wartości przyrodniczej nie budzi wątpliwości. Z postanowień art. 88 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy o ochronie przyrody wynika, że delikt może być popełniony przy użyciu różnorakich środków. Istotny jest jednak wspólny mianownik dla podstawy do wymierzenia kary pieniężnej, którą jest niewłaściwe korzystanie z tych środków. W związku z tym, w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji powinny były ustalić, czy doszło do zniszczenia chronionych w komentowanym przepisie elementów środowiska oraz czy doszło do tego na skutek niewłaściwego wykonania robót ziemnych, wykorzystania sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz środków chemicznych. Ustalenie, że okoliczności te zaistniały znajduje wystarczające oparcie w wynikach przeprowadzonych dowodów przez organy administracji publicznej. Podkreślić należy, iż w kwestii wymierzenia kary za zniszczenie drzewa "nie ma znaczenia ani wina ani brak winy, a wymierzenie kary następuje za sam fakt zniszczenia drzewa, bez względu na przyczyny i okoliczności, które do tego doprowadziły". Niezależnie od tego, w przedmiotowej sprawie przesłanka zniszczenia drzewa niewątpliwie wystąpiła, co do zawinienia zaznaczyć należy, iż strona skarżąca decydując się na wykonywanie robót ziemnych w odległości 160 cm od rosnącego drzewa miała świadomość istniejącego zagrożenia dla jego bytności. Strona skarżąca ponosi winę za uszkodzenia drzewa prowadząc niewłaściwie roboty / ziemne: właściwe wykonywanie robót nie pozostawiłoby tak negatywnych skutków częściowe usunięcie systemu korzeniowego drzewa oraz redukcji jego korony), jak o miało miejsce w opisywanym przypadku. Wykonując roboty ziemne strona skarżąca nie zastosowała się do regulacji zawartej w art. 82 ust.1 w/w ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którą "prace ziemne oraz inne prace z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, prowadzone w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenie zielenie lub zadrzewieniach powinny być wykonywane w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom". Również działania pielęgnacyjne nie powinny obniżać wartości przyrodniczej zieleni, a taki skutek nastąpił w przypadku przedmiotowego drzewa. Stanowisko strony skarżącej nie jest uzasadnione, jeżeli uwzględnić treść normatywną regulacji dotyczących wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za zniszczenie drzew. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).