IV SA/Wa 1276/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), asesor WSA Joanna Skiba, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie IV SA/Wa 1276/07 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2007 r. nr (...) Główny Inspektor Sanitarny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia J. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia (...) stycznia 2006 r. znak (...) uzgadniające pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Przebudowa skrzyżowania ulic: (...) w K.". Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy. Pismem z dnia 6 grudnia 2005 r. Małopolski Urząd Wojewódzki w K. wystąpił do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. o uzgodnienie przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazanego wyżej przedsięwzięcia na postawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). W oparciu o przedłożone dokumenty Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., postanowieniem z dnia (...) stycznia 2006 r. uzgodnił z warunkami, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedmiotowej inwestycji. Na powyższe postanowienie zażalenie do Głównego Inspektora Sanitarnego wniosła J.K. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2007 r. stwierdził uchybienie do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podniósł, iż zgodnie z art. 141 § 2 kpa zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Stosowne pouczenie zostało zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dalej organ podał, że z pisma z dnia 30 maja 2006 r. Zakładu Obsługi Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., skierowanego do Zastępcy Dyrektora Wydziału Środowiska i Rolnictwa Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. - postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia (...) stycznia 2006 r. zostało wywieszone do publicznej wiadomości IV SA/Wa 1276/07 na tablicy ogłoszeń urzędowych Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w terminie od dnia 3 kwietnia do dnia 28 kwietnia 2006 r. Zgodnie z art. 49 kpa, zawiadomienie lub doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Wobec tego, zdaniem organu, należy przyjąć, że zostało ono ogłoszone stronie w dniu 17 kwietnia 2006 r. Zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 24 kwietnia 2006 r. Tymczasem J. K. wniosła je w dniu 11 maja 2006 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a Wojewódzka Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w K. otrzymała je 15 maja 2006 r. czyli po terminie do jego wniesienia, określonym w art. 141 §2 kpa. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2007 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. K. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: * naruszenie art. 7, 8, 9, 10 kpa a także art. 77 § 1 poprzez stworzenie sytuacji zagrożenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz uniemożliwienie stronom czynnego udziału w każdym etapie postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań, oraz brak dbałości o równy interes prawny wszystkich stron postępowania. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego urzędnik ma obowiązek stwierdzić czy podejmowane przez stronę działania, nie wiążą się z niekorzystnymi dla niej skutkami prawnymi, a w razie stwierdzenia takiej sytuacji bezzwłocznie stronę o tym zawiadomić. Obowiązkiem organu administracji państwowej jest czuwanie, aby strony w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Bezczynność organu w takim przypadku stanowi naruszenie prawa; * naruszenie art. 49 kpa, który bez podstawy aktu prawnego rangi ustawowej, jest szczególnym naruszeniem interesu prawnego stron postępowania, zwłaszcza stron, których nieruchomości nie tylko sąsiadują z terenem zajmowanym przez planowane przedsięwzięcie, ale które są pod przedmiotowe przedsięwzięcie zawłaszczone. Zastosowanie powyższego przepisu, w opinii skarżącej, jest znacznym ograniczeniem prawa do skutecznej i pełnej obrony własności, gdyż powodując skutki procesowe, pociąga za sobą skutki materialno - prawne. Brak bowiem reakcji * IV SA/Wa 1276/07 w narzuconym terminie odwoławczym, może być uznane przez organ administracji państwowej za brak zainteresowania postępowaniem, a nawet niemą zgodę na wszelkie związane z nim skutki. Nie można wiązać domniemania doręczenia z materialnymi jego skutkami, a z taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Tylko dotarcie treści pisma do wiadomości adresata może mieć skutki wiążące, zwłaszcza w kwestiach tak wielkiej wagi jak konstytucyjna ochrona prawa własności; - naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez brak jakichkolwiek działań w kierunku umożliwienia społeczeństwu złożenia uwag i wniosków, zwłaszcza przy opracowywaniu raportu oraz przy wyborze wariantu przebudowy. Dalej skarżąca podniosła argumentację dotyczącą przedmiotowej inwestycji wskazując, iż wpłynie ona negatywnie na środowisko, a także na życie i zdrowie mieszkańców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych względów niż w niej wskazane. Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać czy odwołanie odpowiada warunkom formalnym, tj. m. in. zbadać czy zostało wniesione w przewidzianym terminie. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w IV SA/Wa 1276/07 drodze postanowienia stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stosownie do treści art. 141 kpa na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, które wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Rozpatrzenie bowiem odwołania (zażalenia) wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (termin ten może być przywrócony w trybie i na zasadach określonych w art. 58 kpa.), stanowi rażące naruszenie prawa. Prawidłowo zatem organ odwoławczy zbadał w pierwszej kolejności terminowość wniesionego odwołania. W niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 49 kpa, co nie stoi w sprzeczności z prawem jak wywodzi skarżąca. Zgodnie z jego treścią strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i Innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Powołany przepis nie stanowi sam podstawy prawnej do zastępowania doręczeń obwieszczeniami, ponieważ zawiera on odesłanie do przepisów odrębnych. Przepisem szczególnym, który w niniejszej sprawie stanowi podstawę zastosowania powołanego art. 49 kpa, jest art. 46a ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, według którego jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 kpa. Taką podstawę prawną powołał organ I instancji, co wynika z akt sprawy - pismo Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. Wydział Środowiska i Rolnictwa z dnia 5 czerwca 2006 r. Z treści tego pisma wynika, iż postanowienie organu I instancji z dnia (...) stycznia 2006 r. zostało, w trybie art. 49 kpa, umieszczone na tablicy ogłoszeń Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. w dniu 14 kwietnia 2006 r. na okres 21 dni. IV SA/Wa 1276/07 Niewłaściwe zatem organ odwoławczy podał, iż zostało ono wywieszone do publicznej wiadomości w terminie od dnia 3 kwietnia 2006 r. do dnia 28 kwietnia 2006 r. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń w dniach 14 kwietnia 2006 r. - 4 maja 2006 r. Nadto wskazać należy, iż Główny Inspektor Sanitarny przyjął nieprawidłowy, w opinii Sądu, sposób obliczania terminu, w którym można było uznać doręczenie postanowienia I instancji za dokonane ze skutkiem prawnym. Treść art. 49 kpa wskazuje, iż czternastodniowy termin oblicza się od dnia publicznego ogłoszenia. Skoro przedmiotowe postanowienie zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. w dniach 14 kwietnia 2006 r. - 4 maja 2006 r., to termin wynikający z art. 49 kpa winien rozpocząć swój bieg od ostatniego dnia, w którym to publiczne ogłoszenie miało miejsce. Innymi słowy - w przypadku, gdy doręczenie ze skutkiem prawnym ma nastąpić w trybie art. 49 kpa, czternastodniowy termin oblicza się od ostatniego dnia, w którym miało miejsce obwieszczenie lub innego rodzaju publiczne ogłoszenie w zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób. Przyjęcie odmiennej tezy, jak to zrobił organ odwoławczy, iż termin ten należy obliczać od pierwszego dnia, w którym nastąpiło publiczne ogłoszenie, prowadziłoby do sytuacji, w której bez znaczenia w sensie faktycznym i prawnym, pozostawałaby okoliczność, iż publiczne ogłoszenie nastąpiło na okres dłuższy niż czternaście dni, o których mowa w art. 49 kpa. Taka wykładnia omawianego przepisu jest, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawy, nieprawidłowa i powoduje ograniczenie prawa strony do wniesienia środka odwoławczego. Mogłoby to bowiem prowadzić do utraty możliwości wniesienia przez stronę środka odwoławczego z uwagi na upływ terminu mimo że o treści decyzji dowiedziała się z obwieszczenia (tj. publicznego ogłoszenia) w okresie umożliwiającym takie zapoznanie się. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż dopiero z upływem czternastego dnia od dnia publicznego ogłoszenia - licząc w sposób wskazany wyżej - rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia (...) stycznia 2006 r. A zatem, na mocy ar.49kpa, należało przyjąć, że postanowienie organu I instancji zostało stronom IV SA/Wa 1276/07 doręczone z dniem 18 maja 2006r. (brak w aktach sprawy informacji aby podanie do publicznej informacji nastąpiło także w inny sposób niż poprzez ogłoszenie na tablicy ogłoszeń), a zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął bieg dnia 19 maja 2006r. Konsekwencją powyższego nieprawidłowe jest ustalenie organu, że zażalenie J. K. z dnia 11 maja 2006r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Reasumując Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego - art. 134 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jego uchyleniem. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej winien wziąć pod uwagę okoliczności wskazane w niniejszym wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekał jak w sentencji wyroku.