II SA/Kr 358/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [ ] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) AWSA Inga Gołowska Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Wojewody z dnia w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody a rzecz skarżącego E.G. kwotę 200 zł. ( dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta L. decyzją z dnia .........2005 r., znak:........, wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił J.L., A.G. , G.F. i E.G. zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w mieście L................... W uzasadnieniu organ l instancji podał, że w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Skarb Państwa nabył w drodze sprzedaży nieruchomość gruntową położoną w mieście L. obejmującą działkę katastralną p. bud. ........o pow. 68 m2 (akt notarialny Rep..........) oraz nieruchomość położoną w mieście L. obejmującą p. bud. .............o powierzchni 181 m2 i p. bud. ................i parcelę gruntową .........- o łącznej powierzchni podanej w akcie notarialnym - 800 m2 (akt notarialny Rep..........). Nieruchomości opisane wyżej stanowiły współwłasność A.G. i Z.G. i w wyniku spadkobrania stały się współwłasnością wnioskodawców w niniejszej sprawie. Organ l instancji podkreślił, że powierzchnie wskazanych wyżej nieruchomości zostały przyjęte z zapisów w obowiązującej wówczas ewidencji gruntów dla miasta L., a nie z pomiaru bezpośredniego na gruncie. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. .............z dnia.........1992 r. orzeczono o zwrocie na rzecz wnioskodawców - nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna ..........o powierzchni 184 m2 co odpowiadało parceli budowlanej ........ i parceli gruntowej .........nabytymi, na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. ........ Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia..........1993 r. orzeczono o zwrocie na rzecz wnioskodawców -nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne .....o powierzchni 70 m2 i ......... o powierzchni 446 m2 - co odpowiadało nieruchomościom nabytym na rzecz Skarbu Państwa aktami notarialnymi Rep. A .......... Organ ł instancji ustalił, że według aktualnie obowiązującego operatu ewidencji gruntów dla miasta L. - nabyte na rzecz Skarbu Państwa aktami notarialnymi Rep. ..............nieruchomości weszły w skład działek ewidencyjnych ...........Podziałem poza hipotecznym parcela budowlana ........ podzieliła się na parcele budowlane ...........podziałem poza hipotecznym parcela budowlana ........ podzieliła się na parcele budowlane ...........W skład zwróconej działki ewidencyjnej ........o powierzchni 184 m2 weszła parcela budowlana .......... i parcela gruntowa ......... W skład zwróconej działki ewidencyjnej ........ o powierzchni 70 m2 weszły parcele budowlane ........Pozostałe parcele nabyte na rzecz Skarbu Państwa, tj. parcele budowlane ..........i parcela gruntowa ........ weszły w skład działki ewidencyjnej ........., z podziału której zwrócona została działka ewidencyjna ........... o powierzchni 446 m2. W związku z powyższym organ l instancji uznał, że wszystkie parcele nabyte aktami notarialnymi Rep. ...........weszły w skład działek zwróconych, zatem w skład przylegającej do zwróconych działki ewidencyjnej..............) - nie wchodzą żadne nieruchomości przejęte od wnioskodawców. Różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa wynoszącą 1049 m2, co wynika z danych zawartych w aktach notarialnych, a powierzchnią zwróconych działek ewidencyjnych .............wynoszącą 700 m2 wynika z błędnie przyjętej do aktu notarialnego Rep. ..........-powierzchni parceli gruntowej ........ Parcela ta posiadała bowiem faktycznie powierzchnię 108 m2, a nie jak wykazano do aktu notarialnego - 417 m2. Fakt, że parcela gruntowa ........posiadała powierzchnię 108 m2 potwierdza zapis w arkuszu posiadłości gruntowej nr ........ .Przy ustalaniu stanu władania gruntami w roku 1963 w protokole pod l.p. ........ zapisano dwukrotnie parcelę gruntowa .........- raz o powierzchni 108 m2, drugi raz o powierzchni 309 m2. Błąd ten został następnie powielony w zapisie w jednostce rejestrowej ...... rejestru gruntów dla miasta L. obowiązującego w latach 1968 - 1990. Przy sporządzaniu wypisu z jednostki rejestrowej ........ dla celów aktu notarialnego Rep. A .......... dokonano sumowania powierzchni parcel z błędnym zapisem dla parceli ........., co spowodowało zawyżenie powierzchni ogólnej nieruchomości o 309 m2, a w ślad za tym wypłacono większe odszkodowanie. Aktem notarialnym Rep. ............nabyto faktycznie: p. bud. ..........o łącznej powierzchni 181 m2 oraz p. bud. .................o łącznej powierzchni 491 m2 , a nie jak opisano - 800 m2. Powierzchnia ogólna działek zwróconych wynosi 700 m2, a powierzchnia nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu wynosiła faktycznie 740 m2. Różnica powierzchni pomiędzy stanem w ewidencji gruntów opartym o mapę katastralna w skali 1:2880 przyjętym do wywłaszczenia, a powierzchnią działek ewidencyjnych wykazanych w odnowionym operacie ewidencji gruntów opartym o mapę ewidencyjną w skali 1:1000 wynika z dokładności opracowań poszczególnych map oraz metod obliczania powierzchni. Różnicę tą uznaje się za dopuszczalną w związku z przyjęciem dla miasta L. odnowionego operatu ewidencji gruntów. Dlatego też organ l instancji uznał, że wszystkie nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa weszły w skład działek już zwróconych wnioskodawcom i brak jest podstaw do żądania ich zwrotu. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody ................ złożył E.G. , podnosząc, że w momencie wcześniejszych zwrotów tych nieruchomości nie dokonano ustalenia granic sprzed ich wywłaszczenia, natomiast oparto się na mapach ewidencyjnych wykonanych po wywłaszczeniu, w których to ustalono granicę nieruchomości od strony ulicy ............... po biegnącym ogrodzeniu, wykonanym już po wywłaszczeniu. W wyniku tego dokonano zwrotu działek o łącznej powierzchni 700 m2, a wywłaszczenie obejmowało grunt o powierzchni 740 m2. W związku z tym odwołujący się wniósł o dokonanie pełnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda ............. decyzją z dnia ........... wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 261, póz. 2603 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe przyjęcie przez organ l instancji za podstawę do rozpatrzenia sprawy danych dotyczących granic i obszaru zwracanych działek ewidencyjnych, które wynikają z aktualnie obowiązującego operatu ewidencji gruntów miasta L., a nie danych z ewidencji gruntów obowiązujących w chwili przejęcia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które były zawarte w nieobowiązującym operacie ewidencji gruntów miasta L. z 1968 roku. Zgodnie bowiem z przepisem art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. W związku z tym organ odwoławczy uznał za niesłuszne zarzuty odwołującego się dotyczące ustalenia granic zwróconych wcześniej nieruchomości, ponieważ załączona do odwołania kserokopia mapy, niepotwierdzona za zgodność z oryginałem i niebędącą kopią mapy ewidencyjnej - stanowiącej integralną część prawnie obowiązującego operatu ewidencji gruntów miasta L. , nie może stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie. Wojewoda ........... uznał, że przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, zostały w całości zwrócone na rzecz wnioskodawców, zatem żądanie zwrotu części zwróconej już nieruchomości jako bezpodstawne nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę na powyższą decyzję Wojewody................ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł E.G. , zarzucając, że organy administracji nie zwróciły całej wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podniósł, że w toku postępowania błędnie przyjęto, że różnica w powierzchni pomiędzy nieruchomością wywłaszczoną oraz zwróconą skarżącemu spowodowana jest niedokładnością map. Wskazał, że z dostarczonych przez niego map wyraźne wynika, że granica nieruchomości, która została zwrócona, jest przesunięta w stosunku do granicy sprzed wywłaszczenia, co powoduje różnicę w 40m2 pomiędzy powierzchnią nieruchomości wywłaszczonej, a zwróconej skarżącemu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda ............ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. W wyniku dokonanej przez Sąd oceny postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, 77 i 107 kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera odniesienia do wszystkich zarzutów jakie podniósł w swoim odwołaniu E.G. Jak wynika z treści odwołania i pisma z..........2005 r., na które się w nim powołał, skarżący stwierdzając, iż nie została zwrócona wnioskodawcom w całości wywłaszczona nieruchomość, podniósł zarzut, iż różnica 40m2 pomiędzy powierzchnią nieruchomości wywłaszczonej, a zwróconej wynika stąd, że granica nieruchomości, która została zwrócona, została przesunięta w stosunku do granicy sprzed wywłaszczenia w głąb działki - po wywłaszczeniu bowiem wykonano ogrodzenie wywłaszczonej działki, ale nie w granicy między działką, a ulicą........., do której działka bezpośrednio przylegała (co, jego zdaniem, wynika i z map i z załączonych fotografii), ale w pewnej odległości od granicy działki. Na rozprawie skarżący oświadczył, iż wskutek powyższego pomiędzy ogrodzeniem działki, a ulicą powstał pas o szerokości około 3 metrów. Za nieprawidłowe zatem odwołujący uznał rozpoznanie jego wniosku na podstawie map ewidencyjnych, wykonanych po wywłaszczeniu, w których ustalono granicę nieruchomości od strony ulicy K. po biegnącym ogrodzeniu. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ II instancji uznał jedynie, że przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, zostały w całości zwrócone na rzecz wnioskodawców. Tak lakoniczne odniesienie się do zarzutu nie może być uznane za ustosunkowanie się do niego. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, że w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy - m.in. zdjęcia fotograficzne oraz mapy z różnych okresów, w oparciu, o który istniała możliwość wyjaśnienia kwestii poruszanych przez skarżącego. Przypomnieć należy, iż uzasadnienie decyzji winno dokładnie spełniać przesłanki określone w art. 107 § 3 kpa tj. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie: - faktów, które organ uznał za udowodnione, - dowodów, na których się oparł, oraz - przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odwoławczy, podobnie jak organ l instancji nie podał przyczyn, z powodu których odmówił mocy dowodowej fotografiom załączonym do akt przez skarżącego celem wykazania, iż wywłaszczona nieruchomość przylegała bezpośrednio do ul......... i nie była oddzielona żadnym pasem gruntu, który po wywłaszczeniu, zdaniem skarżącego, znalazł się pomiędzy tą ulica, a wybudowanym ogrodzeniem. Organ nie odniósł się i nie wypowiedział, czy w ogóle taki pas istnieje, a jeżeli tak, to czy należy do nieruchomości wywłaszczonej, a następnie zwróconej wnioskodawcom, czy też należy np. do właściciela drogi, a jeżeli tak - to nie wyjaśnił, w związku z zarzutami skarżącego, jaka była szerokość ul.......... przed wywłaszczeniem, a jaka obecnie, tym bardziej, że jak wynika z protokołu rozprawy z dnia........08.2005 r. na "działce - ulicy - rozpoczęto prace związane z położeniem dalszej części chodnika (którego na odcinku przylegającym do działki ........ nigdy nie było) Prace te prowadzi Urząd Miasta L." Nie zostało zatem jednoznacznie ustalone, czy chodnik jest układany kosztem zwężenia ulicy, czy też szerokość ulicy nie uległa zmianie, a chodnik jest wykonywany na terenie ww. działki. Zdaniem skarżącego (k.51 akt adm. l inst..) "zamierza się wykonać chodnik po jego nie w pełni zwróconej nieruchomości". Organy do tej kwestii w ogóle się nie ustosunkowały. Organ l instancji stwierdził jedynie, że w skład ul............ nie wchodzą żadne nieruchomości przejęte od wnioskodawców. Organy nie dokonały też żadnej analizy map przedłożonych przez skarżącego, a uzasadnianie to dołączeniem mapy niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem stanowi niedopuszczalną zmianę ciężaru dowodowego w postępowaniu administracyjnym, w którym, zgodnie z art. 7 i 77 kpa, to organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w tym celu - w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązkiem organów było zatem ustalenie - w pierwszej kolejności - granic wywłaszczonej nieruchomości, szczególnie granicy spornej tj. od strony ul.........., a następnie dopiero stwierdzenie, czy wywłaszczona nieruchomość rzeczywiście w całości została zwrócona, a różnica powierzchni pomiędzy stanem w ewidencji gruntów opartym o mapę katastralna w skali 1:2880 przyjętym do wywłaszczenia, a powierzchnią działek ewidencyjnych wykazanych w odnowionym operacie ewidencji gruntów opartym o mapę ewidencyjną w skali 1:1000 wynika z dokładności opracowań poszczególnych map oraz metod obliczania powierzchni.. W celu ustalenia tej granicy organ winien podjąć "wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego" ustosunkowując się również do wszystkich wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego. Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji i spełnia bardzo ważną rolę co znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 roku, sygn. akt IV SA 274/97 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji". Z kolei w wyroku z dnia 14 grudnia 1999 roku, sygn. akt III SA 1756/99 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "brak podania w uzasadnieniu decyzji (orzeczeniu) motywów rozstrzygnięcia z jednej strony uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony może być powodem zaskarżenia do Sądu decyzji nie zawierających prawidłowego uzasadnienia wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia". Powyższe orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nadał zachowują swoją aktualność. Ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ l instancji jest wskazaniem motywów jakimi kieruje się organ odwoławczy przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia. Sąd nie może za organ dokonywać ustaleń i oceniać zebrane w sprawie dowody. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ograniczona jest wyłącznie do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzasadniając decyzje, orzekające w sprawie organy, winny więc ustosunkować się do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów i wniosków dowodowych, mając na uwadze powyższe uwagi. Z tych względów na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu l instancji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając na rzecz skarżącego równowartość uiszczonego przez niego wpisu.