I OW 76/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Powiatu S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu S. a Starostą Powiatu R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie ponoszenia kosztów utrzymania wychowanki M. A. w rodzinie zastępczej B. i A. Ł. postanawia wskazać Starostę Powiatu S. jako organ właściwy do załatwienia sprawy Pismem z dnia 18 lipca 2007r. Nr [...] Starosta S. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu zaistniałego między nim a Starostą Powiatu R. o to, który powiat zgodnie z brzmieniem art. 86 a ustawy z dn. 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593/ jest właściwy do ponoszenia kosztów utrzymania wychowanki M. A. w rodzinie zastępczej B. i A. Ł.. M. A. bowiem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] marca 2007r. sygn. akt [...] została umieszczona w rodzinie zastępczej B. i A. Ł. zam. D., ul. [...]. W wykonaniu postanowienia Starosta powiatu R. decyzjami nr [...] i [...] z dnia [...] przyznał rodzinie zastępczej pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wychowanki. Równocześnie uznając Powiat S. za właściwy z mocy art. 86a cytowanej ustawy o pomocy społecznej wystąpił w trybie jej art. 86 ust. 3 i ust. 4 do Powiatu S. o zawarcie porozumienia i ponoszenie wydatków na utrzymanie wychowanki w rodzinie zastępczej w łącznej kwocie udzielonych świadczeń. Stwierdził, że właściwość Powiatu S. wynika z następujących faktów: - wychowanka jest zameldowana na pobyt stały w miejscowości Z. [...] w Powiecie S.; - pobyt matki J. A. wraz z małoletnią M. w okresie przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, tj. od [...] lipca 2003r. do [...] grudnia 2006r. w D. na terenie Powiatu R. był oparty na zasadzie meldunku czasowego; - powiatem ostatniego zameldowania na pobyt stały był Powiat S.. Starosta Powiatu S. powziął wątpliwość o swej właściwości do rozstrzygnięcia sprawy gdyż art. 86a ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem nie definiując pojęcia miejsce zamieszkania. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. W tym przypadku należy stwierdzić, że "centrum działalności" był D., gdyż tam skupiały się wszystkie czynności życiowe wychowanki (pobierała i uczy się w LO w D.) oraz jej matki. Równocześnie zgodnie z art. 26 k.c. miejscem zamieszkania niepełnoletniej jest miejsce zamieszkania matki, tj. również D.. Dodatkowym elementem takiej interpretacji jest okoliczność, iż matka nieletniej nie zamierzała swojego miejsca zameldowania traktować jako zamieszkania z zamiarem stałego pobytu, gdyż po 3-letnim okresie zamieszkania w D. wyjechała do W. i tam kontynuuje swoje zamieszkanie. Trudno zatem uznać twierdzenie Powiatu R. o pobycie jedynie czasowym, skoro wychowanka pomimo przysługującego jej uprawnienia do opuszczenia rodziny zastępczej po uzyskaniu pełnoletności nadal zamieszkuje w D. i kontynuuje naukę w miejscowej szkole. Również matka nie powróciła do miejsca zameldowania na pobyt stały w Powiecie S., a tym samym nie wiąże z tym miejscem swoich planów życiowych. Odpowiadając na powyższy wniosek Starosta Powiatu R. wniósł o ustalenie, że miejscowo właściwy do ponoszenia kosztów utrzymania wychowanki M. A. w rodzinie zastępczej B. i A. Ł. jest Starosta Powiatu S.. W trakcie postępowania administracyjnego bowiem ustalono, iż M. A. od urodzenia jest zameldowana na pobyt stały w powiecie s. - Z. [...]. W okresie od [...] lipca 2003r. do [...] grudnia 2006r. była wraz z matką J. A. zameldowana na pobyt czasowy w D., najpierw na ul. [...], potem na ul. [...]. W miejscowości tej matka wraz z córką przebywała tylko czasowo, bez zamiaru stałego zamieszkania. O tym świadczy fakt, iż matka J. A. w październiku 2006 r. wyjechała do W. (gdzie prawdopodobnie nadal przebywa) pozostawiając córkę w D.. Opieki nad M. podjęli się B. i A. Ł., u których zamieszkała od [...] października 2006 r., w rodzinie zastępczej została umieszczona dopiero postanowieniem Sądu Rodzinnego w R. z dnia [...] marca 2007 r. Zgodnie z art. 86a ustawy o pomocy społecznej powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej. Natomiast w świetle art. 26 kc miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców. Tak więc miejscem zamieszkania małoletniej M. A. bezpośrednio przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej było miejsce zamieszkania jej matki, która pomimo meldunku czasowego nie zamieszkiwała już w D. tylko w W.. W tej sytuacji trudno ustalić, czy D. był dla J. A. centrum jej działalności i czy przebywała tam z zamiarem stałego pobytu. M. A. po uzyskaniu pełnoletności w dniu [...] maja 2007r. - pozostała w rodzinie zastępczej i kontynuuje naukę w Liceum Ogólnokształcącym w D., gdzie od września br. rozpocznie III klasę. W tej sytuacji trudno oczekiwać by M. A. w klasie maturalnej zmieniała szkołę i miejsce zamieszkania. W związku z powyższym ze względu na niemożność ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwym do ponoszenia wydatków na to dziecko jest powiat miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały (art. 86 a ustawy o pomocy społecznej) tj. powiat s., gdzie M. A. mieszkała wraz z matką przez okres 15 lat z zamiarem pobytu stałego. Czasowe zamieszkanie w powiecie r. w ostatnich trzech latach nie powinno wiązać się z odpowiedzialnością finansową powiatu r. za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszym sporze jest to, który ze Starostów: S., czy R., jest właściwy do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej M. A. w rodzinie zastępczej B. i A. Ł., zam. w D.. M. A. została umieszczona w tej rodzinie postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] marca 2007r., sygn. akt [...]. Zgodnie z art. 86a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593/ powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków na to dziecko jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały. Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują miejsca zamieszkania dziecka. Określa je natomiast przepis art. 26 kc stanowiąc, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców. Z treści art. 25 kc wynika jednocześnie, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. M. A. - jak to wskazują materiały sprawy, jest zameldowana na pobyt stały w miejscowości Z. [...] w Powiecie S. i ten powiat jest powiatem ostatniego zameldowania małoletniej na pobyt stały. W okresie od [...] lipca 2003r. do [...] grudnia 2006r. małoletnia wraz z matką J. A. przebywała w D., gdzie były zameldowane na pobyt czasowy. J. A. z D. wyjechała do W. i tam przebywa. Małoletnia zaś - jak wcześniej stwierdzono na mocy orzeczenia Sądu została umieszczona w rodzinie zastępczej B. i A. Ł. zam. w D.. Uczy się w Liceum Ogólnokształcącym w tym mieście. Trafnie więc Starosta R. stwierdził, niemożność ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. W takim zaś przypadku powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na małoletnią jest powiat miejsca ostatniego jej zameldowania, to jest powiat s.. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 kpa, jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Starostę S..