I SA/Gd 613/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. A.F. pismem z dnia 3 stycznia 2007 r. wystąpił, za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) do Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Strona wyjaśniła, że składając wniosek (zmianę) w dniu 6 czerwca 2006 r. w związku z nabyciem gruntów pod koniec maja 2006 r. działała w błędnym przekonaniu, iż skoro przesunięto termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych do 15 czerwca 2006 r. (o 31 dni w stosunku do lat poprzednich) to termin składnia zmian do nich nie może być krótszy, a co najwyżej może nie zostać w ogóle określony. Strona podniosła, że nie została wyprowadzona z błędu przez właściwe Biuro Agencji w momencie jego składnia. Strona stwierdziła, że odwołanie nie jest wniesione w terminie, gdyż nie przyszło jej na myśl, iż przyznane płatności mogą być błędnie naliczone. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. A.F., zgodnie z pouczeniem zawartym w wyżej wymienionym postanowieniu, złożył zażalenie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Dyrektor Oddziału ARiMR postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia dowołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Dyrektor Oddziału ARiMR uzasadniając powyższe postanowienie wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu odwoławczego strona nie przedłożyła żadnych dowodów celem uprawdopodobnienia braku winy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 134 Kpa organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w związku z czym zażalenie na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie będzie rozpatrywane. A.F. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że została wprowadzona w błąd przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, co do terminu złożenia uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Uzupełnienie przedmiotowego wniosku zostało przyjęte bez jakichkolwiek uwag następnie, w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia [...] zawarte zostało sformułowanie, iż "niniejsza decyzja uwzględnia w całości Pana żądanie, niniejszym .. odstępuję od jej uzasadnienia". Niemniej jednak przy obliczaniu płatności nie zostały uwzględnione grunty podane w uzupełnieniu wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej. O tej okoliczności skarżący powziął wiedzę dopiero w trakcie dyskusji ze znajomymi rolnikami W ocenie skarżącego takie działanie organu administracji publicznej narusza art. 9 Kpa. Skarżący zarzucił, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji wydając postanowienie o odmowie przywrócenia terminu dopuściły się naruszenia art. 35 Kpa, który nakazuje działać organom administracji publicznej bez zbędnej zwłoki. W niniejszej sprawie nie było prowadzone żadne postępowanie wyjaśniające, które uzasadniałoby opieszałość w działaniu organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący zarzucił, iż dla Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR problemem stało się rozróżnienie dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a mianowicie decyzji z dnia [...] nr [...] o płatnościach z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, którą powołuje w postanowieniu i decyzji z dnia [...] nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, od której skarżący się odwołuje. Strona skarżąca kwestionuje również datę doręczenia decyzji z dnia [...]. Według skarżącego została ona doręczona sąsiadce U. G., która, w stosunku do skarżącego, jest osobą obcą. Przedmiotową decyzję skarżący otrzymał od U. G. w dniu [...]. Przyjmując ostatnią datę jako datę doręczenia skarżący stwierdził, iż składając odwołanie 4 stycznia 2007 r. dochował 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] sprostował oczywiste omyłki w postanowieniu tego organu z dnia [...]. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] uchylił powyższe postanowienie, albowiem uznał, że sprostowanie dokonane postanowieniem z dnia [...] prowadzi w istocie do nadania innej treści postanowieniu, odnośnie którego wydano postanowieniu o sprostowaniu oczywistej omyłki. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu wadliwego doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR organ odwoławczy stwierdził, powołując się na stosowne przepisy regulujące zasady doręczania przesyłek pocztowych, iż brak było podstaw aby kwestionować, że pismo zostało odebrane przez kuzynkę A. F. Niezależnie od tego zwrócił uwagę, że zarzut ten został podniesiony dopiero w skardze do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga A. F. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 124 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) postanowienie powinno zawierać m. in. rozstrzygnięcie. Przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu nie jest samoistna sprawa, lecz kwestia proceduralna powstała w toku załatwiania sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej. Przyjąć należy, że rozstrzygnięcie powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron. Rozstrzygnięcie postanowienia powinno w szczególności w sposób jednoznaczny identyfikować sprawę, do której owo postanowienie się odnosi. W uzasadnieniu postanowienia organ je wydający ma obowiązek przedstawienia argumentów i ocen, którymi kierował się zajmując określone stanowisko w sprawie. Uzasadnienie postanowienia musi zatem być spójne z treścią rozstrzygnięcia danej kwestii procesowej zawartej w sentencji tego postanowienia. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zarówno rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia jak i jego uzasadnienie w sposób oczywisty określają jego przedmiot odmiennie, aniżeli wynika to z wniosku strony skarżącej. Zarówno w rozstrzygnięciu jak i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazuje się ani razu w sposób prawidłowy decyzji, co do której organ odmawia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zarówno w rozstrzygnięciu jak i w uzasadnieniu postanowienia wskazuje się błędnie datę i numer decyzji (jest [...]z [...], powinno być [...]z [...]). W ocenie Sądu opisanych wyżej wadliwości nie można konwalidować w trybie art. 113 § 1 Kpa w związku z art. 126 Kpa, nie mieszczą się one bowiem w zakresie pojęcia "błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki". Zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ postanowieniach. Sąd podziela w tym zakresie argumenty jakie zawarte zostały w postanowieniu Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...], którym uchylone zostało postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR o sprostowaniu oczywistej omyłki, w szczególności trafnie przytoczoną tezę wyroku NSA z 07.07.1988 r. Sygn. akt IV SA 244/88, iż w trybie art. 113 Kpa nie można nadawać aktowi administracyjnemu innej treści. Do tego zmierzało bowiem w istocie postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Na skutek sprostowania, zaskarżonym postanowieniem odmawiano przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od innej decyzji, aniżeli pierwotnie wskazana w treści zaskarżonego postanawiania. Niezależnie od uwag powyższych, które stanowią samoistną podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza naruszenia art. 58 § 1 Kpa, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż powołany przepis nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia a nie udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 135). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie strona żąda przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, co do której miała prawo pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, iż uwzględnia ona w całości jej żądanie. Wszelako organ stwierdza w jej treści, iż ze względu na to, iż uwzględnił żądanie strony w całości odstępuje od jej uzasadnienia. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że stronę powiadomiono w jakikolwiek sposób, że zmiana wniosku o przyznanie płatności nie została uwzględniona w obliczaniu płatności. Z niekwestionowanych przez organ wyjaśnień strony skarżącej wynika, że zmiana wniosku został przyjęta bez zastrzeżeń. Zgodnie z art. 8 Kpa to organ administracji publicznej ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z treści tej zasady, na gruncie rozpoznawanej sprawy, wywieść należy, że organ nie powinien odstępować od uzasadnienia decyzji ale podać motywy jakimi kierował się pomijając dane zawarte w zmianie wniosku o przyznanie płatności. Tym samym strona miałaby zapewnioną pełną wiedzę co do swej sytuacji prawnej i w konsekwencji mogłaby racjonalnie zdecydować o zaskarżeniu takiej decyzji. W ocenie Sądu opisane naruszenia przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Organ odwoławczy rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien zatem powyższą okoliczność wziąć pod rozwagę. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając przy wydaniu zaskarżonego postanowienia naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w związku z art. 209 ww. ustawy